II SA/Ke 327/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżaną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 15 marca 2007r. znak: SO.I-5110/22/07 Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia 21 grudnia 2006r. znak: SO.51151-36/2006 orzekającą o wymeldowaniu J.G. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego przy [...] w S. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż wniosek o wszczęcie postępowanie w niniejszej sprawie złożyło Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej - administrator lokalu położonego przy [...] w S. - z uwagi na brak tytułu prawnego J.G. do przedmiotowego lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że w sprawie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą i decyzją z dnia 21 grudnia 2006r. orzekł o wymeldowaniu J.G. z miejsca pobytu stałego. Odwołanie od w/w rozstrzygnięcia do Wojewody wniósł J.G. podnosząc, iż centrum jego spraw życiowych znajduje się w lokalu położonym w przy [...] w S. Natomiast jego czasowa nieobecność w tym miejscu jest spowodowana wyjazdami oraz sytuacją rodzinną. Decyzją z dnia 15 marca 2007r. Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, w podstawie prawnej przywołując art. 15 ust. 2, art. 50 ust. 3 cyt. ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż prowadzenie ewidencji ludności służy wyłącznie celom ewidencyjnym, zaś jej zadaniem jest zbieranie informacji o faktycznym pobycie osób. Natomiast osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego ma obowiązek wymeldować się z niego, a jeżeli nie wykonuje tego obowiązku to - stosownie do art. 15 ust. 2 cyt. ustawy - organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wszczyna postępowanie administracyjne i orzeka o jej wymeldowaniu w drodze decyzji administracyjnej. Z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, w tym w szczególności z notatki służbowej z kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Strażnika Straży Miejskiej w S. w przedmiotowym lokalu oraz zeznań sąsiadów wynika, że od kilkunastu lat lokal nie jest zamieszkany. J.G. jest jedynie czasem widywany, jak odbiera pocztę ze skrzynki pocztowej. Okoliczność, iż mieszkanie przy [...] nie jest miejscem pobytu stałego J.G. potwierdzają również, zdaniem organu, przesłane przez Spółkę Gazowniczą, Zakład Gazowniczy w S. i Zakład Energetyczny, Rejon Energetyczny w T. dane o stopniu zużycia energii elektrycznej i gazu w tym lokalu. Wojewoda wskazał także, iż J.G. posiada klucze do przedmiotowego mieszkania, a w lokum tym znajdują się meble. Wobec J.G. wydano sądowy nakaz opróżnienia lokalu, który nie został wykonany ani dobrowolnie, ani w drodze postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te nie świadczą jednakże, w opinii organu II instancji, o stałym zamieszkiwaniu J.G. w mieszkaniu położonym przy [...] w S. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 listopada 2005r., sygn. akt II SA/Kr 798/03, zgodnie z którym samo posiadanie kluczy ani nawet przebywanie w określonym lokalu nie dowodzi pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 cyt. ustawy. Organ odwoławczy podniósł, że wprawdzie sąsiedzi J.G. – K. K.i P. S, jak również jego córka Z. G.potwierdzili fakt zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu, to jednak ustalenia dokonane przez Strażnika Straży Miejskiej oraz informacje przesłane przez Spółkę Gazowniczą, Zakład Gazowniczy w S. i Zakład Energetyczny, Rejon Energetyczny w T. przeczą temu faktowi. Mając na uwadze powyższe Wojewoda stwierdził, iż miejscem pobytu stałego J.G. nie jest lokal położony przy [...] w S. Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł J.G., żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zakwestionował prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji. Zarzucił nadto, iż w sprawie nie przeprowadzono rzetelnego postępowania dowodowego z uwzględnieniem wszystkich dostępnych dowodów, w tym przesłuchania jego byłej żony oraz dorosłych córek. Z kolei samo postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wybiórczy i stronniczy, co narusza jego prawa jako strony postępowania. Skarżący podniósł także, iż przedmiotowy lokal przy [...] w S. stanowi centrum jego spraw życiowych, gdzie znajdują się należące do niego meble i rzeczy osobiste. Natomiast okresy chwilowej jego nieobecności w tym mieszkaniu mają charakter incydentalny i są związane z koniecznością wyjazdów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w toku postępowania administracyjnego organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego - a to art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Takie brzmienie cytowanego przepisu oznacza, że warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. Zgodnie z poglądem przyjętym w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Stwierdzić zatem należy, iż wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu, zaś wskazane w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Dlatego też, skoro wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu, to - analogicznie jak przy zameldowaniu - źródłem powinności dokonania tej czynności przez organ administracji jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Z kolei o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Z tego też względu za opuszczenie danego lokalu należy uznać fizyczne nieprzebywanie połączone z zamiarem jego opuszczenia, przy jednoczesnym zerwaniu wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Podkreślenia wymaga, iż powyższe okoliczności powinny być starannie i szczegółowo sprawdzone przez orzekające organy administracyjne. Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Cytowana regulacja ustanawia dla organów obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Natomiast zabezpieczeniem realizacji opisanej powyżej zasady jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organy powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jak wynika z treści pisemnych oświadczeń P. S. i K. K. (k. 7 i 8), będących sąsiadami J.G., skarżący cały czas zamieszkuje w lokalu przy [...] w S., a mieszkanie to pozostaje centrum jego spraw życiowych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy odmówiły wiarygodności twierdzeniom tych osób uznając, że pozostają one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym, m.in. notatką służbową Straży Miejskiej z dnia 12 października 2006r. oraz danymi o ilości zużytej energii i gazu w przedmiotowym mieszkaniu. Nadmienić także należy, iż z treści wskazanej notatki wynika, iż sąsiedzi J.G. – M. G., S. W. oraz J. S. oświadczyli funkcjonariuszowi Straży Miejskiej, iż w przedmiotowym mieszkaniu nikt nie mieszka od ok. 10 – 12 lat, stwierdzając jednocześnie, iż sporadycznie w soboty odbywają się tam głośne imprezy. Tak zasadnicza zasadnicza różnica w relacjach sąsiadów co do okoliczności zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu obligowała organ do przesłuchania tych osób w charakterze świadka zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Zaniechanie organów w tym zakresie i poprzestanie jedynie na pisemnych oświadczeniach P. S. i K. K. oraz oświadczeniach M. G., S. W. i J. S. złożonych funkcjonariuszowi Straży Miejskiej - stanowi naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy podkreślić, że jakkolwiek przepisy k.p.a. dopuszczają możliwość złożenia na piśmie zeznań przez osoby fizyczne (art. 50 § 1 k.p.a.), to jednak nie są to zeznania świadków w rozumieniu art. 83 § 3 k.p.a., a jedynie oświadczenia osób fizycznych o posiadaniu określonych informacji. W sytuacji zatem gdy organ odmawia wiarygodności pisemnym oświadczeniom, zachodzi konieczność przesłuchania tych osób w charakterze świadków przy zachowaniu wszelkich wymogów formalnych wezwania (art. 54 k.p.a) oraz wynikającej z art. 83 § 3 k.p.a. konieczności uprzedzenia świadka o prawie odmowy zeznań, odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2005r., sygn. akt II OSK 124/05, LEX nr 188691). Z tego też względu, zdaniem Sądu, nie zostały dostatecznie wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy a w konsekwencji poczynione przez organy ustalenia nie dają dostatecznych podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu J.G. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego przy [...] w S. Orzekając ponownie organy, mając na względzie poczynione wyżej uwagi, przeprowadzą zgodnie z wymogami procedury administracyjnej określonymi w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie i wydadzą stosowne rozstrzygnięcie, eliminując tym samym dotychczasowe naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a.