II SA/Ke 423/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2018r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu zażalenia H. i R. małż. K. na postanowienie Wójta Gminy W. z dnia 17 stycznia 2018r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek K. S., złożony do Burmistrza Miasta i Gminy w K.. Do rozpoznania sprawy wyznaczony został Wójt Gminy W.. Decyzją z 17.01.2018 r. znak [...] organ I instancji zatwierdził ustalone na podstawie dokumentów granice pomiędzy nieruchomościami położonymi w K. oznaczonymi jako działka nr 1946 stanowiąca własność K. S. i nr 1944 stanowiąca własność H. i R. małż. K.. Koszty postępowania rozgraniczeniowego ustalono na kwotę 4588,27zł obciążając strony w równych częściach tj. kwotami po 2294,14zł. Do kosztów zaliczono wynagrodzenie geodety uprawnionego w kwocie 4588,27zł wykonującego czynności rozgraniczeniowe przebiegu granicy pomiędzy wskazanymi nieruchomościami na podstawie umowy zawartej z Gminą W.. Zażalenie na postanowienie organu I instancji wnieśli H. i R. K. podnosząc, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. S. i wyłącznie w jej interesie. Wskazali, że brak było sporu co do przebiegu granicy ich nieruchomości. K.S. wystąpiła z wnioskiem o rozgraniczenie w sytuacji, gdy nie wyrazili zgody na ocieplenie jej budynku od strony ich nieruchomości. Zdaniem składających zażalenie, wobec braku sporu granicznego organ niezasadnie powołuje się na uchwałę NSA z 11.12.2006 r. sygn. I OPS 5/06, a w konsekwencji art., 152 kc. Rozpatrując zasadność wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło art. 30 ust. 1, ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne z dnia 17 maja 1989 r. stwierdzając, że przepisy tej ustawy nie zawierają regulacji odnośnie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w związku z tym do ustalania tych kosztów należy stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 1 i 2 stronę obciążają koszty postępowania administracyjnego poniesione w interesie strony. Organ odwoławczy kierując się dyspozycją art. 263 § 1 k.p.a. wskazał, że do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Z tego względu za prawidłowe uznał zaliczenie do kosztów postępowania rozgraniczeniowego w niniejszej sprawie kosztów wynagrodzenia uprawnionego geodety W. R., upoważnionego do dokonania czynności ustalenia granic, które zgodnie z rachunkiem nr [...] z dnia 18.12.2017 r. wynosiło 4800zł (brutto). Ostatecznie pomniejszając wynagrodzenie geodety z tytułu niedotrzymania terminu umowy, kwota wynagrodzenia geodety wyniosła 4.588,27zł. W uzasadnieniu Kolegium powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego składu 7 sędziów z dnia 11.12.2006r. sygn. akt I OPS 5/06, w której stwierdzono, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości, strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Dzielenie kosztów wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiednich mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Zdaniem Sądu, rozgraniczenie nieruchomości, czyli ustalenie przebiegu granic sąsiadujących nieruchomości wszczęte na wniosek jednej ze stron postępowania, leży również w interesie tej strony postępowania, która nie kwestionuje ich przebiegu. Pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można ograniczać do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w prowadzeniu postępowania wyrażających się w inicjatywie do wszczęcia postępowania, ale pojęcie to dotyczy również interesu prawnego. Interesem prawnym jest niewątpliwie ustalenie prawidłowego przebiegu granicy między nieruchomościami. W oparciu o przedstawione stanowisko NSA oraz dyspozycję art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy uznał za zasadne obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego proporcjonalnie każdej ze stron. Zgodnie ze stanowiskiem organu, skoro K. S. złożyła wniosek o rozgraniczenie to tym samym istniał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczającego mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie sporu. Zakończenie postępowania rozgraniczeniowego potwierdza decyzja Wójta Gminy W. z 17.01,2018 r. znak: [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2017 r. wnieśli H. i R. K. kwestionując prawidłowość ustaleń organu. Skarżący wskazali, że zwracali się do Wójta Gminy W. o rozważenie celowości wszczynania postępowania rozgraniczeniowego, gdy znana im była granica. Ich zdaniem, wniosek K. S. nie świadczył o istnieniu sporu granicznego, lecz był podyktowany próbą pozyskania z działki nr 1944 pasa gruntu szerokości 10 cm przylegającego do ściany budynku mieszkalnego Wnioskodawczyni celem ocieplenia tej ściany warstwą izolacyjną grubości 10cm. Powyższą okoliczność K.S. potwierdziła w czasie rozprawy granicznej. Wskazywanie granicy przebiegającej w odległości 11 cm od ściany budynku, nie poparte żadnymi znakami czy śladami granicznymi, mapami lub posiadaniem ww. pasa gruntu świadczy, zdaniem skarżących, o postawie roszczeniowej wnioskodawczyni rozgraniczenia. Geodeta wykonujący czynności ustalenia przebiegu granicy jednoznacznie stwierdził na podstawie wiarygodnych danych ewidencyjnych, że granica przebiega po ścianie budynku, a istniejące ogrodzenie o fundamencie o szerokości ok. 0,2m (jego oś) w całości wypada po stronie uczestników, a fundament ogrodzenia swoim obwodem nie narusza własności wnioskodawczyni. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia istnienia sporu granicznego, jak to przyjął organ II instancji. W konsekwencji kosztami postępowania rozgraniczeniowego winna być obciążona wyłącznie wnioskodawczyni postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W powołanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 roku, sygn. akt I OPS 5/06 Sąd ten stwierdził, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Na gruncie tej uchwały SKO przyjęło, że postępowanie rozgraniczeniowe zawsze leży w interesie prawnym wszystkich stron tego postępowania, a w związku z tym kosztami postępowania rozgraniczeniowego należy obciążyć wszystkie jego strony. Z tak wyrażonym stanowiskiem organu, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie zgadza się. Zdaniem składu orzekającego przywołana uchwała nie przesądza, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zawsze obciążają wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości, wynika to z faktu posłużenia się w uchwale zwrotem "może obciążyć". Artykuł 262 § 1 pkt 2 k.p.a. jak i powoływana uchwała (przy uwzględnieniu treści jej uzasadnienia) wskazują, że koszty postępowania mogą być rozłożone pomiędzy strony, zaś określenie, w jakich częściach każda ze stron poniesie te koszty jest uzależnione od wyważenia interesów stron tego postępowania (por. wyrok NSA z 7.06.2017 sygn. I OSK 2158/15, II SA/Gl 835/12 i III SA/Kr 840/11 – prawomocne). Zdaniem składu orzekającego tak uchwała NSA jak i przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. pozwala na przyjęcie, iż możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości, a zwłaszcza tego, który żądał wszczęcia postępowania. Określenie, w jakich częściach każda ze stron poniesie te koszty jest uzależnione od wyważenia ich interesów. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji w ogóle nie zajmował się podniesioną wyżej kwestią i nie rozważał czy zaistniał spór graniczny i czy rozgraniczenie leży również w interesie tej strony postępowania, która nie kwestionuje przebiegu granicy. Na gruncie niniejszej sprawy okoliczności te są istotne, albowiem skarżący od początku podnosili, że kupując działkę w 1982 r. od Skarbu Państwa, został spisany protokół graniczny z ówczesnym właścicielem działki sąsiedniej nr 1946 – R. S.. Domagali się wystąpienia do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o wydanie kopii operatu pomiarowego z w/w czynności ustalenia granic i dokonania analizy ustaleń w nim zawartych. Podkreślali, że przebieg granicy z działką nr 1946, nie uległ zmianie od 1982 r. Z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy W. w sprawie rozgraniczenia z dnia 17.01.2018 r. wynika natomiast, że w oparciu o dane z operatu pomiarowego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] udało się dokładnie odtworzyć, ze względu na blisko położone 3 punkty osnowy przy ul. K., użyte przy pierwszym pomiarze i następnie adoptowane do współczesnej osnowy szczegółowej. Dodatkowym punktem odniesienia był ceglany narożnik domu wnioskodawczyni, od strony ulicy, pomierzony na dawną osnowę w operacie i pomierzony na nowo przez geodetę. Z dalszych ustaleń wynika, że istniejące ogrodzenie wraz z fundamentem nie narusza własności wnioskodawczyni. Skarżący utrzymują, że wyłącznym powodem złożenia wniosku o rozgraniczenie była chęć uzyskania z ich działki 10cm pasa przylegającego do budynku K. S., w celu jego ocieplenia. Jej roszczenie nie było poparte żadnymi znakami czy śladami granicznymi, mapami ani stanem posiadania ww. pasa gruntu. Ponadto z materiału dowodowego nie wynika, by skarżący kwestionowali przebieg granicy przed wszczęciem postępowania rozgraniczającego, ani w jego trakcie. W ocenie Sądu, występujące w sprawie okoliczności, powodują konieczność indywidualizacji interesów stron niniejszego postępowania rozgraniczającego, które toczyło się przed Wójtem Gminy W . Nie wystarczy natomiast samo powołanie się organu na zasadę wynikającą z przedstawionej uchwały NSA z 11.12.2006 r. tj. obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli gruntów sąsiadujących po połowie oraz stwierdzenie, że o sporze granicznym świadczy sam fakt złożenia przez jedną ze stron wniosku o rozgraniczenie, w związku z tym nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Przedstawiona w tym zakresie argumentacja jest niepełna i świadczy o wybiórczej ocenie materiału dowodowego, jakiej dokonał organ. Brak rozważenia zindywidualizowania interesu prawnego stron w niniejszej sprawie jako przesłanki obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego stanowi naruszenie prawa o istotnym znaczeniu dla wydanego rozstrzygnięcia, które należy uznać za przedwczesne. W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie naruszyły art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskutek tego doszło do uchybień proceduralnych w postaci braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do wydania postanowienia. Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji rozważy interes prawny biorących udział w sprawie stron postępowania z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd oceny prawnej, a następnie wyda stosownie postanowienie wyjaśniając stronom podstawy rozstrzygnięcia. Tym samym WSA w Kielcach działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie pierwszoinstancyjne.