II SA/Ke 430/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Magdalena Niźnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi A. Ż. i M. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 marca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia A. i M. małż. Ż., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia 4 stycznia 2016 r. znak: [...], działającego na podstawie art. 149 § 3 Kpa, odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia 29 lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie podziału działki nr 1397/8 o pow. 0,7918 ha położonej w obrębie G. W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, ze wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano było dotknięte wadliwością kwalifikowaną określoną w art. 145 § 1 Kpa. Wzruszenie w tym trybie decyzji ostatecznych może nastąpić wyłącznie z przyczyn enumeratywnie wyliczonych w pkt 1-8 ww. przepisu. Organ wskazał, że strony zarówno we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 9 grudnia 2015 r., jak i w zażaleniu, nie wskazały żadnej z przesłanek umożliwiających wznowienie postępowania. Wnioskodawcy domagali się jedynie uchylenia decyzji z dnia 29 lipca 2013 r. jako ich zdaniem niezgodnej z prawem, formułując zarzuty w przedmiocie podziału, które to rozstrzygnięcie nie było przedmiotem kontroli Kolegium. Nieznajomość prawa, czy też nieświadomość skutków prawnych decyzji administracyjnej, nie należy jednak do przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. i M. małż. Ż. sformułowali zarzuty w odniesieniu do uzasadnienia decyzji o podziale działki nr 1397/8, wskazując, że nie zawiera ono szczegółowego opisu co do skutków prawnych. Podnieśli, że wydzielona działka nr 1397/10 nie ma obecnie dojazdu, a jest w planie miejscowym działką budowlaną. Obecnie sytuacja wygląda tak, że gmina wydziela sobie działkę pod drogę gminną i przymusowo ją zabiera, a skarżący chcąc mieć wjazd na ww. działkę będą musieli wykupić grunt zabrany przez gminę, tj. działkę nr 1397/9. Występując z wnioskiem o podział działki nie wiedzieli, że narażają się na koszty i kłopoty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie organu II instancji utrzymujące w mocy wydane na podstawie art. 149 § 3 Kpa postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 29 lipca 2013 r. Należy więc wyjaśnić, że wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną może nastąpić tylko w oparciu o którąś z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub 145b Kpa. Ponadto zgodnie z art. 148 § 1 i 2 Kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania lub dowiedziała się o decyzji, jeśli podstawą wznowienia jest przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Zanim organ wyda postanowienie o wznowieniu zobowiązany jest ustalić, w oparciu o które przesłanki strona domaga się wznowienia oraz czy złożyła wniosek w terminie. Zgodnie z art. 145 § 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Można również żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja oraz gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną (art. 145a i 145b Kpa). Bezsporne jest, że we wniosku o wznowienie ani w zażaleniu nie wskazano żądnej przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1-8 Kpa. Wskazanie takiej podstawy jest konieczne, ponieważ na kolejnym etapie, po wznowieniu postępowania, organ bada zaistnienie tej przesłanki. Zgodnie z art. 149 § 2 Kpa postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Skoro podstawa wznowienia nie została podana, organ nie miał podstaw do dalszego procedowania i wznowienia postępowania. W konsekwencji zasadnie odmówił wznowienia na podstawie art. 149 § 3 Kpa. Nie można wznowić postępowania na wniosek strony, jeżeli strona ta nie określa ustawowej podstawy wznowienia. W orzecznictwie podkreśla się, że jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów Kpa, czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien w drodze postanowienia odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. II OSK 2598/10). Przedmiotem kontroli mogła być wyłącznie kwestia legalności zaskarżonego postanowienia, a nie kwestie związane z merytoryczną oceną decyzji z dnia 29 lipca 2013 r. Skarżący mogli tę decyzję kwestionować w odwołaniu do organu II instancji. Niezadowoleni z decyzji organu odwoławczego mogli wnieść skargę do sądu administracyjnego. Nie skorzystali z tej możliwości i w konsekwencji decyzja z dnia 29 lipca 2013 r. stała się ostateczna. Ustawodawca ustanowił w art. 16 § 1 Kpa zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Omawiana zasada gwarantuje pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. W konsekwencji wzruszenie takich decyzji ogranicza się do ściśle określonych przypadków, związanych z możliwością wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z nich jest instytucja wznowienia postępowania, która jednak, jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych, musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 145 § 1 Kpa. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.