II SA/Ke 317/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2017r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2017r. znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu zażalenia B. M. na postanowienie Wójta Gminy Tarłów z dnia [...] r. znak: [...] w pkt 1 ustalające koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie ewidencyjnym J., oznaczonymi w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] , będąca własnością J. M.a, oraz działka nr [...] , będąca własnością B.y M. K., na kwotę 3800 zł, w pkt 2 zobowiązujące strony postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania – B.ę M. K. w kwocie 1900 zł; J. M.a w kwocie 1900 zł, a nadto ustalające, że koszty postępowania należy wpłacić na konto Urzędu Gminy w Tarłowie w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kpa uchyliło zaskarżone postanowienie w części ustalającej termin uiszczenia kosztów postępowania i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu do uiszczenia kosztów w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia postanowienia; w pozostałym zakresie organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 14 września 2015 r. J. M. wystąpił o rozgraniczenie nieruchomości, tj. działki nr [...] z działką nr [...] . W dniu 19 listopada 2015 r. dokonał wpłaty kwoty 3800 zł na konto Urzędu Gminy w Tarłowie. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2015 r. organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia. W tym samym dniu została zawarta umowa między Gminą Tarłów a uprawnionym geodetą A. K., w której wynagrodzenie za wykonanie czynności rozgraniczenia ustalono na kwotę 3800 zł. Decyzją z dnia 2 stycznia 2017 r. znak: RGR.6830.1.2017 r. organ I instancji dokonał rozgraniczenia działek nr [...] i [...] . Jednocześnie wydał, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 Kpa, postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W zażaleniu B. M. K. podniosła, że nie będzie płacić za geodetę wynajętego przez J. M., który nie zgadza się z wydanym orzeczeniem, nie wyrażała zgody na rozgraniczenie i nie stać jej na uiszczenie ustalonej kwoty. Rozpatrując zażalenie, Kolegium przywołało uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06, z której wynika, że organ może orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 Kpa obciążyć kosztami tego postępowania strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kc, nie tylko zaś stronę żądającą wszczęcia postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy koszty postępowania rozgraniczeniowego, w wysokości 3800 zł, należało więc rozdzielić po połowie, tj. po 1900 zł. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom zażalenia, geodeta nie działał na zlecenie J. M., ale, stosownie do treści art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, z upoważnienia wójta. Organ pierwszej instancji wysłał zapytanie cenowe do kilku geodetów, z których tylko A. K. złożył ofertę. Rozstrzygnięcie w przedmiocie terminu uiszczenia kosztów zostało zreformowane jako niezgodne z przepisami prawa (art. 264 Kpa). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach B. M. K. zarzuciła powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 262 § 1 pkt 2 Kpa poprzez uznanie, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w jej interesie, mimo że granica działek została ustalona na podstawie istniejących dokumentów i aktualnego stanu faktycznego, znajdujących odzwierciedlenie w wypisie z ewidencji gruntów; 2) art. 262 § 1 pkt 2 Kpa poprzez uznanie, że postępowanie toczyło się na żądanie strony, podczas gdy podanie wniósł J. M.; 3) art. 152 Kc, ponieważ z tego przepisu nie wynika obowiązek ponoszenia przez właścicieli rozgraniczanych nieruchomości kosztów rozgraniczenia w każdym przypadku po połowie; 4) art. 29 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ponieważ przedmiotowe działki miały znane granice, o czym świadczy to, że ponad 70 lat temu w granicy został wybudowany budynek będący własnością J. M.a, a granica biegła wzdłuż tego budynku, co znajduje odzwierciedlenie w wypisie z ewidencji gruntów, a zatem nie zachodziła konieczność rozgraniczenia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie, że J. M. ponosi w całości koszty postępowania rozgraniczeniowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek J. M. Wcześniejsza granica między nieruchomościami została ustalona w latach 50. ubiegłego wieku i była prawidłowa, co potwierdziło postępowanie rozgraniczeniowe. Przebieg granicy wyznaczały znaki geodezyjne w postaci słupków betonowych, które były systematycznie usuwane przez J. M.. Problem pojawił się w 2013 roku, kiedy skarżąca postawiła płot. W 2015 roku J. M. złożył w Sądzie Rejonowym w Opatowie pozew o wydanie pasa gruntu o szerokości 2 m, który został odrzucony. Wówczas złożył wniosek o rozgraniczenie. Postępowanie to toczyło się więc w jego interesie i to on powinien ponieść jego koszty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2016 r., poz. 1629 ze zm.), dalej "uPgk", rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz w wypadkach określonych w ustawie, sąd, a ma ono na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości poprzedza dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami i włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 33 ust. 2 pkt 1-2 uPgk). W myśl art. 31 ust. 1 uPgk czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W niniejszym przypadku doszło do zawarcia przez organ umowy z geodetą, w której określono wysokość wynagrodzenia na kwotę 3800 zł (k. 33-34). Geodeta wykonał zlecone czynności i sporządził stosowną opinię. Zgodnie z art. 264 § 1 Kpa jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Z kolei stosownie do treści art. 262 § 1 pkt 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej objętej rozgraniczeniem. Interes prawny obu stron to ustalenie prawidłowej i stabilnej granicy między nieruchomościami. Koszty poniesione w postępowaniu rozgraniczeniowym są więc kosztami poniesionymi w interesie obu stron tego postępowania. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (por. m.in. uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007/2/26, wyrok NSA z 20 kwietnia 2016r., sygn. I OSK 1833/14, Lex nr 2057981) organ może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 kc), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Z art. 152 kc wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Prawidłowo więc organy obu instancji przyjęły, że organ administracji orzekając o kosztach rozgraniczenia uprawniony jest obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 Kc. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanej uchwały z dnia 11 grudnia 2006r. wyjaśnił, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż domaga się ona konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Art. 152 Kc stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia również, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W postępowaniu tym ma także zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 Kpa, zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. W wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kc. W świetle powyższego bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność, że granica między nieruchomościami ustalona na skutek przeprowadzonego rozgraniczenia pokrywa się z granicą wynikającą z istniejącej dokumentacji, zwłaszcza że w niniejszym przypadku między stronami zaistniał rzeczywisty spór co do przebiegu granicy. Jak bowiem wynika z protokołu granicznego, opinii biegłego i decyzji o rozgraniczeniu, w toku czynności geodezyjnych właściciele wskazali przebieg granicy odmiennie, z wyjątkiem punktu C1 (gdzie odnaleziono kamień graniczny). Nie doszło również do zawarcia ugody. Z treści skargi, jak i z postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 18 sierpnia 2015r. (k. 91) wynika zaś, że spór między stronami dotyczący przebiegu granicy jest wynikiem postawienia przez skarżącą płotu między działkami w 2013 roku. W sytuacji zatem istniejącego sporu co do przebiegu granicy tym bardziej zasadnie organ uznał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w interesie obu stron tego postępowania. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.