I OSK 1833/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-20
Skład orzekający: Paweł Miładowski, Elżbieta Kremer, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości, koszty tego postępowania mogą być dzielone między strony na podstawie art. 152 Kodeksu cywilnego, nawet jeśli granica nie była sporna, a wniosek o rozgraniczenie złożyła tylko jedna ze stron?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 152 Kodeksu cywilnego, ponoszą po połowie właściciele sąsiadujących nieruchomości, niezależnie od tego, czy granica była sporna, czy też wniosek o rozgraniczenie złożyła tylko jedna ze stron. Postępowanie to toczy się w interesie wszystkich stron, a ustalenie granic jest obiektywnie w ich interesie prawnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości. Prezydent Miasta N. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości skarżącego od nieruchomości sąsiedniej, ustalając koszty postępowania w wysokości 3.860 zł do podziału po połowie. Skarżący kwestionował zasadność obciążenia go kosztami, twierdząc, że granica nie była sporna i przebiegała po ścianie budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1055/13 w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 19 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Prezydent Miasta N. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiącej własność Przedsiębiorstwa Turystycznego "P." Spółka Jawna [...] z siedzibą w N. składającej się z działek nr [...],[...],[...] z nieruchomością skarżącego stanowiącą działkę nr [...]. Postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było z wniosku Przedsiębiorstwa "P." i jak wynika z akt i twierdzeń stron związane było z postępowaniem o udzielenie pozwolenia na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę restauracji "P." położonej na działce M. O.. Budynek tej restauracji częściowo przylega do budynku hotelu o tej samej nazwie usytuowanego na działkach Przedsiębiorstwa "P.". W toku postępowania rozgraniczeniowego strony sporu złożyły do protokołu granicznego zgodne oświadczenia co do przebiegu granicy, a mianowicie, że stanowi ją "zewnętrzna ściana budynku restauracji tj. krawędź murowanej ściany bez ocieplenia styropianem".
Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., podjętym na podstawie art. 264 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 i art. 265 kpa, organ I instancji ustalił wysokość kosztów postępowania o rozgraniczenie na kwotę 3.860 zł i zobowiązał strony postępowania do ich poniesienia po połowie tj. w kwotach po 1930 zł, określając, że należności te winny być wpłacone w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia. Uzasadniając podział kosztów postępowania pomiędzy strony postępowania rozgraniczeniowego organ powołał się na treść art. 262 § 1 pkt 2 kpa zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie oraz na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, w której wyjaśniono, że organ administracji publicznej orzekając na podstawie powyższego przepisu o kosztach postępowania rozgraniczeniowego może tymi kosztami obciążyć obie strony sporu stosownie do art. 152 kodeksu cywilnego, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania (uchwała dostępna na stronie https://cbois.nsa.gov.pl). Nawiązując do uzasadnienia tej uchwały organ wyjaśnił, że w przypadku rozgraniczenia interes stron postępowania rozgraniczeniowego przejawia się ustaleniem stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami, a zatem koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu administracji publicznej, obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości na zasadach określonych w art. 152 kc.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zakwestionował zasadność obciążenia go kosztami postępowania rozgraniczeniowego, podnosząc, że nie zachodziła potrzeba jego prowadzenia, gdyż granica nie była sporna. Od wielu lat przebiega ona "w sposób naturalny" po ścianie budynku restauracji "P.". Fakt ten potwierdziły strony postępowania rozgraniczeniowego, podpisując protokół graniczny. Zwrócił uwagę, że przedmiotem rozgraniczenia przeprowadzonego na wniosek firmy "P." był tylko krótki odcinek granicy, mający bezpośredni związek z projektowaną przez niego przebudową i rozbudową restauracji "P.". Wskazał, że celem rozgraniczenia nie było faktyczne ustalenie przebiegu granic, lecz w rzeczywistości doprowadzenie do zawieszenia postępowania w sprawie pozwolenia na rozbudowę i modernizację restauracji.
Utrzymując w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa postanowienie organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, odwołując się do uzasadnienia powołanej przez organ I instancji uchwały wyjaśniło, że w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy stosować art. 152 kodeksu cywilnego ponieważ ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli nieruchomości, których granice stały się sporne.
