II SA/Ke 352/21
WyrokWSA w Kielcach2021-06-10
Skład orzekający: Agnieszka Banach, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Krzysztof Armański
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, a osoba ta rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, jeżeli ma ona ustalone prawo do emerytury. Osoba taka musi dokonać wyboru jednego ze świadczeń, co może zrealizować poprzez zawieszenie prawa do emerytury. Samo pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, niezależnie od jej wysokości.Stan faktyczny
Skarżąca B.D. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca pobiera emeryturę, co stanowi negatywną przesłankę zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia zasady równości i konstytucyjnych zasad prawa, argumentując, że świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane w wysokości różnicy między emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 grudnia 2020 r. znak: [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...]
i Gminy W. z dnia 10 września 2020 r. znak: [...], którą odmówiono B. D. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę Z. A. na okres od 23 kwietnia 2020 r. do bezterminowo, w wysokości 1830 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, że niesporne w sprawie jest, iż skarżąca jest córką osoby wymagającej opieki, która jest wdową. Bezsporne jest także, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] grudnia 2012 r., na podstawie którego została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 listopada 2012 r. Poza sporem pozostaje również, że skarżąca nie pracuje zawodowo, jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji względem matki, nie pobiera świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej "ustawa", "u.ś.r.") i sprawuje stałą i faktyczną opiekę nad matką. Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury z ZUS, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wyłącza możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.
Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcia wymagało, czy skarżąca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo pobierania emerytury. W tej kwestii Kolegium opowiedziało się za stanowiskiem, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a sam fakt bycia osobą uprawnioną do emerytury jest negatywna przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie Kolegium nie podzieliło poglądu wyrażonego w odwołaniu, polegającego na możliwości wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że orzecznictwo sądów administracyjnych
prezentowało różne stanowiska w zakresie interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, niemniej kwestię tą rozwiązał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 i pogląd ten Kolegium w pełni podzieliło. Powołując się na ww. wyrok, organ odwoławczy podniósł, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury netto, pozostawałaby w sprzeczności z art. 17 ust. 3 ustawy, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.
Zdaniem Kolegium, słusznie podnosi się w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacji w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. W ocenie Kolegium, powyższe przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.
Kolegium podkreśliło, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270) dalej "u.e.r.f.u.s.", zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
Biorąc jednak pod uwagę zasady konstytucyjne Kolegium uznało, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może ona zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art 17 ust 5 pkt 1 lit a ustawy, w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a ustawy, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.
Reasumując, Kolegium uznało, że strona wnioskująca o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego a uprawniona do emerytury obowiązana jest do wyboru świadczenia, jakie chce pobierać. Nie może ona bowiem pobierać jednocześnie obu tych świadczeń.
Dalej Kolegium wyjaśniło, że organ ds. świadczeń rodzinnych uzyskał od strony odpowiedź na wezwanie z dnia 9 września 2020 r., w którym skarżąca wskazała, że narusza zasady Konstytucji taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do wymienionych w tym przepisie świadczeń w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne. Mając na uwadze powyższe skarżąca stwierdziła, że udowodnienie utraty prawa do emerytury lub innego świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy, nie stanowi koniecznej przesłanki przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie stanowi podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w takiej wysokości, aby suma tych świadczeń nie przekraczała wysokości świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego art. 17 ust. 3 - 3d ustawy.
Kolegium stwierdziło wobec tego, że zachodzi negatywna przesłanka do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem skarżąca uprawniona jest do pobierania emerytury, zaś z jej oświadczenia wynika, że z prawa do emerytury rezygnować nie chce.
Nadto organ odwoławczy dodał, że art. 17 ust. 5 ustawy enumeratywnie wymienia przesłanki negatywne, których zaistnienie skutkuje odmową prawa do świadczenia. Przy czym są to przesłanki, które można podzielić na dwie grupy: istniejące po stronie osoby sprawującej opiekę oraz istniejące po stronie osoby wymagającej opieki. Wśród przesłanek istniejących po stronie osoby sprawującej opiekę wymienia się sytuację, gdy osoba sprawująca opiekę ma m.in. ustalone prawo do emerytury. Z katalogu podmiotowego osób sprawujących opiekę wyłączono osoby, które wprawdzie z założenia nie są aktywne zawodowo, lecz mają ustalone źródła dochodu i objęte są ubezpieczeniem. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tym osobom, nawet w sytuacji gdy sprawują one osobistą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodowałoby, że świadczenie pielęgnacyjne byłoby dodatkowym dochodem tych osób finansowanym z budżetu państwa, a takie wydatkowanie środków budżetu jest nieuzasadnione.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach B. D. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości, zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 5 lit. a ustawy poprzez uznanie, że żaden przepis prawa nie uprawnia organu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy przyznaną emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy organ posiada takie uprawnienie, dokonując wykładni prokonstytucyjnej tego przepisu.
W uzasadnieniu skargi jej autor, powołując się na wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19, podniósł, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Wszak zgodnie z tą zasadą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości.
Skarżąca podniosła, że jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym ustawodawca zróżnicował sytuację tychże osób w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne, a tym którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń.
Jak podkreśliła skarżąca, Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Nadto, odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r., sygn. akt K 38/13, wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.
Skarżąca podniosła, że nie odnajduje takich przesłanek, które uzasadniałyby zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a ustawy w sytuacji, gdy to świadczenie jest znacznie niższe od świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto, podając przykłady orzeczeń sądów administracyjnych wskazała, że obecnie dominuje linia orzecznicza w ramach której, osobom pobierającym emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między pobieraną emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Jej przedmiotem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym prawem do emerytury i pobieraniem świadczenia emerytalnego
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Z powołanych przepisów wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki.
Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Bezspornym jest, że matka skarżącej jest osobą, która spełnia powyższy warunek.
Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca - w niniejszej sprawie skarżąca - musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, to ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Dokonania takiego wyboru w toku postępowania administracyjnego umożliwił skarżącej organ pierwszej instancji. Jednakże bezsprzecznie z odpowiedzi pisemnej strony (k. 4 akt. adm.) wynika, że skarżąca nie zamierza rezygnować z pobierania świadczenia emerytalnego i domaga się przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w takiej wysokości, aby suma tych świadczeń nie przekraczała wysokości świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego zgodnie z przepisami art. 17 ust. 3-3d u.ś.r. Strona powołała się przy tym na stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sądowi znane są poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego w kwestii dopuszczalności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między pobieraną emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej tych poglądów Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela, przychylając się do poglądów odmiennych, także prezentowanych w wyrokach sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę czy emeryturę w wysokości niższej niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że ww. cel nie jest w stosunku do tej grupy realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do renty czy emerytury opiekun, tak jak w niniejszej sprawie skarżąca, nie może podjąć pracy zarobkowej. Dlatego skoro przepisy prawa umożliwiają wnioskującym o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie (uwzględniając zasady procesowe wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.), powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera świadczenie emerytalne w wysokości niższej, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego.
Istnieje możliwość złożenia do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 ww. ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy). Zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W okolicznościach tej sprawy skarżąca nie doprowadziła do zawieszenia prawa do emerytury, a wręcz zajęła jednoznaczne stanowisko, że do takiego zawieszenia nie dąży, z uwagi na możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości uzupełniającej różnicę pomiędzy wyższym i niższym świadczeniem. Zasadnie wobec tego organ odwoławczy uznał, że istnieje negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, lex nr 3021475, podzielając przy tym pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19, wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Słusznie podnosi się w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2020r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19). Powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego.
Należy podkreślić, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 53, dalej "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.
O ile zatem skarżąca, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe stanie się płynne przejście skarżącej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych. Istota bowiem ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.
Ostatecznie wysokość uzyskiwanych przez skarżącą środków pieniężnych publicznych będzie taka sama jak w przypadku rozstrzygnięcia o świadczeniu pielęgnacyjnym, jakiego domaga się skarżąca. Konieczne jest uprzednie złożenie wniosku skutkującego wstrzymaniem wypłaty emerytury, co nie wymaga ponadnormatywnego wysiłku po stronie emeryta sprawującego opiekę nad osobą niepełnosprawną, która to opieka wymaga niejednokrotnie znacznie większego trudu od osoby sprawującej tę opiekę, a co pozwoli na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości i na warunkach zgodnych z literą prawa.
Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że w sprawie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z pobieraniem świadczenia emerytalnego, nie doszło do naruszenia prawa materialnego w zakresie zarzucanym skargą i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło