II SA/Ke 365/09
WyrokWSA w Kielcach2009-09-02
Skład orzekający: Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków ma obowiązek dokonać zmian w operacie ewidencyjnym poprzez wpisanie dawnych właścicieli jako współwłaścicieli nieruchomości, jeśli decyzja wywłaszczeniowa została unieważniona, a jednocześnie istnieją ostateczne decyzje administracyjne, na podstawie których gmina nabyła prawo własności do tych nieruchomości?Ratio decidendi
Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie ma obowiązku dokonywać zmian w operacie ewidencyjnym poprzez wpisanie dawnych właścicieli jako współwłaścicieli nieruchomości, jeśli decyzja wywłaszczeniowa została unieważniona, a jednocześnie istnieją ostateczne decyzje administracyjne, na podstawie których gmina nabyła prawo własności do tych nieruchomości. Ewidencja gruntów ma charakter informacyjny, a dane podlegają aktualizacji na podstawie dokumentów, które nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.Stan faktyczny
Skarżący A.P. domagał się wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta Kielce, polegających na wpisaniu go jako współwłaściciela działek, których dotyczyła decyzja wywłaszczeniowa, która została następnie unieważniona. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, odmawiając wprowadzenia zmian, wskazując na istnienie ostatecznych decyzji Wojewody, na podstawie których gmina nabyła prawo własności do tych działek. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak uwzględnienia unieważnienia decyzji wywłaszczeniowej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 września 2009r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania A.P., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekającą o:
1. wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta Kielce, polegającej na wpisaniu jako właścicieli A.P. i A.P. po ½ części w miejsce Skarbu Państwa do działek nr [...] i [...], położonych w obrębie 0024 w oparciu o dokumenty prawne, tj. decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] oraz z dnia [...],
2. odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków Miasta w odniesieniu do działek będących własnością Gminy, na podstawie decyzji stwierdzających nabycie z mocy prawa przez gminę Kielce działek o nr [...], [...], [...] na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] oraz działki o nr [...] na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że pismem z dnia 26 lipca 2000 r. A.P., działający jako pełnomocnik A.P. i B.P., wystąpił do Prezydenta Miasta o przywrócenie własności nieruchomości oznaczonej nr działek [...] i [...], położonej w K. przy ul. [...] poprzez wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów zgodnie ze stanem sprzed wywłaszczenia oraz o sporządzenie dokumentacji geodezyjnej do założenia księgi wieczystej dla tych nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...], Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, uzasadniając, że wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków Miasta, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie.
Organ odwoławczy wskazał, że wyżej wskazane postanowienia organów obu instancji zostały następnie uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. III SA/Kr 837/07, Sąd bowiem uznał, że zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie jest bezzasadne, zaś organ I instancji powinien wydać decyzję rozstrzygającą sprawę.
Organ II instancji ustalił, że w wykonaniu zalecenia Sądu, Prezydent Miasta przeprowadził postępowanie administracyjne i w dniu [...] wydał opisaną na wstępie decyzję.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A.P. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik brata A.P., wnosząc o uchylenie pkt 2 orzeczenia oraz o przywrócenie zapisów w ewidencji gruntów sprzed daty wywłaszczenia działek Nr [...], [...] i stworzenie niezbędnej dokumentacji geodezyjnej potrzebnej do założenia księgi wieczystej dla działek Nr [...] i [...].
Rozpatrując powyższe odwołanie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta wywłaszczył na rzecz Państwa na potrzeby Urzędu Miejskiego, Wydział Gospodarki Komunalnej Przestrzennej i Komunikacji z nieruchomości o pow. 5577 m², położonej w K. przy ul. [...], ujawnionej w zbiorze dokumentów Państwowego Biura Notarialnego pod Nr zd [...] jako własność A.P. w ½ części i B.P. w ½ części, część o powierzchni 4071 m². Wywłaszczona nieruchomość oznaczona została na planie sporządzonym w 1967 r. przez Pracownię Geodezyjną, przyjętym do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 18 listopada 1967 r. za Nr [...], numerami działek: [...] i [...].
Organ II instancji wskazał, że z opracowań geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego miasta K. pod numerami ewid. [...], [...] i [...] wynika, że nieruchomości położonej w K. przy ul. W., oznaczonej w dokumentacji wywłaszczeniowej nr działek [...] i [..], o łącznej powierzchni 0,4071 ha, w aktualnej ewidencji gruntów i budynków miasta K. odpowiadają nieruchomości oznaczone nr działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 0,4071 ha.
Organ odwoławczy podał, że na podstawie ostatecznych decyzji Wojewody z dnia [...] r. i Wojewody z dnia [...], Gmina nabyła prawo własności do działek nr [...], [...], [...] i [...]. Ujawnione w ewidencji działki mają uregulowany stan prawny:
- działka nr [...] stanowi część ujawnionej w [...] działki nr [...], jako właściciel w dziale II wykazana jest Gmina. Działka nr [...] została wyodrębniona z działki [...] opracowaniem nr ewidencyjny [...], przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 7 października 1997 r. Księga wieczysta nie została w tym zakresie zaktualizowana.
- działka nr [...] ujawniona jest w KW [...], gdzie jako właściciel wykazane jest Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej jako organ reprezentujący Skarb Państwa. W tej samej księdze wieczystej ujawniona jest działka nr [...], której część stanowi według aktualnego zapisu w ewidencji gruntów i budynków działka nr [...]. Księga wieczysta nie została zaktualizowana,
- działka nr 1343/56 stanowi część ujawnionej w księdze wieczystej KW [...]/(stary numer KW [...]) działki [...], gdzie jako właściciel wykazane jest Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej jako organ reprezentujący Skarb Państwa. W/w księga wieczysta nie została zaktualizowana w zakresie przedmiotu i podmiotu. W ewidencji gruntów i budynków miasta jako właściciel w/w nieruchomości wykazana jest Gmina na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...].
działki nr [...] i [...] stanowią części ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] (stary numer [...]) działki nr [...], gdzie jako właściciel wykazana jest Gmina. Działki o nr [...] i [...] zostały wyodrębnione z ujawnionej w KW działki nr [...] na podstawie operatu nr [...] z dnia [...]. Wpis w KW odnośnie właściciela jest zgodny z wpisem w ewidencji gruntów i budynków miasta K., natomiast odnośnie przedmiotu księga nie została zaktualizowana.
Organ odwoławczy podał, że ostateczną decyzją z dnia [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...], stwierdzającą nieważność decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta z dnia [...], przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi złożonej przez Zarząd Miasta, Polski Związek Działkowców na powyższą decyzję umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na brak informacji o następcach prawnych B.P.
Organ II instancji ustalił, że A.P. działający jako pełnomocnik A.P. oraz B.P. zwrócił się do Prezydenta Miasta o wprowadzenie zmiany operacie ewidencji gruntów i budynków miasta dotyczących przywrócenia własności działek [...] i [...] według stanu sprzed wywłaszczenia, podnosząc, że ostateczna decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzająca nieważność przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej zobowiązuje organ do pojęcia takich działań.
Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do treści § 44 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, prowadzenie ewidencji gruntów i budynków należy do zadań starosty i polega m.in. na utrzymaniu operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.
W myśl natomiast § 12 ust. 1 cyt. Rozporządzenia prawa osób do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji gruntów na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych".
Mając na uwadze powyższe organ II instancji uznał, że dopóki w obiegu prawnym funkcjonuje ostateczne decyzje Wojewody z dnia [...] i Wojewody z dnia [...], na podstawie których gmina nabyła prawo własności do działek o nr [...], [...], [...] i [...], brak jest podstaw prawnych do wykazania A.P. i B.P. jako współwłaścicieli w/w nieruchomości.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A.P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 10 kpa, art. 12 § 1 kpa, art. 28, art. 35 § 1 kpa, art. 77 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa, art. 107 § 3 kpa oraz § 12 44 pkt 1 i § 46 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Autor skargi zarzucił, że organ I instancji "dokonuje po raz kolejny manipulacji żądania zawartego we wniosku skarżącego z dnia 26 lipca 2000 r." poprzez przyjęcie, że wnioskodawca rzekomo domaga się przywrócenia własności działek [...] i [...] wg stanu sprzed wywłaszczenia poprzez wprowadzenie zmiany w operacie ewidencyjnym, co pozwala pominąć żądanie zwrotu wywłaszczonych działek i rozpatrywać wniosek ograniczając się jedynie do sprawy ewidencji gruntów.
A.P. domagał się oddzielnego prowadzenia i załatwienia spraw określonych w pkt 1, 2 i 3 wniosku z dnia 26 lipca 2000r. i podniósł, że na podstawie prawomocnej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] organ miał obowiązek dokonać zmiany w prowadzonej ewidencji gruntów miasta dla obrębu 24 poprzez wykreślenie decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta z dnia [...], a o dokonanej zmianie w ewidencji gruntów powinien zawiadomić zainteresowane strony oraz przesłać zawiadomienie o zmianie do Sądu Rejonowego w Kielcach Sądu Ksiąg Wieczystych.
Skarżący zarzucił, że organy obu instancji, posiadając stosowną wiedzę, że decyzje o komunalizacji działek nr [...] i [...] powinny być usunięte z obiegu prawnego, w związku z utratą prawa własności Skarbu Państwa na skutek stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] - nie podjęły żadnych czynności w tym kierunku, a co więcej organy te wykorzystują je "do negacji prawa skarżącego do zwrotu działek nr [...] i [...].
W przekonaniu skarżącego jeżeli orzeczenie o nieważności decyzji wywłaszczeniowej skutkuje przywróceniem stanu prawnego tejże nieruchomości istniejącego przed jej wywłaszczeniem to powinno to natychmiast zostać uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków miasta.
A.P. zarzucił, że organ nie uzasadnił na jakiej podstawie zostały ustalone strony tego postępowania, w jego przekonaniu bowiem w sprawie powinno uczestniczyć w charakterze strony Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej, będące wnioskodawcą o skomunalizowanie terenu pod napowietrzną magistralą ciepłowniczą, która przebiega m. innymi przez działki [...] i [...], które nie są drogą gdyż znajdują się na terenie ogrodzonym w obrębie Pracowniczych Ogrodów Działkowych przy ul. [...] w K. i teren ten jest użytkowany wyłącznie przez wymienioną spółkę.
Mając na uwadze powyższe autor skargi wskazał, że organ nie zebrał całego materiału dowodowego, tj. nie ustalił kolejnych zmian w ewidencji gruntów dokonanych w związku z podziałem działki nr [...] od momentu jej wywłaszczenia do chwili obecnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy organ II instancji nie dopuścił się takiego naruszenia przepisów prawa materialnego bądź procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. Nr 100/2000 poz. 1086 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38/2001 poz. 454 ze zm.).
Stosownie do treści art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące - jeśli chodzi o grunty - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Nadto w ewidencji gruntów wykazuje się właściciela, miejsce jego zamieszkania lub siedziby, informacje o wpisaniu do rejestru zabytków i wartość nieruchomości. Stosownie do art. 22 ust. 3 osoby zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z § 46 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 2 cyt. rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek właścicieli. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (§ 47 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Dokumenty te zostały określone w § 46 ust. 2 tego rozporządzenia. Są to:..
.1) prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne,
2) opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych,
3) dokumenty architektoniczno-budowlane gromadzone i przechowywane przez organy administracji publicznej,
4) ewidencje publiczne prowadzone na podstawie innych przepisów.
Z bezspornych ustaleń dokonanych przez organy administracji wynika, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta wywłaszczył na rzecz Państwa z nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], będącej współwłasnością A.P. i B.P. po ½ części, nieruchomość o powierzchni 4071m² o nr działek [...] i [...]. Powyższym działkom w aktualnej ewidencji gruntów i budynków miasta K. odpowiadają nieruchomości oznaczone nr działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 0,4071 ha.
Prawidłowo organ ustalił również, że na podstawie ostatecznych decyzji Wojewody z dnia [...] i Wojewody z dnia [...], Gmina nabyła prawo własności do działek nr [...], [...], [...] i [...], zaś ostateczną decyzją z dnia [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...], stwierdzającą nieważność decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta z dnia [...].
Mając zatem na uwadze cytowane wyżej przepisy oraz prawidłowo dokonane ustalenia organów administracji należy podkreślić, że zasadnie przyjęły organy obu instancji, że dopóki pozostają w obrocie prawnym ostateczne decyzje Wojewody z dnia [...] oraz Wojewody z dnia [...], nie jest możliwe wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków Miasta w odniesieniu do działek będących własnością Gminy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez A.P; w skardze, wskazać należy, że sprowadzają się one do żądania wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta w odniesieniu do działek o nr [...], [...] poprzez wpisanie jako współwłaścicieli A.P. i A.P. z uwagi na unieważnienie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].
Podkreślić jednak należy, że postępowanie ewidencyjne służy ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach i ma charakter informacyjny, zaś jak już wyżej wspomniano dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek właścicieli m.in. w oparciu o ostateczne decyzje, dlatego też biorąc pod uwagę fakt, że przed wydaniem decyzji unieważniającej decyzję wywłaszczeniową z dnia [...], gmina nabyła prawo własności do działek nr [...], [...], [...] i [...], zaś wspomniane decyzje nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, nie jest możliwe dokonanie czynności jakiej domaga się skarżący.
Nie można też zgodzić się z zarzutem manipulowania wnioskiem w celu pominięcia przez organy administracji żądania zwrotu wywłaszczonych działek. Takiego zarzutu bowiem, w niniejszym postępowaniu dotyczącym tylko wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków, organy nie mogły rozpatrywać, gdyż nie miały do tego uprawnień.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło