II SA/Ke 33/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2010r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie prawa jazdy I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w części określającej termin skierowania na egzamin, II. oddala skargę w pozostałej części, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie I nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 23 października 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania W. W. od decyzji wydanej z upoważniania Prezydenta Miasta K. z dnia 12 sierpnia 2009r., orzekającej o skierowaniu W. W. na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie kat. AB prawa jazdy w części teoretycznej i praktycznej w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, o zatrzymaniu prawa jazdy kat. AB, wydanego w dniu 5.09.2002r. do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego oraz o nadaniu decyzji w części orzekającej o zatrzymaniu prawa jazdy rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji W. W. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych przez niego uprawnień wystąpił Komendant Wojewódzki Policji w związku z trzema przypadkami naruszenia przepisów ruchu drogowego, jakie miały miejsce w okresie od dnia 26.06.2008r. do 23.10.2008r., za co skarżący uzyskał łącznie 25 punktów karnych. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisu ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje odpowiednią ilość punktów w skali od 1 do 10. Stosownie do § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisu ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 236 poz. 1998 ze zm.) komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wniosek sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych. Zgodnie z § 9 tego rozporządzenia osoba zainteresowana ma prawo do uzyskania od policji ustnej informacji lub zaświadczenia o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez siebie naruszeniom. Jak wynika z akt sprawy W. W. przyjął mandaty karne kredytowane za popełnienie wykroczenia w dniu 26 czerwca 2008r. i w dniu 23 października 2008r., które uregulował. Posiadał zatem informację o wysokości nałożonych za poszczególne zdarzenia punktów karnych. Mandat zawierał także pouczenie o prawie odmowy jego przyjęcia oraz o skutkach nieuiszczenia grzywny w terminie. W związku z tym zarzut odwołującego się, że nie wiedział o wysokości naliczonych punktów karnych oraz o możliwości wystąpienia o uchylenie nałożonych mandatów nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zgodnie z art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, mandat kredytowany staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Z kolei zgodnie z art. 101 § 1 tej samej ustawy prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn nie będący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. Kolegium powołało się na wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2009r. sygn. I OSK 1371/08, zgodnie z którym mandat karny, który stał się prawomocny, wszedł do obrotu prawnego i jeżeli nie został uchylony, wywołuje skutki prawne. W przedmiotowej sprawie nałożone na W. W. mandaty karne nie zostały uchylone. W związku z tym brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tę decyzję W. W. zarzucił, że chociaż faktycznie w miejscowości P. wyprzedzał na podwójnej linii ciągłej i jechał szybciej niż to wynika z przepisów, to jednak nie wyprzedzał wówczas na skrzyżowaniu, za co dostał 5 punktów karnych, gdyż nie było tam żadnego skrzyżowania. Policjanci nagrali ten przejazd na video, co jest do sprawdzenia. Poinformowali go, że dostaje 10 punktów karnych oraz dwa mandaty: jeden za przekroczenie prędkości i drugi za wyprzedzanie na podwójnej ciągłej linii. Był on więc przekonany, że ma tylko 10 punktów karnych, w przeciwnym razie poszedłby na szkolenie zmniejszające ilość punktów, ponieważ prawo jazdy jest mu niezbędne do wykonywania pracy. O tym, co zostało napisane w mandacie i za co został ukarany przeczytał dopiero w grudniu 2008r. po informacji, że przekroczył 25 punktów. Skarżący zarzucił również, że został niesłusznie ukarany mandatem w L., albowiem wyprzedzał wówczas ciągnik, który jechał z prędkością 5 km/godz. i to ten ciągnik faktycznie tarasował drogę, która jest prosta na długości 3 km. Zdaniem skarżącego to kierowca ciągnika stwarzał zagrożenia, a nie on. Policjanci tylko zapytali go czy przyjmuje mandat, natomiast nie poinformowali go, że mimo przyjęcia mandatu może się od niego odwołać. Ponadto padał deszcz, policjanci siedzieli w samochodzie, a jemu kazali stać przed radiowozem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie uppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dlatego też z urzędu należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 12 sierpnia 2009r. w jej punkcie 1, w którym został przez organ I instancji zakreślony termin skierowania na egzamin, co jest równoznaczne z zakreśleniem terminu do poddania się egzaminowi kontrolnemu, jest nieważna, jako że została wydana bez podstawy prawnej – art. 156 § 2 kpa. