II SA/Ke 414/23

WyrokWSA w Kielcach2023-11-08

Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Beata Ziomek, Krzysztof Armański

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Gmina O. ponosi odpowiedzialność administracyjną za uszkodzenie i zniszczenie drzew w parku miejskim w wyniku niewłaściwie przeprowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych, a jeśli tak, to czy działanie to można uznać za podjęte w stanie wyższej konieczności, zwalniającym z obowiązku zapłaty kary pieniężnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Gmina O. ponosi odpowiedzialność administracyjną za uszkodzenie i zniszczenie drzew w parku miejskim, ponieważ zabiegi pielęgnacyjne zostały wykonane w sposób niefachowy, co doprowadziło do usunięcia nadmiernej ilości gałęzi. Sąd stwierdził, że nie zaszły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej z powodu stanu wyższej konieczności, gdyż sytuacja nie była nagła i nie stanowiła bezpośredniego zagrożenia dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa. W związku z tym, sąd oddalił skargę Gminy.
Stan faktyczny
Gmina O. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Opatowskiego o naliczeniu Gminie kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew w parku miejskim w wyniku niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych. Gmina zarzuciła organom dowolną ocenę dowodów, pominięcie okoliczności wskazujących na stan wyższej konieczności oraz błędną ocenę żywotności drzew. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając odpowiedzialność Gminy i brak podstaw do zastosowania stanu wyższej konieczności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy O.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 4 maja 2023 r., znak: SKO.OŚ-60/2215/28/2023 w przedmiocie kary pieniężnej za uszkodzenie drzew oddala skargę. II SA/Ke 414/23 Uzasadnienie Decyzją z 4 maja 2023 r., znak: SKO.OŚ-60/2215/28/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania Gminy O., utrzymało w mocy decyzję Starosty Opatowskiego z 26 stycznia 2023 r., znak: ROŚ-I.613.3.2020, orzekającą o: 1. naliczeniu Gminie O. administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie 6 szt. drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie koron drzew rosnących w parku miejskim przy ul. M. w O. w kwocie 13.828,80 zł; 2. naliczeniu Gminie O. administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 13 szt. drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie koron drzew rosnących w parku miejskim przy ul. M. w O. w kwocie 78.140 zł; 3. odroczeniu na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 6 szt. drzew opisanych szczegółowo w części II decyzji pod nr. 1, 3, 4, 7, 10 i 11, które mogą zachować żywotność, tj. kary w kwocie 26.299 zł; 4. nakazaniu uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej z pkt. 1 i 2 decyzji pomniejszonej o kwotę z pkt. 3, tj. łącznie kwoty 65.669,80 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W piśmie z 20 stycznia 2020 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Kielcach zgłosił nieprawidłowości w prowadzeniu prac pielęgnacyjnych w obrębie koron drzew w parku miejskim przy ul. M. w O . Podobną informację zgłosiło M. w K. W dniu 7 grudnia 2020 r. przeprowadzono oględziny 239 drzew (w tym dwu-, trój- i czteropniowe, łącznie 268 szt. pni) poddanych zabiegom pielęgnacyjnym. W dniu 20 września 2021 r. zespół dendrologów opracował ekspertyzę wskazującą, że rosnące w parku drzewa były nadmierne wybujałe przez co miały bardzo niskie parametry statyczne i wymagały pilnego ich poprawienia. Decyzją z 18 stycznia 2022 r. Starosta Opatowski uznając, że w wyniku zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie koron drzew parku miejskim przy ul. M. w O. doszło do uszkodzenia i zniszczenia drzew, orzekł o naliczeniu Gminie O. administracyjnej kary pieniężnej. Rozpatrując odwołanie Gminy O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 28 marca 2022 r. znak: SKO OŚ-60/1175/31/2022 uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W piśmie z 25 kwietnia 2022 r. zespół dendrologów przekazał dodatkowe wyjaśnienia do swojej ekspertyzy odnośnie żywotności drzew. W pismach z 15 czerwca 2022 r. i 27 grudnia 2022 r. biegły dendrolog prof. dr hab. inż. M. S. przedstawił dalsze wyjaśnienia w tym zakresie. Uznając konkluzje biegłego dotyczące ustalenia stopnia uszkodzenia i zniszczenia drzew za prawidłowe organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 26 stycznia 2023 r. W odwołaniu Gmina O. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę dowodów, pominięcie okoliczności wskazujących na konieczność usunięcia gałęzi drzew jako działanie w stanie wyższej konieczności w celu ratowania dobra wyższej wartości – zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom parku miejskiego w O . Zarzuciła niezastosowanie art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. ochronie przyrody ("uop") umożliwiającego odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ odwoławczy utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że w świetle ekspertyzy z 20 września 2021 r. drzewostan w parku miejskim wymagał ingerencji, jednakże redukcję koron drzew wykonano w sposób niefachowy. Cięcia objęły 246 szt. drzew, tj. 277 pni. Ze względu na wielkość dokonanych cięć zakwalifikowano 103 drzewa jako uszkodzone, 60 jako zniszczone. Biegli stwierdzili, że przy obiecującym stopniu regeneracji wielu drzew z decyzjami będzie można zaczekać do 2022 r. - 2023 r. Trzy drzewa (nr 160, 199, 226) zostały uznane za martwe lub umierające, 14 drzew (nr 96, 106, 109, 111, 112, 141, 165, 177, 183, 203, 205, 212, 216, 223) było zniszczonych lub uszkodzonych i nie regenerowało się, miało jednak żywe resztkowe korony. Powyższe ustalenia legły u podstaw decyzji Starosty Opatowskiego z 18.01.2022 r., która została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28.03.2022 r. Z dodatkowych wyjaśnień biegłego do ekspertyzy z 20 września 2021 r. w toku ponownie prowadzonego postępowania wynikało, że w przypadku 6 drzew istnieje możliwość zachowania żywotności, zaś w pozostałych przypadkach takiej możliwości nie ma. Zgodnie ze stanowiskiem biegłego, kwalifikacji drzew (zniszczone, uszkodzone) dokonano na podstawie szacowanego ubytku gałęzi korony, zgodnie z art. 87a ust. 1 pkt 4 i 5 uop. Przy ocenie stopnia regeneracji koron posłużono się pojawieniem na pniach i konarach gęstych młodych pędów ("wilków"). Z pędów takich nie zawsze będzie odbudowana korona. Zbyt liczne pędy często marnieją, spełniając tylko formalnie warunek "zachowania żywotności". Przy ocenie żywotności posłużono się "skalą Roloffa". Powoływanie się na pączki jako kryterium żywotności drzew biegły uznał za niedorzeczność. Wyjaśnił, że identyfikacja drzew została dokonana na podstawie planu z naniesionymi drzewami, a nie na podstawie prowizorycznych numerów zawieszonych na drzewach podczas prac terenowych. Kolegium wskazało, że ustawodawca w art. 87a uop umożliwił przy zabiegach pielęgnacyjnych usunięcie co do zasady do 30% gałęzi korony drzewa bez zezwolenia na usunięcie drzewa. Usunięcie ponad 30% stanowi uszkodzenie drzewa. Usunięcie zaś ponad 50% - zniszczenie drzewa. Ustalenia dokonane w postępowaniu wyjaśniającym pozwoliły na przyjęcie, że w wyniku prac pielęgnacyjnych na 277 drzewach w parku miejskim w O. doszło do uszkodzenia 6 szt. drzew i zniszczenia 13 szt. drzew, za co odpowiedzialność ponosi Gmina O . Odnosząc się do zarzutu wystąpienia przypadku stanu wyższej konieczności w kontekście art. 89 ust. 7 uop organ odwoławczy odwołał się do stanowiska wyrażonego w orzecznictwie podnosząc, że musi to być stan nagły, stwarzający na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy, że nie można oczekiwać na przybycie uprawionych służb lub uzyskanie odpowiedniego zezwolenia. Samo przekonanie strony skarżącej o niebezpieczeństwie nie uzasadnia wycięcia drzew bez zezwolenia. Tymczasem, w niniejszej sprawie celem pac wykonanych przez Gminę O. nie było ratowanie nagłego zagrożenia osób odwiedzających park miejski, lecz jego rewitalizacja. Ponadto, zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 13 uop, przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia. Tylko te podmioty mogą więc usuwać drzewa w stanie wyższej konieczności. Inne podmioty mogą tylko usuwać złom lub wykroty, ale po wcześniejszych oględzinach organu właściwego do wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Ustosunkowując się do kwestii zielonych pędów, które zdaniem odwołującej się Gminy świadczą o zachowaniu żywotności drzewa organ wyjaśnił, że stanowisko eksperta jest w tym zakresie odmienne, zwłaszcza przy całkowitym braku korony, zaś opinia biegłego nie została w żaden sposób podważona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Gmina O. zarzuciła powyższemu rozstrzygnięciu dokonanie niewłaściwej oceny sposobu rozpoznania sprawy przez organ I instancji poprzez uznanie, że organ I instancji prawidłowo zebrał, ocenił zgromadzony materiał dowodowy