II SA/Ke 394/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 września 2010 roku sprawy ze skargi W.N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień dla wdowy po kombatancie I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata D.P. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] o odmowie uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji własnej z dnia [...] odmawiającej [...] przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu decyzji organu podniesiono, że wyrokiem z dnia 5 marca 2008r. sygn. II SA/Ke 711/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W.N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 24 października 2007r. w przedmiocie odmowy przyznania W.N. uprawnień dla wdowy po kombatancie. Sąd podzielił w tej sprawie argumentację organu, iż służba męża skarżącej T.W. w KBW tj. w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, IW i SB, polegała na wykonywaniu działań operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a w związku z tym w sprawie znajduje zastosowanie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371), zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich w razie wystąpienia ww. okoliczności. Pismem z dnia 21.01.2010r. W.N. po raz kolejny zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie po zmarłym T.N., które zostało zakwalifikowane jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia 24 października 2007r. wskazano, że w sprawie niniejszej za uchyleniem nie przemawia ani interes społeczny ani słuszny interes strony. Kierownik Urzędu nie może bowiem obchodzić prawa w ten sposób, że przyzna uprawnienia kombatanckie wdowie po kombatancie w innych przypadkach niż przewiduje to ustawa o kombatantach. W oparciu o orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996r. sygn. akt III AZP 32/95 organ stwierdził, że uprawnienia wdowy po kombatancie nie są uprawnieniami samoistnymi lecz pochodnymi, a ich nabycie jest uzależnione od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby je, gdyby żył. Ocena zaś uprawnień kombatanckich T.N. wykazała, że powinien być ich pozbawiony. Organ przytoczył stanowisko wyrażone w orzecznictwie administracyjnym co do braku możliwości uznania za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania. Powołując się na wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1991r. sygn. akt II SA 893/91 ONSA 1993/2/33 podniesiono, iż dążenie do zmiany decyzji w oparciu o przesłankę słusznego interesu strony może być uzasadnione w razie zmiany okoliczności faktycznych lub zmiany stanu prawnego, które nastąpiły po dniu wydania decyzji ostatecznej. Organ wskazał ponadto, że stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będąc związany oceną prawną wyrażoną przez WSA w Kielcach w powołanym wyroku z dnia 5 marca 2008r. nie mógł zaprezentować w aktualnym stanie faktycznym i prawnym odmiennego stanowiska. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W.N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7-9, 11, 12, 75, 77, 80, 107 § 3 i 154 § 1 k.p.a., oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. W uzasadnieniu skargi jej autorka podniosła, że organ w sposób dowolny i subiektywny dokonał wykładni interesu społecznego i słusznego interesu strony, o którym mowa w art. 154 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącej zarówno organ jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oparły się na nieprawdziwym stanie faktycznym. Skarżąca zarzuciła organowi nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań zainteresowanej strony, na okoliczność wykazania na czym polega jej słuszny interes w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. Podkreśliła, że organ jak i Sąd pominęły dowód w postaci informacji z IPN z dnia 19.03.2007r., z której wynika, że w zasobach IPN nie ma akt osobowych T.N., a zatem nie jest możliwe potwierdzenie, aby brał on udział w zwalczaniu polskich organizacji niepodległościowych. Uprawnione jest natomiast stwierdzenie, że brał on udział w walkach z UPA. Zdaniem skarżącej to na organie spoczywał ciężar udowodnienia, że jej mąż brał udział w zwalczaniu organizacji niepodległościowych. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu organ zasadnie potraktował pismo W.N. z dnia 21.01.2010r. jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. W piśmie tym skarżąca przytoczyła argumenty, które jej zdaniem świadczą o przysługiwaniu jej mężowi uprawnień kombatanckich i wniosła o przyznanie jej uprawnień wdowy po kombatancie. Tym samym zakwestionowała decyzję ostateczną z dnia 24 października 2007r. o odmowie przyznania ww. uprawnień. Ponieważ skarżąca nie wskazywała okoliczności nowych w stosunku do tych, które były przedmiotem rozpoznania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 24.10.2007r., sprawa niniejsza była tożsama z poprzednią. W obu sprawach występują te same podmioty, a obie sprawy dotyczą tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Ponadto z treści skargi wynika, że W.N. zgodziła się z takim zakwalifikowaniem jej wniosku. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wiąże w sprawie sąd, który wydał wyrok oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przyszłe postępowanie administracyjne nie może zatem skutkować formułowaniem ocen sprzecznych z wykładnią prawa przedstawioną w uzasadnieniu wyroku. Wyrok WSA w Kielcach z dnia 5 marca 2008r. sygn. II SA/Ke 711/07 nie zawiera uzasadnienia, tym niemniej wobec oddalenia skargi należy uznać, że Sąd podzielił argumentację organu odmawiającego skarżącej przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. Postępowanie unormowane w art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.). W myśl § 1 tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na stanowisku, iż tryb postępowania przewidziany w art. 154 k.p.a. służy organom administracji do usuwania takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Organ administracji publicznej stosuje przepis art. 154 na zasadzie uznania administracyjnego, co wynika z użycia w nim słowa "może". Zdaniem Sądu, nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozstrzygnięcia przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia 24 października 2007r. Postępowanie toczące się w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nowym, w którym bada się tylko i wyłącznie przesłanki z § 1 tego przepisu, czyli czy za zmianą (uchyleniem) decyzji z dnia 24 października 2007r. przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie bada więc przesłanek decydujących o odmowie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie, tzn. czy służba męża skarżącej w KBW, tj. aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, IW i SB, polegała na wykonywaniu działań operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a jedynie to, czy skarżąca wykazała, że za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub jej słuszny interes. Fakt służby T.N. w KBW, oceniony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 marca 2008r. sygn. II SA/Ke 711/017, stanowił przesłankę odmowy przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie. Okoliczność ta jednocześnie wyklucza możliwość przyznania skarżącej wnioskowanych uprawnień w wyniku zmiany decyzji na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Przywrócenie ww. uprawnień naruszałoby bowiem art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c) ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) i tym samym byłoby sprzeczne z prawem, co oznacza, że ani interes skarżącego, ani interes społeczny nie mogą za tym przemawiać (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2009r., sygn. II OSK 1286/08). Słuszny interes strony nie może być zatem sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani go zastępować, albowiem zasada praworządności wyrażona w art. 6 k.p.a. zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa. Powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż wymienione w przepisach. Podkreślić bowiem należy, iż uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla ojczyzny, a zatem przyznanie tych uprawnień (ich zachowanie) musi mieć za podstawę działalność, z którą ustawa o kombatantach łączy te uprawnienia. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż organ prawidłowo uznał, że jego decyzja z 24 października 2007r. nie jest dotknięta wadami uzasadniającymi jej zmianę bądź uchylenie stosownie do art. 154 k.p.a. Jako celowa i wydana na podstawie obowiązujących przepisów ww. decyzja nie stoi w sprzeczności z praktyką postępowania w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Orzeczenie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd oparł o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Koszty obejmują opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 zł.