II SA/Ke 372/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. H. i M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 10 sierpnia 2023 r. [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach postanowieniem z 10 sierpnia 2023 r., [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. H. i M. H. na postanowienie z 28 kwietnia 2023 r., którym Burmistrz Sędziszowa: 1. ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w Klimontówku obręb 12, gm. S. oznaczone w ewid. gruntów jako: - działki ewid. nr [...], [...], [...], [...] będąca własnością M. Z. z nieruchomością oznaczoną jako działki ewid. nr [...], [...], będącą własnością M. i M. H. - na kwotę [...]zł; 2. zobowiązał do uiszczenia tych kosztów: 1) M. Z. - w wysokości [...] zł (uwzględniając wpłaconą zaliczkę w kwocie [...]zł na poczet prowadzonego postępowania należy uiścić [...] zł), 2) M. H. i M. H. - w wysokości [...] zł. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa uchyliło powyższe postanowienie w pkt 2, ppkt 2) i w to miejsce: zobowiązało M. H. i M. H. solidarnie do uiszczenia tych kosztów w wysokości [...] zł, a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że powyższe postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się z wniosku M. Z., który argumentował, że między nim a małżonkami H. powstał spór graniczny. Z akt sprawy wynika, że decyzją z 28 kwietnia 2023 r. Burmistrz S. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie [...] gm. S. na podstawie zebranych dowodów, w szczególności dokumentacji geodezyjno-prawnej pomiędzy: 1. działką nr [...] i działką nr [...], 2. działką nr [...] i działką nr [...], 3. działką nr [...] i działką nr [...], 4. działką nr [...] i działką nr [...], 5. działką nr [...] i działką nr [...], 6. działką nr [...] i działką nr [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że po otrzymaniu tej decyzji M. H. i M. H. złożyli wniosek o przekazanie sprawy sądowi powszechnemu. Natomiast jeszcze przed wydaniem decyzji nie zgadzali się oni na przebieg granicy przedstawiony przez geodetę na szkicu granicznym, kwestionując w piśmie z 25 kwietnia 2023 r. m.in. położenie puntu granicznego i przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] i nr [...]. Burmistrz Sędziszowa był zatem uprawniony do obciążenia skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego, ponieważ zarówno w ich interesie, jak i wnioskodawcy leżało ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, które bezsprzecznie stały się sporne. Organ II instancji zaznaczył, że w aktach znajduje się upoważnienie udzielone przez Burmistrza Sędziszowa uprawnionemu geodecie, zawarta umowa na wykonanie czynności rozgraniczenia wraz z aneksami, wystawiona przez geodetę faktura opiewająca na kwotę [...]zł oraz dowód zapłaty za fakturę. Cytując treść art. 262 § 1 pkt 2 kpa oraz 152 kc Kolegium stwierdziło, że organ powinien orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez ten organ w postaci wynagrodzenia upoważnionego geodety i obciążyć kosztami rozgraniczenia proporcjonalnie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem. Prawidłowo zatem organ I instancji obciążył wnioskodawcę połową ustalonych kosztów postępowania i zaliczył na poczet połowy kosztów uiszczoną uprzednio przez niego zaliczkę. Zasadnie także uznał, że drugą połowę kosztów winni ponieść M. H. i M. H. współwłaściciele działek nr [...] i [...]. Jednak organ nie doprecyzował, że są oni zobowiązani do uiszczenia połowy ustalonych kosztów na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej. W takim bowiem przypadku ich odpowiedzialność w zakresie konieczności uiszczenia kosztów jest solidarna. Z tej przyczyny zaszła konieczność zreformowania treści postanowienia w zakresie obowiązku zapłaty nałożonego na małżonków H. obowiązku zapłaty Kolegium również podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie nie sposób przyjąć, że nie było sporu granicznego. Nadto spór ten nadal nie został wyeliminowany, skoro odwołujący się wystąpili do organu o przekazanie sprawy dotyczącej rozgraniczenia do Sądu Rejonowego w J., nie zgadzając się na ustalenia geodety poczynione w toku postępowania administracyjnego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany lub uchylenia, M. H. i M. H. postanowieniu temu zarzucili naruszenie: - art. 262 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy konieczność przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, wynikało tylko i wyłącznie z winy M. Z., który w sposób bezprawny dokonał zaorania miedzy pomiędzy działkami stron oraz w sposób bezprawny dokonał wbicia znaków imitujących znaki graniczne, - art. 262 § 1 pkt 2 kpa, polegające na błędnym uznaniu, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, w tym konieczność poniesienia kosztów nastąpiły w interesie skarżących, podczas, gdy postępowanie to zostało wszczęte tylko i wyłącznie na wniosek M. Z. i wynikało tylko i wyłączenie z bezprawnego umieszczenia przez niego znaków imitujących znaki graniczne pomiędzy działkami stron oraz zaorania pola, które doprowadziło do usunięcia istniejących granic między nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że skarżący nie posiadali w niniejszej sprawie interesu prawnego, gdyż przebieg granicy był dla nich znany, a koszty postępowania rozgraniczeniowego wynikły tylko i wyłącznie z winy M. Z., który dokonał samowolnego, niezgodnego z prawem umieszczenia pomiędzy działkami stron palików, kołków drewnianych, czy nawet nóg od krzeseł oraz połączył je sznurkami, co miało imitować znaki graniczne. Ponadto wnoszący skargę stwierdził, że w niniejszej sprawie powinno znaleźć zastosowanie