II SA/Ke 293/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] znak: [...] o odmowie przyznania A. C. zasiłku stałego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 2 lutego 2010r. A. C. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie zasiłku stałego ze względu na posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia 18 lutego 2010r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania A. C. zasiłku stałego – z powodu braku spełnienia kryterium dochodowego. W podstawie prawnej powołano art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 20, art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 2 pkt 2 oraz art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawczyni zamieszkuje z sześciorgiem dzieci i posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Źródło dochodu rodziny stanowią zasiłki rodzinne w wysokości 626 zł miesięcznie oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Tym samym dochód A. C. wynosi 1.626,00 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji A. C. wskazała, iż w przeliczeniu na jednego członka rodziny dochód wynosi 232,28 zł, będąc tym samym niższy od kryterium dochodowego, które wynosi 351 zł na osobę. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 31 marca 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy stwierdził, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego błędnie zostały zaliczone przez organ I instancji do dochodu A. C., jako że stanowią one dochód jej dzieci, a nie jej samej. Są one bowiem przyznawane dla dzieci – jako osób uprawnionych do ich pobierania. Tym samym dochodem A. C. są jedynie zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w łącznej wysokości 626 zł miesięcznie, które przysługują zainteresowanej na dzieci. Odnosząc się do tej okoliczności organ podkreślił, iż przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie stanowi, że zarówno dochód na osobę w rodzinie, jak i dochód osoby ubiegającej się o zasiłek stały, muszą być niższe od kryterium dochodowego wynoszącego 351 zł. Obie przesłanki muszą zatem zostać spełnione łącznie. Tymczasem dochód A. C. (626 zł) jest znacznie wyższy od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a zatem strona nie jest uprawniona do przyznania wnioskowanego świadczenia. Z tego też względu, mimo nieprawidłowego wliczenia do dochodu skarżącej kwoty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ zasadnie odmówił A. C. przyznania zasiłku stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu II instancji A. C. wskazała, że miesięczny dochód jej rodziny wynosi 1.626 zł, to jest alimenty – 1.000 zł oraz świadczenia rodzinne – 626 zł. Dochód ten stanowi jednakże w całości dochód jej dzieci. Natomiast na same leki skarżąca wydaje miesięcznie ok. 450 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w toku postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia przepisów prawa materialnego – a to art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, które miało wpływ na wynik sprawy. Stanowi to zarazem podstawę do uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. Kontrola legalności decyzji będącej przedmiotem osądu wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej, określonej w przepisie art. 2 ust. 1. Zgodnie z powołaną regulacją, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z cytowanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy. Godzi się przy tym podnieść, iż władza publiczna ma obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym stosownej egzystencji i temu obowiązkowi odpowiada prawo takich osób do uzyskania stosownych świadczeń z opieki społecznej. Zasiłek stały, stanowiący jedną z form pomocy społecznej, ma szczególny charakter, gdyż jego konstytucyjnym celem jest zapewnienie osobie niepełnosprawnej bieżącej egzystencji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 października 2008r., sygn. akt: II SA/Bd 613/08, LEX nr 504797). W orzecznictwie zgodnie podkreśla się obligatoryjny charakter zasiłku stałego, który przysługuje zawsze ilekroć zostaną spełnione określone przesłanki materialnoprawne. Kryteria, których spełnienie jest konieczne dla przyznania zasiłku stałego zostały określone w art. 37 ust. 1 ustawy, w związku z § 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055 ze zm.). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wynoszącego 351 zł. Przekroczenie zatem przedmiotowego kryterium dochodowego powoduje wyłączenie prawa do zasiłku stałego. Stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłek stały, w przypadku osoby w rodzinie, ustala się w wysokości różnicy między w/w kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Bezsporna w niniejszej sprawie jest wysokość zasiłków rodzinnych wypłacanych comiesięcznie A. C. w łącznej kwocie 626 zł (k. 7) oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego – 1.000 zł (k. 8). Sprzeciw skarżącej budzi natomiast zaliczenie przez organy kwoty uzyskiwanych przez jej rodzinę zasiłków rodzinnych do jej dochodu, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, a w konsekwencji odmowa przyznania żądanego świadczenia. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcie sprawy, albowiem uznanie, iż kwota zasiłku rodzinnego stanowi dochód wnioskodawczyni zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy determinuje ustalenie, czy w stanie faktycznym sprawy zostało przekroczone kryterium dochodowe. Innymi słowy, przesądza o spełnieniu przesłanki z art. 37 ust. 1 ustawy. Przy założeniu, iż kwota zasiłku nie stanowi dochodu wnioskodawczyni, a dochód rodziny stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, kryterium dochodowe byłoby spełnione, albowiem dochód skarżącej – wobec jego braku – nie przewyższałby kwoty 351 zł. To samo dotyczy dochodu na osobę w rodzinie, który w 7 – osobowej rodzinie A. C. wynosi 232,28 zł.. Biorąc pod uwagę powyższe, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się zatem do przeprowadzenia oceny, czy organy obu instancji słusznie zaliczyły kwotę zasiłków rodzinnych do dochodu skarżącej. Spór bowiem w istocie dotyczy prawidłowości ustalenia wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącą. W tym miejscu należy odwołać się do art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), który podkreśla, iż jakkolwiek prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 pkt 1) to zasiłek rodzinny ma na celu przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (ust. 1). Obowiązek przeznaczania otrzymanych świadczeń na potrzeby dzieci jest więc oczywisty (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 stycznia 2008r., sygn. akt II SA/Kr 355/06, LEX nr 535017). Zasiłek i dodatki do tego zasiłku chronią bowiem dobro dziecka, jako wartość konstytucyjną, a nie interes osoby utrzymującej dziecko (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 lipca 2008r., sygn. akt: IV SA/Gl 246/08, LEX nr 509441). Biorąc zatem pod uwagę cel, jakiemu służą zarówno świadczenia alimentacyjne jak i zasiłek rodzinny, stwierdzić trzeba, iż zasiłek rodzinny stanowi dochód rodziny, nie zaś, jak błędnie przyjął organ odwoławczy, dochód rodzica, który wnioskuje o przyznanie zasiłku stałego. Nie ma przy tym znaczenia, iż przedmiotowe świadczenie jest przyznawane, przysługuje rodzicowi. Zasiłek rodzinny – z racji tego iż przyznawany jest na utrzymanie dzieci – jest bowiem związany z ich posiadaniem. Innymi słowy, posiadanie dziecka determinuje uprawnienie do wnioskowania o zasiłek rodzinny. Tym samym cel tego świadczenia jest tożsamy z alimentami, zaś prawidłowość niezaliczenia tych ostatnich do dochodu rodzica nie budzi, w stanie faktycznym sprawy, wątpliwości. Zdaniem Sądu, w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą, pojęcie dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku stałego ( art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy) wiązać należy z dochodem jaki strona uzyskuje dzięki własnej aktywności życiowej (np. wynagrodzenie za pracę), bądź z uwagi na przysługujące wyłącznie jej przymioty (np. renta z tytułu niezdolności do pracy). Podkreślić przy tym trzeba, iż zasiłki rodzinne nie zostały przyznane dlatego, że A. C. jest rodzicem, ale z uwagi na okoliczność, iż posiada sześcioro dzieci, których potrzeby bytowe muszą być zabezpieczone. W świetle powyższego nie sposób podzielić stanowiska organu II instancji, iż kwotę 626 zł, przyznaną z tytułu zasiłków rodzinnych, należy zaliczyć do dochodu A. C.. Jednocześnie na gruncie niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości trudna sytuacja życiowa skarżącej, która wychowuje sześcioro dzieci, dysponując jedynie kwotą po 232,28 miesięcznie zł na każdego członka rodziny (art. 2 ust. 1 ustawy). Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze , mając na względzie poczynione wyżej uwagi, wyda stosowne rozstrzygnięcie, eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Przy ustalaniu spełnienia kryteriów niezbędnych do przyznania zasiłku stałego organ weźmie pod uwagę podobieństwo zasiłku rodzinnego do świadczeń alimentacyjnych, uwzględniając tą okoliczność przy obliczaniu dochodu wnioskodawczyni i dochodu rodziny. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 ustawy p.p.s.a.