oraz bezsprzecznie ustalił istotne dla rozpoznania sprawy okoliczności, podczas gdy organ I instancji naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, tj.: – ekspertyzy dendrologicznej z września 2021 r. oraz protokołu z kontroli przeprowadzonej 5 lutego 2020 r. przez Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (ŚWKZ), a w konsekwencji pominięcie znajdujących się w materiale dowodowym okoliczności wskazujących na konieczność usunięcia gałęzi drzew jako działania w stanie wyższej konieczności; – ekspertyzy dendrologicznej z września 2021 r., a w konsekwencji pominięcie znajdujących się w materiale dowodowym okoliczności wskazujących na zachowanie żywotności przez drzewo poddane cięciu, co spowodowało utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Gmina wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pierwsza wzmianka wskazująca na konieczność zastosowania art. 89 ust. 7 uop z uwagi na działanie Gminy w stanie wyższej konieczności znajduje się w protokole z kontroli przeprowadzonej 5 lutego 2020 r. przez ŚWKZ, a kolejna w opinii dendrologicznej dotyczącej stanu zachowania drzewa na działce nr [...], sporządzonej przez mgr. inż. T. Ł., przedłożonej przez skarżącą w wykonaniu zalecenia pokontrolnego ŚWKZ z 2 marca 2020 r. Co więcej, w ekspertyzie dendrologicznej z września 2021 r. jej autorzy stwierdzają, że dokonanie redukcji koron drzew w parku miejskim było koniecznością, ponieważ zimą 2019/20 r. zagrażały one użytkownikom parku. Spadające fragmenty drzew stanowiły realne zagrożenie dla zdrowia i życia osób korzystających z parku. Zdaniem skarżącej organ I instancji dokonał w sposób dowolny oceny zachowania żywotności przez drzewa, z pominięciem ekspertyzy dendrologicznej z września 2021 r. Organ odwoławczy nie dostrzegł, że taka opinia została sporządzona i powinna być przedmiotem zainteresowania organu I instancji. Skarżąca przywołała wyrok WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 550/21, w którym stwierdzono, że przez zachowanie żywotności należy rozumieć wszelkie przejawy wskazujące na aktywność drzewa, np. wypuszczanie pączków. Zdaniem skarżącej organ I instancji nadal nie zrealizował w pełni zaleceń wynikających z decyzji Kolegium z 28 marca 2022 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r. poz. 916 ze zm.), a nadto przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330). Zgodnie z art. 88 ust. 1 wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za m.in.: zniszczenie drzewa lub krzewu (pkt 3); uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (pkt 4). Stosownie do art. 90 ust. 1 uop, czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta. Kara, o której mowa w art. 88 ust. 1 uop jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (ust. 2). Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności (ust. 4). W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary (ust. 5). Jak stanowi art. 89 ust. 1 uop, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Przepis art. 87a ust. 1 uop stanowi, że prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Zgodnie art. 87a ust. 2 uop, prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa (art. 87a ust. 4), natomiast usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa (art. 87a ust. 5). Podkreślenia wymaga, że decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 uop oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a cięciami drzew prowadzącymi do nich zniszczenia lub uszkodzenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają motywy, jakimi kieruje się strona dokonująca tych cięć (por. wyrok NSA z 23 maja 2023 r., sygn. III OSK 2255/21). Na gruncie powyższych rozważań, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że w rezultacie wykonanych zimą 2019/20 w parku miejskim w O. przez Gminę O. cięć drzew doszło do uszkodzenia 103 drzew i zniszczenia drzew w 60 przypadkach. Stan faktyczny potwierdza wykonana na zlecenie organu I instancji ekspertyza dendrologiczna przez C., której celem było określenie zakresu cięcia i przyczyn bardzo silnej redukcji koron drzew w świetle ustawy o ochronie przyrody, wraz z jej uzupełnieniem w postaci złożonych dodatkowych wyjaśnień. W opinii nie kwestionowano zastosowania art. 87a ust. 2 pkt 3 uop dla większości przypadków, tj. wykonania specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Jednakże kierując się kryterium szacowanego ubytku gałęzi korony stosownie do art. 87a ust. 4 i 5 uop jednoznacznie zakwalifikowano 6 drzew jako uszkodzone