II SA/Ke 425/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi L. B na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na podstawie art. 7b ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j. t. Dz. U. z 2005r. Nr 240 poz. 2027 z późn. zm.) oraz art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] znak: [...] orzekającą o odmowie wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów gminy S w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr 3451/1 o powierzchni 1,0300ha. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia [...] L.B. wystąpił do Starosty o doprowadzenie do zgodności zapisów ewidencji gruntów ze stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej KW 14194 nieruchomości oznaczonej nr działki 3451/1 położonej w obrębie S. Starosta stwierdził, że zapisy w ewidencji gruntów obręb S w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości były aktualizowane w oparciu o kolejno powstające dokumenty prawne, w tym orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości o powierzchni 2381m2 na rzecz Państwa na potrzeby Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi . Księga wieczysta KW Nr 14194 (stary nr 2005 zmieniony na skutek przekazania ksiąg wieczystych z Sądu Rejonowego do Sądu Rejonowego) dla tej nieruchomości zawiera dane z 1962r. i nie była aktualizowana. Rozbieżności w powierzchni działki pomiędzy zapisem w ewidencji i księdze wieczystej wynikają z nie uwzględnienia opisanego orzeczenia w treści księgi wieczystej. Od decyzji Starosty odwołał się L.B. podnosząc, iż decyzja pozostawia nie rozstrzygniętą kwestię dotyczącą stanu prawnego i ewidencyjnego nieruchomości oraz zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 7, art. 8,art. 9 i art. 77 kpa. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie stwierdził, że ewidencja gruntów dla obrębu B/ założona w 1968r. na podstawie pomiaru dokonanego w terenie oraz w oparciu o dokumenty prawne - operat nr[...]. W ewidencji pod pozycją rejestrową nr 928 jako władającego działkami 3451 o pow. 0,84ha i nr 3452 o pow. 0,16 (łączna powierzchnia 1,00ha) wpisano A. S. W 1981r. w ewidencji gruntów w miejsce władającego wpisano właścicieli A. S. i P. S. na podstawie Postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 29 stycznia 1963r.w sprawie Dz.Kw nr 67/63 i wpisu w KW 2005. W wyniku modernizacji ewidencji w latach 1985-1993 działki nr 3451 i nr 3542 połączono w jedną nieruchomość nadając jej numer 3451/1 o pow. 1,0300ha i wykazując jako współwłaścicieli po - części A. S. i P. S. W 2006r. w oparciu o akt notarialny Rep. A 3150/2006 z dnia 12.05.2006r. stanowiący umowę o dział spadku i zniesienie współwłasności w miejsce A. S. jako współwłaściciela do - części nieruchomości nr 3451/1 o pow. 1,0300ha wpisano L.B.. Księga wieczysta KW 14194 została założona w 1963r. dla nieruchomości oznaczonych nr działek 14b/4 i 14b/6 o łącznej pow. 1,1041ha na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 8 czerwca 1962r. sygn. akt I Ns 257/62 o stwierdzeniu nabycia nieruchomości przez zasiedzenie na rzecz P. i A. S oraz mapy nr 223/14/50/62 z dnia 7 maja 1962r. Księga nie była aktualizowana. Księga wieczysta KW 17219 została założona na rzecz Skarbu Państwa, wieczysty użytkownik "N" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na podstawie mapy sytuacyjnej przedstawiającej grunty wywłaszczone od indywidualnych właścicieli na rzecz Skarbu Państwa, Przedsiębiorstwo Obrotu Produktami Naftowymi przyjętej do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S w dniu 11 lutego 1994r. pod nr 2019-4/94. Organ II instancji stwierdził, że z analizy map nr 223/14/50/62 z dnia 7.05.1962r. oraz mapy nr 2019-4/94 z dnia 11.02.1994r. wynika, że część działki hipotecznej 14b/6 pokrywa się z częścią działki 14b/2 wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 4.10.1962r. Aktualnie działka nr 3451/1 odpowiada działce hipotecznej nr 14b/4 i części działki 14b/6 objętej księgą wieczystą KW 14194. Pozostała część działki 14b/6 zawiera się w działce ewidencyjnej nr 3503/5 stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym O Sp. z o.o. następcy prawnego C spółki akcyjnej. Organ odwoławczy powołując brzmienie § 12 ust. 1 i § 44 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków wskazał, że Starosta jako organ I instancji w sprawach ewidencji gruntów i budynków rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe kolejno w oparciu o powstające dokumenty prawne, na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. Z tych względów w ocenie organu brak podstaw do wprowadzenia w ewidencji zmian z przeszłości, tym bardziej, że część działki 14b/6 ujawniona jest w KW 14194 i w KW 17219 stanowiąc tzw. podwójny stan prawny. Podkreślono, iż taki problem może być rozstrzygnięty w postępowaniu sądowym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym lub w postępowaniu o ustalenie zasięgu prawa własności. Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł L.B. zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 kpa. Skarżący podniósł brak wiedzy i kompetencji organu w rozwiązaniu problemu dotyczącego stanu prawnego i ewidencyjnego nieruchomości nr 3451/1, kwestionując jednocześnie tytuł własności Skarbu Państwa. Zdaniem autora skargi, to na organie administracji ciąży obowiązek podjęcia działań prawnych zmierzających do aktualizacji wpisów w księgach wieczystych. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjno-Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej jako p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Sprawy ewidencji gruntów i budynków reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Ustawodawca nadał ewidencji gruntów i budynków charakter publicznego rejestru obejmującego w zakresie gruntów takie dane jak: ich położenie, granice, powierzchnię, rodzaje użytków gruntowych, klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Ewidencja powinna być utrzymywana w stałej aktualności, nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmiany w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się stosownie do dyspozycji § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych, a należą do nich zmiany granic i powierzchni działek, poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. (por. wyrok z dnia 17 maja 2007 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie IV SA/Wa 301/07, wyrok z dnia 15 października 1998 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego II SA 810/98 ). W myśl art. 7 d ust 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne do zadań starosty należy między innymi prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym ewidencji gruntów i budynków. Za trafne należy uznać stanowisko organu, zgodnie z którym działka ewidencyjna 3451/1 stanowiąca współwłasność L.B. i P. S. ujawniona w księdze wieczystej KW 14194 częściowo jest również ujawniona w księdze wieczystej KW 17219, w której wpisano własność Skarbu Państwa oraz użytkowanie wieczyste O Sp. z o.o. następcy prawnego C spółki akcyjnej. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 4 października 1962r. Nr SW.IV 2/63/62 wydane zostało w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961r. Nr 18, poz. 94) i posiada walor decyzji ostatecznej. Stan ten oznacza, że zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 kpa, decyzja ta obowiązuje tak długo, dopóki nie zostanie uchylona lub zmieniona, bądź stwierdzona jej nieważność w jednym ze szczególnych trybów wymienionych w tym przepisie, w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Powyższe orzeczenie wywołuje skutek rzeczowy w postaci nabycia w tym trybie przez Skarb Państwa własności nieruchomości o powierzchni 2381 m2 oznaczonej numerem 14b/2 według stanu prawnego ujawnionego na datę wywłaszczenia w księdze wieczystej KW 1354 jako część działki 14b/6, która to część nie została dotychczas odłączona z księgi wieczystej skarżącego o nr 14194. Orzeczenie stanowiło zatem podstawę wprowadzenia zmian stanu prawnego w ewidencji gruntów i budynków dla obrębu S. Ubocznie należy podnieść, że w toku postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków organy nie są władne do podważania prawidłowości wydanych w innym trybie decyzji administracyjnych, w tym także decyzji wywłaszczeniowych. Zasadnie organy ewidencyjne przyjęły, że część działki hipotecznej 14b/6 pokrywa się z częścią działki 14b/2 wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 4.10.1962r., albowiem taki wniosek wynika z porównania mapy nr 223/14/50/62 z dnia 7.05.1962r. sporządzonej dla celów podziałowych (k. nr 65 akt adm.) oraz mapy nr 2019-4/94 z dnia 11.02.1994r. stanowiącej podstawę założenia księgi wieczystej KW 17219. Z kolei skarżący swoje uprawnienia do działki nr 3451/1 wywodzi z Postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 8 czerwca 1962r. sygn akt I Ns 257/62 o stwierdzeniu nabycia nieruchomości przez zasiedzenie na rzecz P. S. i A. S.i oraz umowy w formie aktu notarialnego z dnia 12.05.2006r. Rep A 3150/2006 o dział spadku i zniesienie współwłasności mocą której L.B. stał się współwłaścicielem w - części tej nieruchomości. Zasadne jest również stwierdzenie organu, że aktualnie działka nr 3451/1 odpowiada działce hipotecznej nr 14b/4 i części działki 14b/6 objętej księgą wieczystą KW 14194. Pozostała część działki 14b/6 zawiera się w działce ewidencyjnej nr 3503/5 stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym O Sp. z o.o. następcy prawnego C spółki akcyjnej. W świetle poczynionych przez organ prawidłowych ustaleń faktycznych nie budzi wątpliwości, że w sprawie mamy do czynienia z przypadkiem tzw."podwójnego stanu prawnego". Skoro zatem istnieje spór co do prawa własności części nieruchomości objętej księgą wieczystą KW 14194 i KW 17219, to organ administracji w postępowaniu ewidencyjnym zasadnie odmówił uwzględnienia żądania strony polegającego na doprowadzeniu do zgodności zapisów w ewidencji gruntów ze stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej KW 14194. Trzeba bowiem podkreślić, że postępowanie ewidencyjne stosownie do przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. jest ze swej istoty postępowaniem rejestrowym. Z unormowań tych wynika, że organ administracji nie dokonuje samoistnych ustaleń co do praw właścicielskich do nieruchomości, a jedynie rejestruje zmiany podmiotowe i przedmiotowe w oparciu o dokumenty wymienione w § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Spory własnościowe należą wyłącznie do kognicji sądów powszechnych, a zatem ani organy administracji ani sądy administracyjne nie są uprawnione do podejmowania rozstrzygnięć w tego typu sprawach. Rzeczywisty stan prawny może ustalić na drodze postępowania cywilnego jedynie sąd powszechny w trybie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), zgodnie z którym w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Wbrew zarzutom skarżącego organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego jak też prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).