II SA/Ke 333/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015r. sprawy ze skargi Powiatu O. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia 17 lutego 2015r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w J. oddala skargę. Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 17 lutego 2015r. znak: [...], stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Zarządu Powiatu w O. z dnia 30 grudnia 2014r. w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w J. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda podniósł, iż w toku badania legalności przedmiotowej uchwały stwierdził, że została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Zarząd Powiatu w O. trzykrotnie powierzał B. R. pełnienie obowiązków dyrektora szkoły: na okres 10 miesięcy począwszy od 1.09.2013r. do 30.06.2014r. – uchwałą Nr [...] z dnia 26 sierpnia 2013r., następnie na 6 miesięcy od 1 lipca 2014r. do 31.12.2014r. uchwałą Nr [...] z dnia 30 czerwca 2014r. oraz na kolejne 6 miesięcy od 1.01.2015r. do 30.06.2015r. uchwałą Nr [...] z dnia 30 grudnia 2014r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wszystkich uchwał, w tym badanej uchwały, stanowił art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty. Organ nadzoru wskazał, że zgodnie z art. 36 ust. 5 cyt. Ustawy, organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, do czasu powierzenia stanowiska dyrektora w drodze konkursu lub w przypadku gdy konkurs nie został rozstrzygnięty bez konkursu, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy. Zdaniem Wojewody, termin określony w powołanym przepisie jest terminem prawa materialnego, co oznacza niedopuszczalność jego przedłużenia, albowiem z jego upływem mandat pełniącego obowiązki dyrektora wygasa z mocy prawa. Brak przeprowadzenia czy też rozstrzygnięcia konkursu nie uprawnia organu prowadzącego do powierzenia obowiązków na czas wynikający poza upoważnienie ustawowe, ani tej samej, ani też innej osobie. Z tego względu za pozbawione uzasadnienia prawnego uznał organ argumenty Starosty O. odnośnie powierzenia dyrektorowi obowiązków z uwagi na przedłużąjącą się kontrolę organów kontroli skarbowych. W związku z powyższym organ nadzoru stwierdził nieważność przedmiotowej uchwały w oparciu o przepis art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Na podstawie uchwały Zarządu Powiatu w O. z dnia 18 marca 2015r., zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia 17 lutego 2015r. Skarżący Powiat O. wniósł o jego uchylenie zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 79 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym poprzez nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nadzorczego, gdyż wskazana podstawa prawna tj. art. 36 ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie istnieje; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty poprzez przyjęcie, że jedynie jednokrotnie organ może powierzyć stanowisko na okres 10 miesięcy; 3) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77, 80, i 107 § 3 poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, w tym zwłaszcza konieczności sprawowania funkcji przez tą osobę na stanowisku dyrektora ze względu na trwającą kontrolę oraz poprzez przyjęcie, że doszło do przedłużenia powołania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Zarząd Powiatu w O. podejmując uchwałę Nr [...] z dnia 30.12.2014r. przyjął, iż jest to nowe powołanie, a nie przedłużenie poprzedniego, o czym świadczy tytuł uchwały "w sprawie powołania", a nie zmiany poprzedniej, już istniejącej uchwały o powołaniu, która wygasła. Z literalnej wykładni art. 36a ust. 5 nie wynika, by organ tylko jednorazowo mógł dokonać tej czynności. Tylko w sytuacji przekroczenia terminu 10 miesięcy w jednej uchwale, ma zastosowanie. Odnosi się to, zdaniem skarżącego jedynie do sytuacji przekroczenia tego terminu 10 miesięcy, gdyby organ w jednej uchwale ustalił dłuższy okres niż 10 miesięcy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Odnosząc się do zarzutu nie wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia nadzorczego podniesiono, że treść przepisu została zacytowana prawidłowo, jak również w dalszej części uzasadnienia organ nadzoru prawidłowo wskazał na art. 36a. Zdaniem organu, nie dopisanie po cyfrze 36 litery a, należy traktować jako omyłkę pisarską, a nie naruszenie prawa. Podkreślono, że w sytuacji, gdy art. 36 ustawy o systemie oświaty nie zawiera ust. 5, natomiast taki ustęp zawiera art. 36a, nie może budzić żadnych wątpliwości, o który artykuł chodzi. Za bezzasadny organ uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, stwierdzając, że ustawa o systemie oświaty nie przewiduje żadnego odstępstwa od procedury przewidzianej w art. 36a ust. 5, a wygaśnięcie mandatu pełniącego obowiązki dyrektora z mocy prawa, po upływie terminu 10 miesięcy jest ostateczne, definitywne i niezależne od woli stron – organu powiatu ani od osoby pełniącej obowiązki dyrektora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) , dalej jako p.p.s.a., podlega kontroli pod względem zgodności z prawem. Wymogi formalne, od których zależy skuteczne wniesienie skargi do Sądu zostały spełnione, albowiem skarga została wniesiona w przewidzianym prawem terminie i poprzedzona była uchwałą organu, który podjął zaskarżoną uchwałę. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Okoliczność wadliwego powołania w treści uzasadnienia art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) dalej jako: u.s.o., nie ma wpływu na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Przywołana przez organ treść przepisu stanowiącego podstawę tego aktu jednoznacznie wskazuje, że mimo błędnego oznaczenia przepisu, organ dokonał wykładni i prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego tj. art. 36a ust. 5 u.s.o. Trafnie zauważa więc organ nadzorczy, że mamy do czynienia z oczywistą omyłką pisarską, która nie może być uznana za naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, ani też za naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stanowi zatem, żadnej z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie spór w pierwszej kolejności sprowadza się do rozstrzygnięcia charakteru terminu określonego w art. 36a ust. 5 u.s.o. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądowym istotę terminu rozumie się jako zdarzenie przyszłe i pewne, z którym prawo wiąże określone skutki prawne, dotyczące czynności albo aktu prawnego, dla którego ten termin został zastrzeżony. Inaczej mówiąc, termin ma zawsze określoną, choć różną doniosłość prawną. Prawna doniosłość terminu polega na tym, że jego upływ stanowi przesłankę szczególną oceny skutków prawnych: powstania lub niepowstania albo ustania prawa podmiotowego, niemożności dochodzenia prawa i.t.d. (S.Grzybowski: System prawa cywilnego. Część ogólna, t.I, Warszawa 1985, s.210). Termin wpływa na skuteczność działania prawnego podjętego po jego upływie albo upływ terminu wywołuje inne skutki prawne w sferze praw lub obowiązków podmiotu, do którego jest adresowany. Podstawowy podział terminów na gruncie prawa to podział na terminy materialne i terminy procesowe, podstawowym zaś kryterium tego podziału jest sfera prawna, w której realizują się skutki prawne związane z tym terminem. Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. W analizowanym przepisie art. 36a ust. 5 u.s.o. ustawodawca wyraźnie określił, że do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, zgodnie z ust. 2 ( tj. w drodze konkursu), lub ust. 4 (gdy konkurs nie został rozstrzygnięty – bez konkursu), organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy. W ocenie Sądu, termin ten ma charakter terminu prawa materialnego. Gdyby istniała możliwość dalszego powierzenia obowiązków, musiałoby to wynikać z przepisów ustawy, zaś takiej sytuacji ustawodawca nie przewidział. Oznacza to, że wobec braku pozytywnej normy nie jest dopuszczalne jego przedłużenie, ponad maksymalny okres przewidziany w tym przepisie. (por. wyroki WSA w Lublinie z dnia 12 lipca 2011., sygn. III SA/Lu 278/11, z dnia 10.05.2012r. sygn. akt III SA/Lu 81/12) Ustawodawca upoważniając organ prowadzący do powierzenia obowiązków dyrektora przez okres 10 miesięcy uznał, że jest to okres wystarczający do sprawowania stanowiska dyrektora szkoły, w sposób określony przepisami ustawy o systemie oświaty, i nie przewidział jednocześnie prawa ponownego powierzenia obowiązków na dalsze okresy jak również przedłużenia powierzenia pełnienia obowiązków na dalszy okres osobie wypełniającej takie obowiązki. Z tego względu bez znaczenia dla oceny terminu powierzenia obowiązków dyrektora szkoły w kontekście regulacji art. 36 a ust. 5 u.s.o. pozostają przyczyny, dla których doszło do jego przekroczenia. Słuszne jest stwierdzenie, że konsekwencją powierzenia przez organ prowadzący obowiązków dyrektora na czas wykraczający poza upoważnienie ustawowe jest wygaśnięcie z mocy prawa mandatu pełniącego obowiązki dyrektora. Podsumowując, w niniejszej sprawie należało uznać, że Wojewoda zasadnie wywiódł, iż uchwała Zarządu Powiatu w O. Nr [...] z dnia 30 grudnia 2014r. na podstawie której powierzono pełnienie obowiązków dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w J. B. R. łącznie na okres dłuższy niż przewidziany w ustawie – została wydana z naruszeniem art. 36a ust. 5 u.s.o. W tych okolicznościach podjęte przez Wojewodę rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada prawu, a wniesiona na nie skarga podlega oddaleniu. Z podniesionych wyżej względów Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.