a 13 jako zniszczone (pismo z 25 kwietnia 2022 r.). Precyzując stanowisko co do stopnia regeneracji koron wzięto pod uwagę pojawienie się na pniach i konarach gęstych młodych pędów zwanych wilkami, zaznaczając, że z pędów takich nie zawsze będzie odbudowana korona. Zbyt liczne pędy często marnieją w najbliższych latach. Spełniają więc jedynie formalnie warunek "zachowania żywotności". Skarżąca Gmina nie zgodziła się z ustaleniem braku żywotności drzew w oparciu o złożone do opinii wyjaśnienia, podnosząc, że przez zachowanie żywotności należy rozumieć np. wypuszczanie pączków. W ocenie Sądu, stanowisko organów uwzględniające wyrażone w opinii wnioski co do "zachowania żywotności", zasługuje na akceptację. Pogląd ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę w dziedzinie dendrologii, że pojawienie się na pniach i konarach gęstych młodych pędów ("wilków") nie zawsze powoduje odbudowanie korony, a pędy takie spełniają jedynie formalnie warunek "zachowania żywotności", w realiach niniejszej sprawy nie został skutecznie podważony. Skarżąca nie przedstawiła w tym zakresie kontropinii dendrologicznej. Przeciwdowodu nie mogą zaś stanowić rozważania prawne poczynione w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego w innej sprawie. Poza powyższą okolicznością stan faktyczny sprawy jest w zasadzie bezsporny. Skarżąca nie kwestionuje cięć przeprowadzonych zimą 2019/20 i rozmiarów ubytku gałęzi korony poszczególnych drzew. Organ ustalił jakie drzewa zostały uszkodzone i zniszczone oraz jakie miały obwody pni. Ustalenia organów w powyższym zakresie nie budzą wątpliwości, nie są też kwestionowane w skardze. Organ wskazał stawkę za 1 cm obwodu pnia dla poszczególnych gatunków drzew, pomnożoną przez 0,6, stosownie do art. 89 ust. 2 uop w zw. z załącznikiem nr 1 do cyt. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. i na tej podstawie obliczył wysokość kary administracyjnej. Ustalenia te pozwoliły na zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 4 uop. Nie zachodziły przy tym przesłanki odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej z uwagi na stan wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 uop, a na który powołuje się skarżąca Gmina. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że niezdefiniowane w ustawie o ochronie przyrody pojęcie: "stan wyższej konieczności" należy pojmować jako sytuację wyjątkową, będącą wynikiem zaistnienia nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Oznacza to, że stan wyższej konieczności uzasadniający natychmiastowe usunięcie albo zniszczenie drzewa lub krzewu albo uszkodzenie drzewa i zwalniający z obowiązku poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na działanie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Systemowa wykładnia przepisów ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, że musi to być ponadto stan nadzwyczajny, obejmujący wyjątkowe i nagłe zagrożenie, poważniejsze niż to, o którym stanowi art. 83f ust. 1 pkt 13 uop, zgodnie z którym zezwolenie na usunięcie drzewa nie jest wymagane w razie prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia (por. wyrok NSA z 20 lipca 2023 r., sygn. III OSK 2673/21). Okoliczność, że drzewa przed redukcją koron zagrażały użytkownikom parku, co potwierdzono w ekspertyzie dendrologicznej (pkt 2 wniosków), nie stanowi jeszcze nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji. Strona skarżąca nie wykazała, aby cięcia redukcyjne w sposób, w jaki to nastąpiło w niniejszej sprawie były jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Skarżąca Gmina sama w skardze wskazała, że drzewostan w parku był od wielu lat przerzedzany, najsłabsze drzewa były usuwane, amputowane były rozwidlenia i gałęzie. Taki stan rzeczy był spowodowany przekształceniem drzewostanu pierwotnego w parkowy, które dokonywane było z opóźnieniem. W takich realiach trudno więc mówić o nagłym, bezpośrednim zagrożeniu dla zdrowia i życia ludzkiego lub mienia. Wbrew twierdzeniom skarżącej, w analizowanej sprawie organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń, które zostały rozpatrzone i ocenione zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, przy uwzględnieniu dotychczasowej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Sąd podziela stanowisko organów administracji, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki działania w trybie art. 89 ust. 7 uop – tj. w stanie wyższej konieczności, uzasadniającej odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło