II SA/Ke 325/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2014r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z [...] , znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania A. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Ł. z 23 października 2013 r. w sprawie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. C.. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z 30 września 2013 r. A. S. wystąpiła do GOPS w Łącznej o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką J. C. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ I instancji podniósł, że rezygnacja z pracy skarżącej była wynikiem jej własnej decyzji i nie można uznać, że miała związek z opieką nad osobą niepełnosprawną. W odwołaniu A. S. wskazała, że jest jedynym dzieckiem w związku z czym spoczywa na niej obowiązek opieki nad rodzicami, którzy legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Kielcach z 27 marca 2013 r. w sprawie o sygn. [...] zmieniono zaskarżoną decyzję i zaliczono J. C. do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 20 września 2012 r. na stałe. Ponadto z przedłożonych świadectw pracy wynika, że w okresie od 2007 r. do 2013 r. A. S. była zatrudniona przez Wójta Gminy Ł. na umowy na czas wykonywania prac interwencyjnych, jako pracownik gospodarczy. Pomiędzy umowami była osobą poszukującą pracy, zarejestrowaną w urzędzie pracy, w okresach od 23 kwietnia 2007 r. do 26 lipca 2007 r. (umowa ustała z upływem okresu, na który została zawarta), od 5 maja 2008 r. do 31 października 2008 r. (umowa ustała z upływem okresu, na który została zawarta), od 6 maja 2009 r. do 31 października 2009 r. (umowa ustała z upływem okresu, na który została zawarta), od 5 listopada 2009 r. do 31 stycznia 2010 r. (umowa ustała z upływem okresu, na który została zawarta), od 21 czerwca 2010 r. do 31 października 2010 r. (umowa ustała z upływem okresu, na który została zawarta), od 9 maja 2011 r. do 30 września 2011 r. (umowa ustała z upływem okresu, na który została zawarta). Zgodnie z zaświadczeniem PUP w S. z 1 października 2013 r. w okresie od 27 sierpnia 2012 r. do 5 maja 2013 r. A. S. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna poszukująca pracy z prawem do pobierania 100% zasiłku dla bezrobotnych. SKO wskazało, że w okresie od 20 września 2012 r., tj. od kiedy J. C. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, A. S. pobierała zasiłek dla bezrobotnych do 5 maja 2013 r. deklarując gotowość do podjęcia zatrudnienia. W dniu 6 maja 2013 r. do 4 października 2013 r. skarżąca zawarła umowę z Wójtem Gminy Ł. w ramach robót publicznych. Zgodnie ze świadectwem pracy umowa została rozwiązana za 2-tygodniowym wypowiedzeniem przez pracownika, przedłożonym w dniu 10 września 2013 r., którego okres upłynął w dniu 28 września 2013 r. tj. 6 dni przed końcem umowy. O tym, że J. C. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności skarżąca, zdaniem organu, miała wiedzę w dniu 27 marca 2013r., tj. od ogłoszenia wyroku sądowego, a mimo tego z dniem 6 maja 2013 r. tj. po tym jak zakończyła pobierać zasiłek dla bezrobotnych, zdecydowała się na zawarcie umowy na czas określony, którą rozwiązała na kilka dni przed jej faktycznym upływem. W ocenie SKO, brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane zanim wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie, a więc nie można mówić, iż decyzja o rezygnacji z pracy była wynikiem konieczności sprawowania opieki. SKO wskazało, że J. C. wymagała całodobowej opieki co najmniej od 20 września 2012 r., albowiem z tą chwilą uznano, iż z uwagi na stan zdrowia nie może samodzielnie funkcjonować i wymaga opieki osób drugich. Organ podniósł, że córka taką opiekę sprawowała, jednakże nie zrezygnowała z zatrudnienia, bowiem w okresie od 27 sierpnia 2012 r. do 5 maja 2013 r. była osobą gotową podjąć zatrudnienie, poszukującą pracy i pobierającą z tego tytułu zasiłek dla bezrobotnych. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła A. S. wnosząc o uchylenie jej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięciu zarzuciła wydanie go z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, tj. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 kpa, art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. A. S. stwierdziła, że stanowisko organów w przedmiocie braku związku przyczynowego pomiędzy jej rezygnacją z pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką, nie zostało absolutnie przez oba organy udokumentowane, logicznie uzasadnione i poparte dowodami. Skarżąca wskazała, że do chwili rezygnacji przez nią z pracy opiekę nad J. C. sprawowała jej sąsiadka w ramach wzajemnej pomocy sąsiedzkiej. Gdy pomoc taka ustała, skarżąca była zmuszona zrezygnować z zatrudnienia, a faktu tego organy orzekające nie wzięły pod uwagę. Podkreśliła, że po rezygnacji z pracy nie zarejestrowała się w PUP i nie podjęła żadnych czynności zmierzających do ponownego zatrudnienia gdyż musiała sprawować osobiście opiekę nad matką i ojcem również posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagających opieki całodobowej. Podniosła również, że jest osobą zdolną do pracy, miała możliwość ponownego jej podjęcia przy pracach interwencyjnych w Gminie Ł., ale z uwagi na konieczność opieki nad rodzicami pracy tej nie podjęła. Stan ten jest trwały i skarżąca, z uwagi na konieczność sprawowania opieki, nie podejmie zatrudnienia w przyszłości, czego organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003, poz. 1456 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 roku. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy. W myśl art. 16a ust. 1 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wskazane wyżej świadczenie przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. 623 zł (art. 16a ust. 2). Poza sporem pozostaje, że w przypadku skarżącej warunek ten został spełniony. Niekwestionowanym jest również, że J. C. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, oraz że nie zachodziła żadna z negatywnych przesłanek wymienionych w art. 16a ust. 8 ustawy. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca spełniła przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy ustaniem zatrudnienia A. S., a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jak wynika z akt sprawy, A. S. w okresie od 23 kwietnia 2007 r. do 30 września 2011 r. sześciokrotnie podejmowała zatrudnienie na okresy od 3 do 6 miesięcy. Po raz ostatni umowę o pracę zawarła na okres od 6 maja 2013 r. do 4 października 2013 r. Powyższe niewątpliwie wskazuje na to, że skarżąca jest osobą zdolną do pracy. Zdolność tą potwierdził sam organ odwoławczy wskazując, że "co roku od pięciu lat" podejmuje ona pracę w ramach robót publicznych. Umowa o pracę zawarta przez A. S. w dniu 6 maja 2013 r. została przez nią wypowiedziana pismem z 10 września 2013 r., w którym skarżąca podniosła, iż rezygnuje z pracy z uwagi na konieczność opiekowania się chorymi rodzicami wymagającymi stałej opieki. Na skutek wypowiedzenia stosunek pracy ustał w dniu 30 września 2013 r. Wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego A. S. złożyła w tym samym dniu tj. 30 września 2013 r. W świetle powyższego za nieuprawnione należy uznać kwestionowanie przez Kolegium związku przyczynowego pomiędzy koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką, a rezygnacją z zatrudnienia przez osobę, która opiekę tę ma sprawować. Wniosek taki nie wypływa z okoliczności niniejszej sprawy. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że art. 16a ust. 1 ustawy nie określa czasu, jaki winien upłynąć pomiędzy orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby, nad którą opieka ma być sprawowana, a rezygnacją z zatrudnienia. Dla wyniku sprawy nie ma także znaczenia podkreślana przez Kolegium okoliczność, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane zanim wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie. Istotny pozostaje motyw, przyczyna i cel, dla którego zatrudnienie ustaje. W każdym indywidualnym stanie faktycznym należy zweryfikować, czy da się wyodrębnić związek przyczynowy między ustaniem zatrudnienia, a sprawowaniem przez stronę opieki nad osobą wskazaną w art. 16a ustawy. Faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z realną pracą zarobkową, daje podstawy do ustalenia, że została spełniona przesłanka wymagana na podstawie powyższego przepisu, a więc do uznania, że strona zrezygnowała z zatrudnienia. Pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy, należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, rezygnują z własnej aktywności zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1028/13). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznając, iż oba rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem wskazanego wyżej przepisu prawa materialnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponownie rozpoznając zasadność złożonego wniosku organ oceni stan faktyczny sprawy według wskazań i stanowiska prawnego przedstawionych w niniejszym wyroku.