II SA/Bd 613/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu II SA/Bd 613/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2008 r., Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w B. działającego z up. Prezydenta [...], na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 3 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późno zm.), art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późno zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950 z 27 lipca 2006 r.) oraz art. 104 i 108 kpa po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 16 maja 2008 r.: - przyznano mu zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie od [...] maja 2008 r. do [...] 2010 r., - zgłoszono do ubezpieczenia zdrowotnego oraz nadano powyższej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 8 ust. 1 pkt 1, oraz art. 37 ust.2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, określających kryteria przyznawania zasiłku stałego oraz sposób obliczania jego wysokości. Kierownik ROPS [...] stwierdził, iż wnioskodawca spełnia wymagane przesłanki, albowiem jest osobą pełnoletnią, samotnie gospodarującą, całkowicie niezdolną do pracy, uzyskującą dochód [...] zł., niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w związku z czym zaszły warunki do przyznania świadczenia w kwocie [...] zł., która stanowi różnicę między kwotą 477 zł i [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący domagał się przyznania świadczenia od października 2007 r., tj. od miesiąca, w którym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaliczono stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO podniosło, że wydana przez organ I instancji decyzja uwzględnia w całości złożony przez stronę wniosek. Za decydujący dla sprawy uznano fakt uzyskania przez skarżącego wyroku Sądu Rejonowego w B. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r., o zaliczeniu strony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 1 października 2007 r., co jednak nie może skutkować przyznaniem wnioskowanego zasiłku stałego począwszy od tej daty. Jak wywodził organ odwoławczy, strona nie składała bowiem wcześniej wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego, a jedynie występowała o zasiłek okresowy. Organ zauważył, że akta sprawy potwierdzają fakt przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku okresowego, o którą to pomoc zwrócił się w dniu [...] maja 2008 r. (prośba ustna). Powyższy zasiłek został przyznany od maja do czerwca 2008 r. w kwocie [...]1 zł miesięcznie. SKO nadmieniło także, iż w dniu [...] maja 2008 r. skarżący złożył prośbę o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek okresowy i przyznanie zasiłku stałego ze względu na orzeczoną niepełnosprawność. Organ odwoławczy podkreślił, że fakt uzyskania przez stronę w/w wyroku nie może skutkować przyznaniem wnioskowanego zasiłku począwszy od określonej w nim daty powstania niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, albowiem strona wcześniej nie składała wniosku o przyznanie pomocy w postaci zasiłku stałego, lecz jedynie wnioskowała o zasiłek okresowy, a także nie informowała organu o toczącym się postępowaniu odwoławczym o zmianę orzeczenia o niepełnosprawności. W skardze złożonej do Sądu, skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe żądanie przyznania zasiłku stałego począwszy od października 2007 r., wskazując jako jego podstawę wyrok o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, iż po ponownym przeanalizowaniu akt przedmiotowej sprawy oraz mających zastosowanie przepisów prawa nie podziela żądania skarżącego i dlatego podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i należało ją uwzględnić. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie Sądu organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zaznaczyć, że okolicznością niewątpliwą, bezsporną i istotną dla sprawy jest fakt, że skarżący do września 2007 r. otrzymywał zasiłek stały w związku z zaliczeniem go do tego okresu do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a wniosek o następne badania złożył 30 marca 2007 r. Jakkolwiek pierwotnie uzyskał orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania Niepełnosprawności w B. [...].10.2007 r., o zaliczeniu go do lekkiego stopnia niepełnosprawności (podtrzymane orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...].11.2007 r.) czasowo do września 2007 r., co nie dawało mu uprawnień do kontynuacji zasiłku stałego, to jednak ostatecznie od 1 października 2007 r. do [...]2010 r., zaliczono stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w B. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Skutkiem powyższego zaistniała kontynuacja umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Fakt ten miał znaczenie dla sprawy, zwłaszcza, że istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia od kiedy winien zostać przyznany stronie zasiłek stały, czy od daty, którą określił organ, przyznając świadczenie od 1 maja 2008 r., czy też wstecznie, jak wnosi strona, uwzględniając datę kontynuacji niepełnosprawności, określoną w wyroku sądu powszechnego, tj. od 1 października 2007 r. Zasadą jest, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej następuje począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, jak wynika to z przepisu art. 106 ust. 3 ustawy z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej, który to wniosek w przedmiotowej sprawie złożono w dniu [...] maja 2008 r. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, organ I instancji (organ odwoławczy nie powołał w omawianym zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia) w istocie powołał powyższy przepis, choć zapewne omyłkowo wskazał na art. 106 ust. 3 lit. a w/w ustawy. