II SA/Ke 329/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: SKO, Kolegium), po rozpatrzeniu sprawy wniosku A. B. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy w sprawie uznania A. B. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podjętego na podstawie art. 59 § 2 K.p.a. rozstrzygnięcia organ wskazał, że z przesłanego do organu protokołu z rozprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29.11.2017r. sygn. akt II SA/Ke 435/17 wynikało, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik A. B. w sprawie z jego skargi na decyzję Kolegium wskazał, że zarzuty skargi na decyzję w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy są jednocześnie zarzutami odwołania na decyzję organu I instancji - Wójta Gminy Łagów z dnia 15.02.2017r. o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego. Pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji – który nie wskazywał jednak okoliczności i dowodów, które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony - stosownie do art. 58 § 1 K.p.a. Z tych też względów SKO pismem z dnia 6.02.2018r. oraz z dnia 7.03.2018r. zwróciło się o wskazanie okoliczności i ewentualne przedstawienie dowodów, które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji nastąpiło bez winy strony. W piśmie z dnia 14.02.2018r. A. B. wskazał, że decyzja z dnia 15.02.2017r. została doręczona jego matce, która nie przekazała mu w terminie skierowanej do niego korespondencji – wobec czego nie miał możliwości wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Organ, odnosząc się do powyższej argumentacji, wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, iż przedmiotową decyzję A. B. odebrał osobiście (zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 16.02.2017r.) wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Tym samym wniosek strony, uprawdopodobniający w ten sposób uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie zasługiwał na uwzględnienie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. B. – bez powołania jakiejkolwiek argumentacji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w powyżej zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony (§ 1), b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 2), c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, czyli wniósł obok wniosku także odwołanie od decyzji. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Kolegium w prawidłowy sposób dokonało oceny okoliczności wskazanych w treści art. 58 § 1 i 2 K.p.a. uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 15.02.2017r. wydanej z upoważnienia Wójta Gminy w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jak wynika z przesłanego do organu protokołu z rozprawy sądowej z dnia 29.11.2017r., sygn. akt II SA/Ke 435/17, ustanowiony z urzędu pełnomocnik A. B. w sprawie z jego skargi na decyzję SKO w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy wskazał, że zarzuty skargi na powyższą decyzję są jednocześnie zarzutami odwołania na decyzję Wójta Gminy z dnia 15.02.2017r. o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego. Pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji – który nie wskazywał jednak okoliczności i dowodów, które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z uwagi na powyższe, SKO pismem z dnia 6.02.2018r. oraz z dnia 7.03.2018r. zwróciło się o wskazanie okoliczności i ewentualne przedstawienie dowodów, które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji nastąpiło bez winy strony. W piśmie z dnia 14.02.2018r. A. B. podniósł, że decyzja z dnia 15.02.2017r. została doręczona jego matce, która nie przekazała mu w terminie skierowanej do niego korespondencji – wobec czego nie miał możliwości wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Kolegium, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podkreśliło, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż przedmiotową decyzję strona odebrała osobiście za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 16.02.2017r. Powyższe powoduje, że wniosek strony w ten sposób uprawdopodobniający uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie zasługiwał na uwzględnienie. Stanowisko Kolegium Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni podziela. Zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. W ugruntowanym orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy strony zainteresowanej przywróceniem terminu należy zaliczyć np.: przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Sądu, podnoszony we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argument, że decyzja z dnia 15.02.2017r. nie została doręczona bezpośrednio skarżącemu, a jego matce, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego zawartego w aktach administracyjnych, przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję skarżący odebrał osobiście w dniu 16.02.2017r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru ( k.30 akt adm.). W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a. W postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu organ jedynie ocenia, czy strona uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi. Tak więc, organ nie przeprowadza w tym przedmiocie postępowania dowodowego z urzędu. Powołany przepis wyraźnie bowiem wskazuje, że to nie organ a strona ma uprawdopodobnić brak winy, gdyż to zainteresowany zna przyczyny uchybienia terminu i często tylko on jest w stanie wykazać istnienie okoliczności i przeszkód wyłączających winę w uchybieniu terminowi. Ustawodawca, konstruując przepis art. 58 § 1 K.p.a., ciężarem uprawdopodobnienia braku winy obciąża stronę - co wprost wynika z treści przepisu, organowi zaś pozostawia ocenę ustawowo określonych przesłanek (zob. wyrok NSA z 23 lutego 2010r., sygn. akt II FSK 1576/08). Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji nastąpiło bez jego winy. Jedynie końcowo podkreślić należy, że w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zasada wyrażona w art. 77 § 1 K.p.a. nie może być rozumiana w ten sposób, że to organ administracji publicznej ma obowiązek poszukiwać dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Jak wskazuje NSA w wyroku z 7 lutego 2007r., sygn. II OSK 2020/06 - w postępowaniu administracyjnym strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów. W sprawie niniejszej został zgromadzony materiał dowodowy, który w ocenie Sądu, pozwalał Kolegium prawidłowo zastosować art. 58 K.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wydano na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016r. poz. 1715 ze zm.) w związku z art. 250 § 1 p.p.s.a.