We wniesionej skardze skarżący powtórzył zarzuty odwołania co do niezasadności prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego wobec bezspornej treści protokołu granicznego potwierdzającego istnienie granic przedmiotowych działek wzdłuż ścian budynków restauracji "P." i hotelu "P.". Podniósł, że w takiej sytuacji wyłącznie uczestnik tj. wnioskodawca rozgraniczenia powinien ponieść koszty z tym związane w myśl ogólnej zasady z art. 262 § 1 pkt 2 kpa. Skarżący zarzucił ponadto, że wniosek o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego został złożony jedynie w celu zablokowania inwestycji skarżącego polegającej na rozbudowie, nadbudowie oraz przebudowie restauracji, zaś organ odwoławczy zignorował te zarzuty zawarte w zażaleniu. Skarżący wskazał też, że jego twierdzenia dotyczące celu wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego znajdują potwierdzenie w treści protokołu rozgraniczeniowego. Wniósł o dopuszczenie dowodu z kopii postanowienia Prezydenta Miasta N. o zawieszeniu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, swojego zażalenia na to postanowienie oraz postanowienia organu odwoławczego o uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w N. o sygn. akt [...] i wyroku Sądu Okręgowego w N. o sygn. akt [...]. Wskazane dokumenty miały potwierdzić twierdzenia o braku podstaw do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2014 r. stanowiącym uzupełnienie skargi skarżący powtórzył zawarte w niej zarzuty, dołączając m. in. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 27 listopada 2013 r. o sygn. akt II SA/Kr 1340/12 o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania, wydane w sprawie ze skargi C. K. i A. D. (wspólników spółki jawnej "P.") na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012r. znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Organ wnosił o oddalenie skargi.
Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pierwszej kolejności wyjaśnił, że przy rozgraniczaniu nieruchomości unormowanym przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) występują dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę, albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Od decyzji organu administracyjnego nie przysługuje stronom odwołanie do organu II instancji, lecz w myśl art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Konsekwencją istnienia dwóch faz postępowania rozgraniczeniowego jest to, że w postępowaniu administracyjnym, oprócz przepisów kpa, mogą mieć zastosowanie także przepisy Kodeksu cywilnego. Dlatego należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 kc norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Zatem tak jak przyjęto w powołanej przez organy uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, przy ustalaniu rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego będą miały zastosowanie: powołany wyżej art. 152 kc oraz art. 262 § 1 pkt 2 kpa, który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 kc. Sąd wyjaśnił, że koszty rozgraniczenia obejmują wynagrodzenie geodety, wydatki poniesione za sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków granicznych, a także na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania.
Sąd I instancji, odpierając zarzuty skargi stwierdził, że skarżący w istocie kwestionuje zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, a tym samym prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu rozgraniczeniowym, tj. decyzji Prezydenta Miasta N. z [...] maja 2013 r. Wyjaśnił, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie ustalające koszty dokonanego rozgraniczenia i dlatego zarzuty niezasadnego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, przyczyn złożenia wniosku o rozgraniczenie oraz wydania decyzji rozgraniczającej z naruszeniem art. 29 i następnych Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a także art. 152 kc nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Podkreślił, że przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji orzekającej o rozgraniczeniu, gdyż stanowiłoby to wyjście poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. Z tych samych względów nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia zarzut naruszenia art. 153 kc poparty argumentami wskazującymi na niezasadność dokonanego rozgraniczenia. Uznał, że w sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodów z przedłożonych dokumentów, albowiem nieistotne były motywy jakimi kierował się uczestnik postępowania, żądając wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 262 kpa oraz art. 152 i 153 kodeksu cywilnego przez przyjęcie, że skarżący jako uczestnik nie wnioskujący o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego powinien w połowie ponieść koszty udziału biegłego geodety w tym postępowaniu wobec niezasadnego uznania, iż koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione także w jego interesie.
2) naruszenie dalszych przepisów postępowania, a to art. 276 ustawy w związku z art. 106 § 3, art. 141 § 4 ustawy przez brak pełnego odniesienia się do przedstawionych zarzutów i dowodów w uzasadnieniu wyroku oraz błędne przyjęcie, iż stanowiłoby to wyjście poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a., co dotyczy podnoszonego przez stronę zarzutu, tak w skardze, jak i w jej uzupełnieniu braku wszechstronnej analizy interesu w poniesieniu kosztów wszczętego przez wspólników spółki jawnej postępowania rozgraniczeniowego wobec faktu, iż granica pomiędzy gruntami stron nie była sporna, gdyż przebiegała niezmiernie po murze budowli, co winno dotyczyć korzyści, jakie dzięki rozgraniczeniu nieruchomości miały uzyskać obie uczestniczące w nim strony, skoro rozgraniczenie ma usuwać skutki niepewności co do przebiegu granicy, co do którego nie było wątpliwości, które to wnioski, twierdzenia i wywody skarżącego zostały błędnie zakwalifikowane jako zmierzające do wyjaśnienia motywów wszczęcia i prowadzenia postępowania przez właścicieli sąsiedniej nieruchomości.
