II SA/Ke 386/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić przywrócenia terminu. W skardze kasacyjnej wywiedzionej w dniu 9 listopada 2018 r. przez skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 września 2018 r. w niniejszej sprawie M. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca został zobowiązany do złożenia tego wniosku na wypełnionym formularzu urzędowym PPF w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Przesyłkę zawierającą pismo z treścią zobowiązania stronie doręczono w dniu 16 listopada 2018 r. W wyznaczonym terminie wnioskodawca nie wywiązał się z ww. zobowiązania, dlatego zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2018 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odpis zarządzenia doręczono stronie w dniu 6 grudnia 2018 r. W dniu 10 grudnia 2018 r. strona złożyła do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Nadto w dniu 11 grudnia 2018 r. skarżący złożył pismo zatytułowane "Sprzeciw" od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2018 r., do którego załączył kopię wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, jednakże w treści tego pisma jego autor wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Na uzasadnienie przywrócenia terminu skarżący podniósł, że przekazał żonie ww. wniosek na formularzu urzędowym celem wysłania listem poleconym, ale ona przez roztargnienie zapomniała go wysłać. Wnioskodawca zaznaczył, że w tym czasie jego syn D.. był chory. Nadto strona podniosła, że korzysta z bezpłatnej pomocy prawnej i ma w teczce kserokopię wniosku o przyznania prawa pomocy na formularzu sądowym, który załączyła do pisma. Skarżący dodał, że jest osobą z wykształceniem wyłącznie podstawowym, od lat młodzieńczych zajmuje się rolnictwem i z tego utrzymuje rodzinę. Wszelkie sprawy urzędowe załatwia jego żona, dlatego to jej przekazał on list celem jego nadania w Urzędzie Pocztowym w B., o czym żona zapomniała. Syn D. był wówczas chory, miał zapalenie gardła, a żona była tym faktem zdenerwowana i z tej przyczyny zapomniała o wysłaniu listu poleconego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie termin. Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są zgodnie z art. 87 p.p.s.a. brak winy w uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Stwierdzić należy, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem 7 - dniowego terminu na jego wniesienie, bowiem jak wynika z akta sprawy w dniu 6 grudnia 2018 r. strona odebrała zarządzenie referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2018 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, a przedmiotowy wniosek został złożony (nadany na poczcie) w dniu 11 grudnia 2018 r. Ponadto strona dokonała czynności, której terminowi uchybiła, wobec tego pozostała do oceny kwestia braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, argumentacja zawarta w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie przekonuje o tym, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Strona ma możliwość korzystania z pomocy osób trzecich przy załatwianiu swoich spraw urzędowych. Niemniej jednak okoliczność, że na skutek zachowania osoby trzeciej przesyłka nie została przekazana do Sądu (np. za pośrednictwem poczty) nie zwalnia strony od konsekwencji niedochowania wyznaczonego terminu. Winę w uchybieniu terminu ponosi skarżący również w sytuacji, gdy do uchybienia terminu doszło w rezultacie zaniedbania osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązany był skarżący. W postanowieniu z dnia 26 czerwca 2008 r. (sygn. akt II OZ 678/08, lex nr 493712) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, a Sąd w tej sprawie podziela ten pogląd, że w ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności. Zawinienie osoby, której powierzono wykonanie czynności, w uchybieniu terminu nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu. Nie może również w tej sprawie stanowić argumentu uprawdopodabniającego brak winy strony w uchybieniu terminu choroba syna, skoro to nie jemu skarżący powierzył przesłanie wypełnionego formularza PPF do Sądu, a ponadto w żaden sposób (np. za pomocą żadnego dokumentu) strona nie potwierdziła okoliczności choroby syna. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ani podeszły wiek ani stan zdrowia nie stanowią przesłanek wykluczających istnienie winy (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. II OSK 479/07, lex nr 344095). Uprawdopodobnienie braku winy oznacza zatem wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności, uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, gdyż były nie do przezwyciężenia. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. FZ 713/04, lex nr 302279). W świetle przedstawionych powyżej okoliczności sprawy, stwierdzić należy, że w niniejszym przypadku strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu i nie wykazała dochowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, skoro w dniu 16 listopada 2018 r. odebrała pismo z treścią zobowiązania, a dopiero w dniu 10 grudnia 2018 r. wpłynęła do Sądu korespondencja od skarżącego w postaci wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Ubocznie należy zaznaczyć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżącego w dniu 10 grudnia 2018 r. zarządzeniem Sądu z dnia 17 grudnia 2018 r. został przekazany do odrębnego rozpoznania przez referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.