II SA/Ke 333/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu Dyrektorowi Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej cały uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 (sto) złotych. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...], którą Kolegium uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i w to miejsce przyznało K. C. pomoc finansową w formie zasiłku celowego na zakup żywności w okresie od 1 do 30.11.2017 r., w kwocie 360 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie wskazując, że w zakresie w jakim Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy pełni funkcję organu administracji publicznej w stosunku do własnej gminy jako osoby prawnej nie jest on uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Stosownie do treści art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U.2017.1369 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", stronami w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (...), natomiast w myśl § 2 przywołanego artykułu uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Wymóg naruszenia interesu prawnego ma przy tym charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracyjnego (patrz: wyrok NSA z 16 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 389/06 - dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka konstrukcja interesu prawnego przesądza o tym, że uprawnionym do wniesienia skargi jest tylko ten podmiot, którego sytuacja prawna uległa bezpośredniej zmianie na skutek władczych działań organów administracji publicznej, przy czym naruszenie powyższe musi mieć charakter zindywidualizowany i skonkretyzowany. Jedynie bezpośrednie naruszenie konkretnej normy prawnej może skutkować udzieleniem ochrony prawnej przez sąd administracyjny. Tym samym skarżący musi wykazać, na czym polegało naruszenie prawa lub interesu prawnego, którego dopuściły się organy administracji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Tak ukształtowana struktura postępowania sądowoadministracyjnego determinuje jednocześnie krąg podmiotów, którym przepisy procesowe mogą przyznać prawo do jego uruchomienia. Postępowanie sądowoadministracyjne może być uruchomione tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli sądu administracyjnego. W konsekwencji postępowanie to nie może zostać uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działanie ma być przedmiotem oceny w aspekcie zgodności z prawem, ani też przez żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tego organu administracji. Organy te nie mają uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji, a postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystywane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej. Nie można zgodzić się z twierdzeniami, że jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję administracyjną w I instancji, powinna mieć możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowadministracyjnym. Przyjęcie takiego założenia podważałoby bowiem zaufanie do organów władzy publicznej. W takiej sytuacji uzasadnione byłoby twierdzenie, że jednostki te nie działają zgodnie z prawem, lecz kierują się własnymi interesami, nierzadko nie mającymi podstawy w obowiązujących przepisach prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, str. 212, uchwała 7 sędziów NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15 dotycząca legitymacji procesowej powiatu w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną). W świetle powyższego należy uznać, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego nie może być organ, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji, bowiem jego rola w postępowaniu skończyła się z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego skierowanego do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej (patrz wyrok NSA z 15 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 460/05). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez Dyrektora Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej stanowi wyodrębnioną jednostkę Gminy, a jej Dyrektor działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy wydał decyzję w I instancji, która to decyzja została uchylona przez SKO. Wyłączna kompetencja do wydawania decyzji w należących do samorządu własnych sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej (w niniejszej sprawie w sprawach z zakresu pomocy społecznej), przysługuje w myśl art. 39 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. 2017.1875), wójtowi, a w miastach burmistrzowi lub prezydentowi (art. 26). Z kolei w myśl art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U.2017.1769), wójt (burmistrz, prezydent miasta), udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Tym samym w sprawach tych wskazane organy działają jako organy administracji publicznej, a więc jako właściwe do orzekania w sprawie indywidualnej, co wyłącza je z kręgu podmiotów upoważnionych do zaskarżania do sądu administracyjnego aktu czy czynności wydanych w toku instancyjnym przez organ odwoławczy. Jednocześnie przepisy ustawy o samorządzie gminnym oraz o pomocy społecznej nie przyznają tym organom prawa do wniesienia skargi w rozumieniu ww. art. 50 §2 p.p.s.a. Z tych względów skargę, jako niedopuszczalną, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.