W oparciu o tak sformułowane podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. W ich uzasadnieniu zwrócił uwagę, że w tezie powołanej przez organy i Sąd I instancji uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż "organ może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiednich nieruchomości stosownie do art. 153 kc, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". Podkreślając zawarte w tej tezie określenie "może" skarżący wywiódł, że taki rozdział kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy stronami sporu nie jest obligatoryjny. W każdym przypadku obciążenie kosztami stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 kpa jednej albo obu stron powinno być efektem dogłębnej analizy całokształtu przeprowadzonych dowodów w aspekcie celu i korzyści jakie zamierzały osiągnąć z rozgraniczenia. W okolicznościach sprawy nie zachodziły podstawy do obciążenia kosztami skarżącego. Treść protokołu granicznego oraz operatu rozgraniczeniowego potwierdziła istnienie granicy przedmiotowych działek przebiegającej niezmiennie od daty podziału nieruchomości stron wzdłuż ścian budynków restauracji "P." i hotelu "P.". Wynik postępowania potwierdził zatem zbędność wniosku spółki o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego zbieżnego czasowo z prowadzonym postępowaniem w sprawie udzielenia pozwolenia na rozbudowę restauracji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Rozpoczynając od oceny zarzutu sformułowanego w punkcie 2 skargi kasacyjnej -naruszenia przepisów postępowania - w pierwszej kolejności należy zauważyć, że art. 276 P.p.s.a najprawdopodobniej został powołany omyłkowo. Przepis ten, zawarty w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zatytułowanym "Wznowienie postępowania" stanowi, że do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej, a w sytuacji, gdy do wznowienia właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175. Wobec tego, że rozpoznawana sprawa nie była prowadzona w trybie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego przepis ten w ogóle nie znajdował zastosowania. Analiza akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wskazuje, aby Sąd I instancji rozstrzygał sprawę w wyniku wznowieniu postępowania sądowoadministracyjnego. Pozostałe powołane w zarzucie 2 przepisy także nie zostały naruszone. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy uzasadnienia określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawia stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, w tym przypadku organu i uczestnika oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie pozwala prześledzić tok rozumowania i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu co do prawidłowości postanowienia organu administracji nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przypomnieć należy, że przepis ten tylko wyjątkowo może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, a mianowicie gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego orzeczenia (por. w tym przedmiocie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie II FPS 8/09). Jeżeli chodzi natomiast o zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a., to jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej odnosi się on do uznania przez Sąd I instancji, że w sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzania dowodów z dokumentów przedstawionych przez skarżącego, albowiem z punktu widzenia wykładni i zastosowania art. 262 § 1 pkt 2 kpa nie miały znaczenia motywy jakimi kierował się wnioskodawca rozgraniczenia. Kwestionując to stanowisko Sądu skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentował, że nie chodziło o motywy, lecz o korzyści i cele jakie w postępowaniu rozgraniczeniowym miały uzyskać obie strony sporu granicznego. Akcentował, że rzeczywistym celem złożenia wniosku o rozgraniczenie było doprowadzenie przez uczestnika postępowania do zawieszenia prowadzonego równolegle postępowania w sprawie o pozwolenie na rozbudowę, przebudowę i nadbudowę restauracji i chęć zablokowania planowanej inwestycji. Bezzasadność tego zarzutu w istocie wynika z niezasadności materialnoprawnych podstaw skargi kasacyjnej wymienionych w punkcie pierwszym tj. zarzucie naruszenia art. 262 kpa (w uzasadnieniu doprecyzowano, że chodzi o przepis § 1 pkt 2 tego artykułu) oraz art. 152 i art. 153 kodeksu cywilnego.
Analizując wskazane podstawy materialne skargi kasacyjnej należy zauważyć, że spór w istocie dotyczy interpretacji powołanej w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. o sygn. akt I OPS 5/06 w tezie której wskazano, że "organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". Stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sprowadza się do przyjęcia, że treść tej uchwały nie oznacza dowolności stosowania art. 152 Kodeksu cywilnego w przypadku rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Z kolei w ocenie skarżącego, z uwagi na użyty w tezie uchwały zwrot "może obciążyć kosztami" dopuszczalne jest także obciążenie nimi w całości wyłącznie jednej strony z uwagi na okoliczności sprawy rozgraniczeniowej, w szczególności zasadność i potrzebę zainicjowania sporu granicznego i racje stron w tym sporze. Przyznać trzeba, że sama teza uchwały rzeczywiście może sugerować pewną uznaniowość organu w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego. Odmienności w interpretacji uchwały można doszukać się także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturach I OSK 2211/14 i I OSK 2832/13 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych https://cbois.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę przywołana uchwała, w kontekście jej motywów, nie pozwala organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego. Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). O zasadności tego stanowiska świadczy jednoznacznie uzasadnienie powołanej uchwały, a zwłaszcza następujący jej fragment: "Konsekwentnie więc należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. Reasumując, należy stwierdzić, że art. 152 Kodeksu cywilnego stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej".
W świetle powyższego należało podzielić pogląd wyrażony już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle interpretowanej uchwały w powołanym wcześniej wyroku o sygnaturze I OSK 2832/13, że treść uchwały jest jednoznaczna i nie oznacza dowolności czy swobody organu, gdyż z art. 152 kc wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Przyjęta interpretacja omawianej uchwały przesądziła o bezzasadności zarzutów materialnoprawnych skargi kasacyjnej. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo uznał, że przedstawione przez skarżącego w toku sprawy dokumenty nie miały żadnego znaczenia dla kontroli zaskarżonego postanowienia, co wskazuje na niezasadność zarzutu naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. .
Odnosząc się natomiast do eksponowanej przez skarżącego w toku sprawy okoliczności, że pomiędzy stronami postępowania rozgraniczeniowego nie było sporu co do przebiegu granicy czego wyrazem jest ich zgodne oświadczenie złożone przed geodetą do protokołu granicznego, to wyjaśnić należy, że okoliczność ta – stosownie do przedstawionej wyżej argumentacji - nie zwalniała obu stron postępowania z poniesienia kosztów rozgraniczenia. Zgodnie z art. 33 Prawa geodezyjnego i kartograficznego zgodne oświadczenie stron stanowi podstawę do wydania decyzji rozgraniczeniowej. Dodatkowo należy zauważyć, że ustalenie przebiegu granicy pozostawało w interesie skarżącego nie tylko jako właściciela działki 45/9, ale również jako inwestora ubiegającego się o pozwolenie na przebudowę i rozbudowę usytuowanego na tej działce obiektu budowlanego. Załączone do skargi dokumenty jedynie interes ten potwierdzają. Wskazują bowiem, że spór graniczny wynikł na skutek rozbieżności pomiędzy wyrysem z ewidencji gruntów, a mapą dla celów projektowych będącą podstawą opracowanego przez skarżącego projektu budowlanego. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego uchylającego postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę do czasu rozstrzygnięcia o przebiegu granic, strony na rozprawie administracyjnej w sprawie przed organem architektoniczno– budowlanym uzgodniły, że określą przebieg granicy pomiędzy ich nieruchomościami tj. działką nr [...] i [...] w obr. [...] właśnie w postępowaniu rozgraniczeniowym. Przedstawione dokumenty nie potwierdzają więc twierdzeń skarżącego o złożeniu przez Przedsiębiorstwo "P." wniosku o rozgraniczenie wyłącznie w celi "zablokowania" planowanej inwestycji. Wręcz przeciwnie, dowodzą, że strony uzgodniły, iż ustalenie przebiegu granicy nastąpi w postępowaniu rozgraniczeniowym. Uwzględniając zatem wyłącznie okoliczności związane z prowadzonym postępowaniem o udzielenie pozwolenia na budowę i przyjmując, tak jak wywodzi w skardze kasacyjnej skarżący, że powołana uchwała oznacza jedynie możliwość, a nie regułę obciążenie kosztami uczestnika rozgraniczenia, należało dojść do wniosku, że skarżący już tylko z tego względu obowiązany jest w nich partycypować na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa. Ustalenie granicy we właściwym dla tego celu postępowaniu rozgraniczeniowym niewątpliwie bowiem pozostawało w interesie skarżącego nie tylko jako właściciela sąsiedniej nieruchomości, ale również inwestora planującego jej dalszą zabudowę.
Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, również z przyczyn branych pod uwagę z urzędu ( por. art. 183 § 2 P.p.s.a i art. 189 P.p.s.a.), orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło