II SA/Ke 405/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [....] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla bezrobotnego postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. M. J. do skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla bezrobotnego dołączył formularz PPF wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, oboje pobierają emerytury w wysokości 1800 zł i 2400 zł, co łącznie daje miesięczny dochód netto w wysokości 4200 zł. Skarżący nie wykazał innego majątku oprócz własności mieszkania wielkości 62 m² o wartości około 160000zł w Kielcach, ma na rachunku bankowym saldo minus 5000 zł. Wnioskodawca podał następujące stałe wydatki i zobowiązania miesięczne: czynsz za mieszkanie – 500 zł, energia- 120 zł, gaz – 130 zł, TV -100 zł, telefon stacjonarny – 80 zł, telefon komórkowy – 50 zł ubezpieczenie domu i samochodu – 150 zł, rata pożyczki – 800 zł, rata kredytu – 160 zł, zakup lekarstw – 500 zł, koszty leczenia i rehabilitacji 800 -1200 zł. Pozostałą część dochodu przeznaczają na jedzenie, ubranie, środki czystości, wsparcie dla wnuczki. Zgodnie z art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący osiągają wraz z żoną stałe dochody z dwóch emerytur w wysokości 4200 zł miesięcznie, co umożliwia planowanie wydatków. Osiągany dochód wystarcza do zapewnienia ich podstawowych warunków życiowych, w tym na pokrycie wysokich kosztów leczenia i rehabilitacji. Potrzeby mieszkaniowe wnioskodawcy i jego żony są na bieżąco zaspokojone. Przy osiąganych dochodach skarżący jest w stanie regularnie spłacać pożyczkę i kredyt, stać go na utrzymanie samochodu, udzielanie pomocy materialnej wnuczce oraz korzystanie z usług adwokata z wyboru. Należy podkreślić, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by Skarb Państwa pokrywał za nią koszty sądowe. Uznano zatem, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem i posiadanym majątkiem, skarżący jest w stanie uzyskać środki finansowe na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł i ponieść ewentualne inne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania, które nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.