II SA/Ke 328/12

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 18 czerwca 2012 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata w sprawie ze skargi Z. K., [...], M. K. na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia zmiany nr 7 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego, III. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Z.K. złożył w dniu 28.V.2012 r. formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata w sprawie ze skargi Z. K., M. K. i innych na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] w przedmiocie uchwalenia zmiany nr 7 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wnioskodawca podał w formularzu, że prowadzi gospodarstwo domowe z wspólnie z żoną. Oboje mieszkają na parterze domu, piętro zajmuje córka skarżącego wraz z mężem i trojgiem dzieci. Wnioskodawca wykazał własność domu mieszkalnego wielkości 130 m², leżącej odłogiem działki o powierzchni 6000 m² oraz zasoby pieniężne w wysokości 2000 zł. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 2940 zł, a jego żona emeryturę w wysokości 1631 zł – w sumie 4571 zł brutto miesięcznie. Zięć jest obecnie bezrobotny, w związku z tym wnioskodawca pokrywa wszystkie opłaty związane z domem i dokłada do utrzymania rodziny córki. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę, sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, przede wszystkim: osiąganie stałego dochodu z dwóch emerytur, wyższych niż minimalne wynagrodzenie za pracę (co umożliwia planowanie wydatków), posiadanie nieruchomości i zasobów pieniężnych w wysokości 2000 zł, uznano, że jest on w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony uiścić wpis sądowy od skargi i ewentualnie inne koszty sądowe występujące na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi – opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 150 zł). Córka skarżącego z mężem i dziećmi prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, a zatem ich sytuacja rodzinna i majątkowa nie może być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. K. Oddaleniu podlega również wniosek o ustanowienie radcy prawnego, adwokata. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko, rodzeństwo lub współskarżący. Ponadto należy podkreślić, że Z. K. jest jedną z dziewiętnastu osób, które złożyły identycznej treści skargę na uchwałę Rady Miasta. Wszyscy skarżący bez wątpienia działają wspólnie i w porozumieniu. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku z dnia 16.V.2012 r. większość skarżących osiąga stały dochód z rent, wynagrodzeń za pracę i posiada nieruchomości. Zatem niezależnie od oceny możliwości płatniczych Z. K. i każdego z pozostałych skarżących oddzielnie, niemal pewne jest, że wszystkie te osoby razem dysponują wystarczającymi środkami na ustanowienie wspólnego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z wyboru. W tej sytuacji przyznanie radcy prawnego, adwokata z urzędu Z. K., będącemu jednym z dziewiętnaściorga skarżących stanowiłoby ewidentne nadużycie instytucji prawa pomocy, finansowanej ze środków publicznych (Skarbu Państwa – budżetu właściwego sądu administracyjnego), która powinna być skierowana do osób, faktycznie potrzebujących tej pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.