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, a w szczególności wyroku NSA z 11.04.2006 r., sygn. I OSK 743/05, wynika, jednak że "w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis określający początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku", (por. wyroki: - WSA w Poznaniu z 14.11.2007 r., sygn. V SA/Po 325/07, - WSA we Wrocławiu z 10.01.2008 r., sygn. IV SA/Wr 493/07, - WSA w Rzeszowie z 31.01.2008 r., sygn. II SA/Rz 713/07, - WSA w Gliwicach z 21.02.2008 r., sygn. IV SA/GL. 732/07, oraz – WSA w Poznaniu z 13.03.2008 r., sygn. IV SA/Po 839/07). Wyrok ten odnosił się do dawnego art. 43 ust. 6 poprzedniej ustawy o pomocy społecznej z 29.11.1990 r., którego treść jest zgodna z treścią normy art. 106 ust. aktualnie obowiązującej ustawy. Wskazane porównania prowadzą też do wniosku, że orzecznictwo dotyczące art. 43 ust. 6 poprzedniej ustawy o pomocy społecznej jest aktualne na tle art. 106 ust. 3 obecnej ustawy z 2004 r. W przedmiotowej sprawie strona nie ponosi winy, tak za opóźnienie w wydaniu prawomocnego wyroku określającego kontynuację niepełnosprawności w stopniu znacznym, jak i za wcześniejsze błędne orzeczenia zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności (strona złożyła wniosek o badania z sześciomiesięcznym wyprzedzeniem). W konsekwencji w przedmiotowej sprawie należało przyjąć więc istnienie ciągłości świadczenia, niezależnie od daty złożenia kolejnego o nie wniosku. Dodać należy, że skutkiem prawomocnego wyroku sądu powszechnego, nastąpiły ustalenia co do kontynuacji niepełnosprawności ze skutkiem ex tunc, a zgodnie z art. 365 § 1 kpc, wyrok ten wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie, także inne osoby. Powyższe stanowisko Sądu jest też zgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. ( P 28/07, OTK A 9/07/106) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP. Trzeba zauważyć, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, obowiązują podobne zasady przyznawania świadczeń związanych z niepełnosprawnością (art. 16 i 24 ust. 2 uśr oraz odpowiednio art. 37 i 106 ust. 3 ups), albowiem jednym z warunków ich uzyskania jest ustalenie niepełnosprawności przez odpowiedni organ w odrębnym postępowaniu. W uzasadnieniu powołanego wyroku TK stwierdził, że "niedopuszczalne jest, by ryzyko nieprawidłowego działania administracyjnego (w postaci nieterminowości, wadliwego, bo błędnego dokonania oceny niepełnosprawności) było przerzucone na osobę ubiegającą się o zasiłek (pielęgnacyjny)". Pod koniec rozważań zamieszczonych w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że sądy orzekając w sprawach innych zasiłków dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji. Jeśli tej wypowiedzi nie ograniczać jedynie do grupy zasiłków wymienionych w tezie wyroku wówczas przybędzie kolejny argument na rzecz rozstrzygnięcia Sądu zamieszczonego w sentencji wyroku. Trzeba podkreślić, że z art. 87 ust. 1 i art. 8 Konstytucji RP, wynika, że jej przepisy są źródłem prawa i stosuje się je bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Za bezpośrednim stosowaniem przepisów Konstytucji przez sądy opowiedział się w w/w wyroku Trybunał Konstytucyjny, tak samo Wiesław Skrzydło - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Wyd. Wolters Kluwer Polska Spółka z o.o., W-wa 2007, wydanie 5, str. 16-17/. Według W. Skrzydło bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji, jako najwyższego prawa jest regułą, a wyjątek ma miejsce wtedy, gdy przepis ustawy zasadniczej wyraźnie uzależnia uregulowanie określonej kwestii od wydania przez parlament odpowiedniej ustawy. Art. 69 Konstytucji RP stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Z powołanego przepisu expresis verbis wynika, że władza publiczna ma obowiązek zapewnienia takim osobom stosownej egzystencji i temu obowiązkowi odpowiada prawo takich osób do uzyskania stosownych świadczeń z opieki społecznej. Zasiłek stały jest świadczeniem okresowym /miesięcznym/, a jego konstytucyjnym celem jest zapewnienie osobie niepełnosprawnej bieżącej egzystencji. Celu tego w zakresie początkowego terminu przyznania i wypłacania zasiłku stałego, nie spełnia art. 106 ust. 3 obowiązującej ustawy o pomocy społecznej w sytuacji przedłużającego się postępowania w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności, gdy poprzednie orzeczenie utraciło ważność. Podkreślił to na tle art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm./ Trybunał Konstytucyjny stwierdzając, że powołanego przepisu nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach, a która łącznie w dwóch różnych postępowaniach - ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, zatem z punktu widzenia celu wykreowanego przez ustawodawcę mechanizmu, tj. uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, istniejąca regulacja jest niespójna, nielogiczna w zakresie: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności, a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego /por. pkt 5.2 uzasadnienia powołanego już wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.10.2007 r., sygn. akt P 28-07, którego sentencja została ogłoszona w Dz. U. z dnia 30.10.2007 r., Nr 200, poz. 1446/. Brzmienie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm./ w zakresie początkowej daty przyznania świadczeń rodzinnych jest zbieżne z treścią art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r., a ponadto zbieżne są konstytucyjne cele tych świadczeń. Z tych względów, zdaniem Sądu in merito istnieje uzasadniona podstawa do wspierania zajętego stanowiska również powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, uwzględniwszy ocenę prawną i wskazania wyrażone w niniejszym wyroku. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.