II SA/Ke 326/15

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 9 czerwca 2015 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. S. i H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: I. zwolnić H. B. od kosztów sądowych w całości. II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. H. B. złożyła formularz PPF, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. S. i H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dorosłą córką. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest bezrobotną bez prawa do zasiłku, mąż z działalności gospodarczej w zakresie usług ślusarskich osiąga miesięczny dochód w wysokości 800 zł, córka pobiera stypendium socjalne w wysokości 200 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku oprócz mieszkania spółdzielczego wielkości 49 m² oraz współwłasności w 1/5 części nieruchomości rolnej o powierzchni 2 ha i domu drewnianego wielkości 72 m². Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej rodzina miesięcznie płaci 600 zł tytułem czynszu za mieszkanie i 170 zł za prąd. Ponadto stwierdziła, że są zadłużeni wobec spółdzielni mieszkaniowej. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270)., zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika prawnego przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącej, a zwłaszcza: bezrobocie, brak własnego dochodu i majątku poza udziałem w nieruchomości mieszkalnej, zadłużenie, uznano, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być współskarżący, małżonek, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób profesjonalny z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawa procesowego i materialnego oraz orzecznictwo sądów. Oznacza to, że skarżąca bardzo dobrze zna obowiązujące przepisy albo korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, a zatem zbędny jest adwokat z urzędu. Ponadto z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że H.B. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.