aktualne orzecznictwo – wyrok NSA z 30 stycznia 2015 r., I OSK 2211/14 oraz WSA w Kielcach z 29 sierpnia 2018 r., II SA/Ke 423/18, z których wynika, że nie w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby biorące w nim udział i możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości, zwłaszcza tego, który żądał wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym było postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie ustalenia i sposobu rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wysokość tych kosztów nie była kwestionowana, sporne było zaś określenie kręgu osób zobowiązanych do ich poniesienia. Ponieważ, jak zasadnie zauważył organ, ustawa nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, do ustalania wysokości tych kosztów oraz zasad obciążania nimi stron tego postępowania, stosuje się przepisy kpa tj. art. 262-265 tej ustawy. Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W uchwale składu 7 sędziów z 11 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. I OPS 5/06 (dostępnej, jak wszystkie powołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 kc), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego administracyjnego leży w interesie każdego z właścicieli (współwłaścicieli) rozgraniczanych nieruchomości. Zgodnie z art. 152 kodeksu cywilnego właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Przytoczona uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Natomiast zawarte w tej uchwale sformułowanie, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania, wynika ze sformułowania pytania, na które odpowiadała. W uzasadnieniu uchwały już wprost NSA wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z 20 września 2017 r. sygn. I OSK 3039/15). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 264 § 1 pkt 2 kpa przez błędne uznanie, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nastąpiło w interesie skarżących. Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 kpa, nie należy ograniczać jedynie do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, wyrażających się w inicjatywie wszczęcia tego postępowania, gdyż dotyczy ono również interesu prawnego wynikającego z przepisów ustawy (art. 152 i 153 kc), jakim jest ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami (tak wyrok NSA z 3 czerwca 1998 r., II SA 479/98, nie publ.). Nie można uznać, że w niniejszej sprawie granica między rozgraniczanymi działkami jest stabilna, skoro jak wynika z wniosku M. Z. o rozgraniczenie z 2 grudnia 2021 r., w 2020 r. zlecił on geodecie wskazanie przebiegu granicy między jego działkami a działkami skarżących, przebieg ten został przez nich zakwestionowany i powstał spór graniczny. Ponadto jak wynika z akt administracyjnych skarżący jeszcze przed wydaniem decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości z 28 kwietnia 2023 r., nie zgadzali się na przebieg granicy przedstawiony przez geodetę na szkicu granicznym, kwestionując w skierowanym do Burmistrza Sędziszowa piśmie z 25 kwietnia 2023 r. (k. 217 akt administracyjnych), m.in. położenie punktu granicznego nr [...] oraz przebieg granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...]. Wreszcie istotnym jest również, że skarżący nie zgadzają się z ustalonym w decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości przebiegiem granicy i żądają przekazania sprawy sądowi rejonowemu. W ocenie Sądu przedstawione wyżej okoliczności świadczą o tym, że ustalenie przebiegu granicy leżało w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale również skarżących, jako właścicieli nieruchomości, której granica jest sporna, a w konsekwencji współwłaściciele obydwu rozgraniczanych nieruchomości powinni partycypować w kosztach rozgraniczenia, przy czym z braku szczególnych regulacji w tym zakresie - należy przyjąć, że osoby te powinny uczestniczyć w tych kosztach w równych częściach (art. 152 kc). Sąd całkowicie zgadza się z przywołanymi w skardze poglądami zawartymi w orzeczeniach WSA w Kielcach z 29 sierpnia 2018 r., II SA/Ke 423/18 i NSA z 30 stycznia 2015 r., OSK 2211/14, z których wynika, że nie w każdym przypadku należy obciążać kosztami rozgraniczenia wszystkie osoby biorące w nim udział. Niemniej NSA wskazał również, że orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Postanowienie, dotyczące kosztów postępowania powinno zatem uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jednej z nich, czy wszystkich, a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku. Wobec powyższego zasadnym jest podkreślenie, że w niniejszej sprawie organy obu instancji rozstrzygając o kosztach postępowania rozważały czy zaistniał spór graniczny i czy rozgraniczenie leży również w interesie tej strony postępowania, która nie złożyła wniosku o dokonanie rozgraniczenia. Oznacza to, że organy dokonały wyważenia interesów obu stron postępowania, czego organy zaniechały w powołanej w skardze sprawie o sygn. II SA/Ke 423/18. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie biegłego geodety, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania, a więc również skarżących, gdyż rozgraniczenie nieruchomości było skutkiem sporu właścicieli w zakresie przebiegu granic. Koszty te nie wynikały także z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Dlatego obowiązkiem ich poniesienia prawidłowo obciążono strony po połowie. Słusznie też Kolegium zreformowało decyzje organu I instancji dostrzegając, że skarżący powinni zostać solidarnie zobowiązani do poniesienia tych kosztów. Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd na podstawie 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.