II SA/Ke 353/13

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 3 lipca 2013 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Z.T.złożyła w dniu 29.V.2013 r. formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, zajmują parter domu należącego do ich córki. Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 851 zł netto, ponadto pracuje na część etatu i zarabia 934 zł netto, jej mąż otrzymuje emeryturę w wysokości 1497 zł netto miesięcznie. W sumie osiągają miesięczny dochód w wysokości 3282 zł Skarżącą nie wykazała innego majątku poza nieruchomością rolną o powierzchni 5,8147 ha. Wnioskodawczyni spłaca pożyczkę w miesięcznych ratach po 275 zł. Skarżąca oświadczyła, że dom pozostaje na jej utrzymaniu, rachunki miesięczne z tego tytułu wynoszą około 620 zł. Oboje z mężem są niepełnosprawni i schorowani, na leki wydają 100 zł - 200 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że koszty leczenia i utrzymania są wysokie, nie stać jej na poniesienie opłat sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika, a sprawa jest skomplikowana. Na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, że nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika prawnego z wyboru. Skarżąca wraz z mężem osiągają stałe dochody przewyższające ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, co umożliwia planowanie wydatków. Po odjęciu zadeklarowanych stałych wydatków na utrzymanie domu, zakup leków i spłatę pożyczki do ich dyspozycji pozostaje kwota około 2000 zł miesięcznie. W świetle powyższych okoliczności nie można uznać skarżącej za osobę ubogą, wymagającą pomocy państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania pełnomocnika prawnego z urzędu. Uznano zatem, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem i posiadanym majątkiem, w tym nieruchomością rolną, skarżąca ma możliwość, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża uiścić, wpis sądowy od skargi w wysokości 400 zł i ponieść inne ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 200 zł) oraz wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (dostępne w internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko lub rodzeństwo. Należy podkreślić, że skarga do sądu została sporządzona w sposób profesjonalny z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawnych. Również innych z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Z.T. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.