II SA/Ke 356/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2013 roku sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia A. S., utrzymał w mocy postanowienie Wójta z dnia [...] odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego: M. S., E. R., J. K., E. D. K., D. P. R. i K. R. z lokalu położonego w miejscowości [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, że w dniu 18.12.2012 r. A. S. wystąpiła do Urzędu Gminy z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...]: M. S., E. R., J. K., E. D. K., D. P. R. oraz K. R. podnosząc, że ww. osoby nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu. W następstwie złożonego pisma organ I instancji zwrócił się do wnioskodawczyni o uzupełnienie wniosku poprzez dołączenie dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu oraz uiszczenie opłaty skarbowej. W odpowiedzi na powyższe pismo A. S. oświadczyła, że jej wniosek o wymeldowanie ww. osób winien być potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu, dodając jednocześnie, iż stan prawny spornej nieruchomości jest nieuregulowany, w związku z czym nie może przedstawić tytułu prawnego do lokalu. Mając powyższe na uwadze organ I instancji postanowieniem z dnia [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania ww. osób z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się A. S. i w dniu 11.02.2013 r. złożyła zażalenie do Wojewody. Organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji wskazał, że zgodnie z art. 61 K.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy organ winien zbadać czy osoba składająca wniosek jest stroną postępowania. Natomiast wnioskodawca winien wykazać swoją legitymację procesową, a więc posiadanie tytułu do lokalu, z którego ma nastąpić wymeldowanie. Zgodnie bowiem z art. 28 K.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przypadku ustalenia, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony, organ administracji publicznej na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a. wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania ww. osób nastąpiła, ponieważ wnioskodawczyni - wnosząc o wszczęcie postępowania - nie wykazała, iż jest stroną tego postępowania. Niezależnie od powyższego organ podniósł, że skarżąca słusznie zauważa, iż organy meldunkowe mogą działać "z urzędu". Dlatego też organ na obecnym etapie winien potraktować złożony przez A. S. wniosek jako informację o sytuacji, w której stan faktyczny nie odpowiada zapisom w zbiorach meldunkowych i podjąć odrębne kroki w celu jej eliminacji, tj. wszcząć postępowanie z urzędu i prowadzić je bez udziału wnioskodawczyni jako strony postępowania. Na powyższe postanowienie A. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi podniosła, że "argumenty przemawiające za odmową wstrzymania postanowienia Wójta są w pełni niezasadne. Wykazują one konieczność wszczęcia przez organy meldunkowe postępowania " z urzędu". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Oceniając zaskarżone postanowienie według kryterium zgodności z prawem – stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153,poz.1269 ze zm.), w zw. z art. 3 § 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw prawnych do wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego: M. S., E. R., J. K., E. D. K., D. P. R. i K. R. z lokalu położonego w miejscowości [...]. Argumentem organów obu instancji uzasadniającym wydanie tych rozstrzygnięć było uznanie, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż posiada przymiot strony. W ocenie organów ustalenie, że żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną w sprawie powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte z jej wniosku - co przesądza o wydaniu postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji - na obecnym etapie - winien potraktować złożony przez A. S. wniosek jako informację o sytuacji, w której stan faktyczny nie odpowiada zapisom w zbiorach meldunkowych i podjąć odrębne kroki w celu jej eliminacji, tj. wszcząć postępowanie z urzędu i prowadzić je bez udziału wnioskodawczyni jako strony postępowania. Stanowisko organów jest zasadne. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) w art. 15 ust. 2 stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Takie brzmienie tego przepisu oznacza, że o tym, czy postępowanie w sprawie wymeldowania ma być prowadzone z urzędu, czy też na wniosek strony powinien przesądzić organ meldunkowy. W przypadku uznania, że wniosek (podanie, zawiadomienie) z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie o wymeldowanie pochodzi od podmiotu mającego przymiot strony postępowania (a więc od właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu) organ meldunkowy powinien wszcząć postępowanie na żądanie tego podmiotu. Zgodnie bowiem z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosowanie zaś do art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W orzecznictwie sądowym i doktrynie podkreśla się, że co do zasady tylko wniosek pochodzący od strony skutecznie wszczyna postępowanie i to niezależnie od woli organu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Sz 919/10, LEX 754991). Z kolei za wszczęcie postępowania z urzędu uważa się pierwszą czynność organu podjętą w danej sprawie. O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie ( art. 61 § 1 K.p.a.). W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organy ustaliły, iż skarżąca nie legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu, a w związku z tym nie przysługuje jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Powyższe ustalenia uzasadniały, zdaniem organów, wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej. Okoliczność braku po stronie skarżącej tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu nie jest kwestionowana. W piśmie z dnia 18 stycznia 2013 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie z którego wynika, iż nie legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu, a nieruchomość nie ma uregulowanego stanu prawnego. W ocenie Sądu, powyższe ustalenia udokumentowane w aktach sprawy uprawniały organy orzekające, po analizie wniosku skarżącej z dnia 18.12.2012 r., do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...]: M. S., E. R., J. K., E. D. K., D. P. R. oraz K. R.. Skoro w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu, to nie może budzić wątpliwości, iż ustalenie przez organ, że podmiot składający taki wniosek nie legitymuje się tytułem prawnym do lokalu nie może doprowadzić do skutecznego wszczęcia postępowania przez organ meldunkowy. Jak to już bowiem wskazano powyżej tylko wniosek pochodzący od strony mającej interes prawny może skutecznie wszcząć postępowanie w przedmiocie wymeldowania. Natomiast informacja zawarta we wniosku skarżącej oraz jej stanowisko zaprezentowane w piśmie z dnia 18 stycznia 2013r. o stanie faktycznym, który nie odpowiada - zdaniem wnioskodawczyni - zapisom w ewidencji ludności spowodowała, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał organowi I instancji na konieczność wszczęcia postępowania " z urzędu" i prowadzenia go bez udziału wnioskodawczyni jako strony postępowania. Innymi słowy, organy odmówiły wszczęcia postępowania w przedmiocie wymeldowania M. S., E. R., J. K., E. D. K., D. P. R. oraz K. R. z wniosku skarżącej, natomiast informacje zawarte w tym wniosku (jak wskazuje organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) zostaną zweryfikowane w postępowaniu wszczętym "z urzędu" i prowadzonym bez udziału wnioskodawczyni jako strony tego postępowania. W świetle powyższego zarzuty skarżącej "o konieczności wszczęcia przez organy meldunkowe postępowania z urzędu" nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.