II SA/Ke 331/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Wojewody z dnia 23 grudnia 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. II SA/Ke 331/21 Uzasadnienie Decyzją z dnia 23 grudnia 2020 r., znak: [...], Wojewoda , po rozpatrzeniu odwołania I. W., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 12 października 2020 r., znak: [...], o odmowie wymeldowania I. W. z pobytu stałego z lokalu w miejscowości M. 9A. W uzasadnieniu organ II instancji za bezsporny uznał fakt, że I. W. nie przebywa stale w spornym lokalu, jednak zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że osoba ta zerwała wszelkie związki z miejscem stałego zameldowania i definitywnie je opuściła. Brak przebywania w miejscu zameldowania jest spowodowany wyjazdem w celach zarobkowych do Belgii i Holandii. Okoliczności przedmiotowej sprawy nie świadczą o trwałym zamiarze zerwania więzi ze spornym lokalem. Potwierdził to sam I. W., wskazując w odwołaniu, że I. W. regularnie przyjeżdża do przedmiotowego lokalu. Wnioskowana do wymeldowania deklaruje ponoszenie części opłat, ale wnioskodawca nie przyjął pieniędzy, pomimo konfliktu rodzinnego udaje się do spornego lokalu w trakcie urlopów i okresowych pobytów w kraju. Fakt ten potwierdzają przesłuchani świadkowie – dwie strony skonfliktowanej rodziny (k. 66, 74, 76, 105) a także A. W. - sołtys, osoba obca niezainteresowana rozstrzygnięciem w tej sprawie (k. 116). W rezultacie zeznania stron i świadków wskazują jednoznacznie, że I. W. nie opuściła w sposób trwały spornego lokalu. Organ stwierdził, że z zachowania I. W. nie wynika, aby jej wolą było trwałe zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Nie zlokalizowała swoich spraw życiowych zagranicą, powraca do miejsca zameldowania, a istniejący konflikt rodzinny nie świadczy o zerwaniu z lokalem więzi w chwili obecnej i nie uzasadnia żądania wymeldowania. Rozstrzygnięcia z zakresu ewidencji ludności nie mogą zaś służyć do egzekwowania wzajemnych roszczeń finansowych, czy rozwiązywania konfliktów rodzinnych. Podsumowując, organ odwoławczy nie stwierdził, aby I. W. definitywnie opuściła miejsce pobytu stałego, a konsekwencji uznał, że nie zaistniały przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W skardze do tut. Sąd I. W. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie: – art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, polegającego na nieprawidłowym przyjęciu, że I. W. nie opuściła stałego miejsca pobytu, a także że dom w M. 9A nie przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że już nie przebywa na stałe w domu, a ponadto pominięto przy tym fakt eksmisji I. W. ze spornej nieruchomości; – w konsekwencji naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki tam wskazane, podczas gdy opuszczenie lokalu przez I. W. nosiło cechy trwałości, bowiem wnioskowana do wymeldowania dobrowolnie nie przebywa w spornym domu na stałe, nie ma żadnych praw do przedmiotowej nieruchomości, a ponadto orzeczono wobec niej nakaz eksmisji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt powrotów I. W. do domu w M., ponieważ obecnie nie ma ona żadnych praw do nieruchomości. Stwierdził, że wszelkie wskazywane przez wnioskowaną do wymeldowania rzekome związki z miejscem stałego zameldowania, takie jak pranie, gotowanie, sprzątanie nie mogą determinować jej uprawnienia do zameldowania, zwłaszcza, że jej zachowania mają na celu wyłącznie dokuczenie skarżącemu, ze względu na wieloletni konflikt. I. W. zgodnie z wyrokiem eksmisyjnym (o którym powinien wiedzieć organ I instancji) powinna sama opuścić zajmowany lokal, lecz obecnie wykorzystuje przysługujące jej prawo do lokalu socjalnego, twierdząc, że nie musi opuszczać przedmiotowego mieszkania i może z niego pełnoprawnie korzystać, chociaż jej centrum życiowe znajduje się od dawna poza domem skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.), dalej "uel". Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że prowadzone przez organy administracji postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej wymeldowania każdorazowo musi być nakierowane na ustalenie, czy opuszczenie przez daną osobę lokalu nosi cechy trwałości i dobrowolności. Podstawą przyjęcia, że dana osoba nie opuściła stałego miejsca zameldowania nie może być samo oświadczenie zainteresowanej osoby, w którym stwierdza ona, że dane miejsce stanowi nadal jej centrum życiowe. Powinno ono być potwierdzone obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. II SA/Go 30/20). Postępowanie w sprawie wymeldowania, prowadzone w oparciu o art. 35 uel, wymaga zatem nie tylko ustalenia, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, ale także zbadania trwałości i dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz związek z dotychczasowym miejscem pobytu. O zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego i tym samym zaistnieniu przesłanki do wymeldowania, nie świadczy zaś czasowe opuszczenie miejsca pobytu, nawet jeśli ma ono charakter długotrwały, w tym w szczególności czasowy pobyt w innym miejscu zamieszkania związany m.in. z pracą, wyjazdem za granicę czy koniecznością pobierania nauki w innym miejscu. W ocenie Sądu organy wyjaśniły powyższe kwestie w sposób pełny i nie budzący wątpliwości. Z wyjaśnień I. W. wynika, że nie opuściła lokalu pod adresem M. 9A. Nie przebywa tam cały czas z powodu pracy w Belgii. Średnio przyjeżdża co 6 tygodni na 10-14 dni, jednak w związku z pandemią jej przyjazd wydłużył się do około 3 miesięcy. Po przyjeździe do ww. lokalu sprząta, w lokalu tym śpi, gotuje, przyjmuje znajomych. Oświadczyła, ze jej praca zagranicą potrwa jeszcze około roku, po czym wróci do pracy w T. i będzie mieszkać w przedmiotowym lokalu. W domu tym zostały jej rzeczy osobiste (szczoteczka do zębów, garderoba, dokumenty, pamiątki rodzinne). Okoliczności powyższe nie zostały zakwestionowane przez skarżącego. Opuszczenie miejsca stałego pobytu przez wnioskowaną do wymeldowania było więc podyktowane podjęciem pracy zagranicą. Przywołane okoliczności wskazują wprost, że zmiana miejsca zamieszkania ma jedynie charakter czasowy. I. W. wraca do miejsca stałego pobytu, tam też znajdują się jej rzeczy osobiste, ubrania, dokumenty. Próbuje partycypować w kosztach utrzymania domu, jednak skarżący odesłał przesłane pieniądze (wg zeznań matki skarżącego i samego skarżącego). Podczas pobytu w przedmiotowym lokalu robi zakupy w sklepie, jeździ samochodem (wg zeznań A. W. – sołtysa wsi M.). Okoliczność, że podczas pobytu w przedmiotowym lokalu nocuje, gotuje i prowadzi gospodarstwo domowe przyznał sam skarżący, składając wyjaśnienia w dniu 3 września 2020 r. (k. 144 akt adm.). W tym miejscu należy wyjaśnić, że częstotliwość powrotów do miejsca stałego zameldowania nie może przesądzać o tym, czy jest ono miejscem stałego pobytu czy też nie. I. W. swoje centrum życiowe umiejscawia w domu w miejscowości M., a praca jaką wykonuje zagranicą jest pracą na czas określony. W świetle powyższego nie można przyjąć, że I. W. opuściła przedmiotowy lokal w sposób trwały. Opuszczenie miejsca pobytu stałego obejmuje nie tylko fizyczne opuszczenie lokalu, ale musi mu towarzyszyć również zamiar zerwania więzi z tym lokalem. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być następstwem ustalenia nie tylko zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, ale również czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest elementu woli skłaniającego do przyjęcia, że intencją opuszczenia przez wnioskowaną do wymeldowania miejsca stałego zameldowania była zmiana jej ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zmiana miejsca zamieszkania wynikała jedynie z okoliczności podjęcia pracy na pewien czas. Nie budzi wątpliwości Sądu, że wyjazd do pracy celem zapewnienia sobie środków utrzymania ma charakter czasowy i nie stanowi o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu, a zatem o zmianie ośrodka swoich spraw osobistych i bytowych. W świetle powyższego, za nieuzasadnione należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 Kpa. Organy zgromadziły konieczny do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy oraz dokonały kompleksowej analizy akt sprawy. Zgromadzone w sprawie dowody zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone przez organy obu instancji, co wynika z treści prawidłowo sporządzonych uzasadnień ich decyzji. Zgodnie z art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na postawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i - o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wyniki analizy całości materiału dowodowego jednoznacznie wskazują na to, że I. W. nie opuściła trwale i dobrowolnie stałego miejsca zameldowania. W konsekwencji nie doszło do naruszenia art. 35 uel. Podkreślić należy, że zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy, a więc nie ma ono nic wspólnego z prawem rzeczowym, bądź obligacyjnym przysługującym danej osobie względem określonego lokalu. Tym samym okoliczność, że I. W. nie ma tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu pozostaje bez wpływu na wynik kontroli zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kwestii pominięcia przez organ okoliczności orzeczenia wobec I. W. nakazu eksmisji, należy wskazać w pierwszej kolejności, że jakkolwiek zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, to nie zwalnia ona z inicjatywy dowodowej strony postępowania, zwłaszcza w sytuacji gdy strona postępowania ma wiedzę o istotnych dla sprawy okolicznościach i dowodach na ich poparcie. W dniu 3 września 2020 r. skarżący przesłuchiwany w charakterze strony oświadczył, że "do dziś nie została wykonana eksmisja, wyroku nie mam – wiem od adwokata, że taki wyrok zapadł". Skarżący w trakcie trwającego postępowania administracyjnego nie złożył na poparcie swojego twierdzenia stosownego wyroku nakazującego eksmisję z lokalu. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że równoznaczne z ustaniem pobytu osoby w lokalu, w rozumieniu art. 35 uel, jest dopiero przymusowe opuszczenie miejsca pobytu przez osobę zameldowaną, w wyniku wykonania eksmisji. Stanowisko takie było zajmowane wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2017r., sygn. III SA/Kr 752/16, Sąd ten uznał, że ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jeżeli ten przymus wynika ze zgodnego z prawem, władczego działania organów państwa w związku z wykonaniem w drodze egzekucji, wyroku nakazującego wydanie danego lokalu przez określoną osobę. Na równi z opuszczeniem lokalu należy więc traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu (por. wyroki NSA: z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. II OSK 195/09; z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. II OSK 24/09). W rozpoznawanej sprawie skarżący po pierwsze nie poparł stosownym dokumentem twierdzenia o orzeczeniu przez sąd nakazu eksmisji, po drugie składając wyjaśnienia podał, że eksmisja nie została wykonana. Organy prawidłowo więc ustaliły, że I. W. czasowo opuściła swoje dotychczasowe miejsce stałego pobytu, wskazując jednocześnie na uzasadnione powody opuszczenia tego lokalu – podjęcie pracy na czas określony zagranicą. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.