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela bowiem stanowisko wyrażone w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1363/06, z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 960/08, z dnia 7 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1217/08), iż żaden przepis ustawy, a w szczególności art. 114 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nie upoważnia starosty do wyznaczenia takiego terminu. Dopiero bowiem w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami organ każdorazowo w okolicznościach konkretnej sprawy ocenia, czy można mówić o niewykonaniu obowiązku poddania się egzaminowi, skutkującym cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdem. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 uppsa należało stwierdzić nieważność w tej części zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. Stosownie do art. 152 tej samej ustawy sąd określił, że w tym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Jeśli natomiast chodzi o zarzuty podnoszone w skardze, to nie zasługują one na uwzględnienie. Sprowadzają się one bowiem do kwestionowania przez skarżącego zasadności ukarania go mandatami karnymi oraz zasadności przypisania mu w związku z tym 25 punktów karnych. Jak wynika z akt administracyjnych, w szczególności z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. oraz pisma Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP z dnia 7 lipca 2009r. - w dniu 26 czerwca 2008r. w miejscowości P. W. W. kierując samochodem osobowym nie zastosował się do znaku P-4 "linia podwójna ciągła" kod czynu C11; nadto naruszył zakaz wyprzedzania na skrzyżowaniach – kod czynu F06 – suma punktów 10, za co otrzymał mandat kredytowany w wysokości 500 złotych, - w tym samym miejscu kierując samochodem osobowym przekroczył prędkość powyżej 50 km/h – kod czynu EO1- 10 punktów, za co otrzymał mandat kredytowany w wysokości 500 zł, - w dniu 21 października w miejscowości L. kierując samochodem osobowym, nie zastosował się do znaku P-4 "linia podwójna ciągła" kod czynu C-11 – 5 punktów karnych, za co otrzymał mandat kredytowany w kwocie 200 złotych. Okolicznością niesporną jest to, iż skarżący wszystkie te mandaty przyjął i zapłacił. Zgodnie z art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( tekst jedn. Dz. U. Nr 108 za 2005r. poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą, policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Wewnętrznego i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 236 poz. 1998 ze zm.), określanego dalej w skrócie rozporządzeniem, ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Z kolei zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. W myśl § 4 rozporządzenia w jego brzmieniu z daty dopuszczenia się przez skarżącego wykroczeń wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że skoro ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji i organ ten dokonuje wpisów do ewidencji, przy czym wpisy ostateczne są dokonywane na podstawie prawomocnych wyroków, mandatów i orzeczeń, które tylko w odrębnym postępowaniu mogą zostać uchylone, to starosta kierując na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych ani też tym bardziej do badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 sierpnia 2009r. sygn. I OSK 1371/08 wskazując, że organ, jakim jest starosta, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne. Takich uprawnień nie ma również Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy od decyzji wydawanych w tych sprawach przez starostę. Dlatego też zawarte w skardze zarzuty skarżącego, iż nie dopuścił się on wykroczenia drogowego polegającego na wyprzedzaniu na skrzyżowaniu, oraz że nie powinien być ukarany za wyprzedzanie na linii podwójnej ciągłej, gdyż wyprzedał wolno jadący ciągnik, w tym postępowaniu nie mogą być uwzględnione. Również bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji są zarzuty dotyczące rzekomego wprowadzenia w błąd przez funkcjonariuszy Policji co do ilości punktów karnych oraz braku ustnego pouczenia o możliwości odwołania się od mandatu. Po pierwsze obowiązujące przepisy nie uzależniają skierowania na egzamin sprawdzający od tego, czy kierowca wie, ile punktów karnych otrzymał za naruszenie zasad ruchu drogowego. Po drugie stosownie do wymogów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego ( Dz. U. Nr 20 poz. 201 ze zm.)na odcinku mandatu, jaki otrzymuje kierowca, wpisuje się rodzaj i charakter wykroczenia oraz liczbę punktów w przypadku naruszenia przepisów o ruchu drogowym. Przyjmując mandat skarżący powinien od razu zapoznać się z jego treścią. W mandacie tym było również zawarte pouczenie o prawie odmowy jego przyjęcia jak i o tym, że w razie nieuiszczenia grzywny organ wystąpi do sądu z wnioskiem o ukaranie. Tak więc skarżący, gdyby pouczenie to przeczytał, wiedziałby, iż może kwestionować nałożony mandat. Podnoszone w skardze dodatkowe okoliczności co do warunków zatrzymania skarżącego w miejscowości L., również w niniejszej sprawie nie mogą mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, skoro podniesione w skardze zarzuty okazały się nieuzasadnione, a zaskarżona decyzja w części orzekającej o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie prawa jazdy oraz zatrzymującej dokument prawa jazdy odpowiada prawu, skargę w pozostałej części należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 uppsa.