II SA/Ke 436/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 436/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Asesor WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant: referent stażysta Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2006 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. numer [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Wnioskodawca M. T. we wniosku z dnia 23 sierpnia 2000 roku, skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych domagał się wydania decyzji o przyznaniu mu uprawnień do świadczenia pieniężnego, przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr.87 poz.395), w związku z tym, że był deportowany do pracy przymusowej w okresie od stycznia 1940 r. do grudnia 1944 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, albowiem wniosek o przyznanie tego świadczenia złożony został po terminie określonym w art. 4 ust. 5 cytowanej ustawy, tj. po dniu 31 grudnia 1999 r. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. W wyniku rozpoznania wniosku M. T. o ponowne rozpoznanie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]roku nr [...]utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] potwierdzając fakt, iż wniosek o przyznanie uprawnienia został złożony po ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - właściwy do rozpoznania skargi wniesionej przed dniem 1.I.2004 r. do NSA, rozpatrując skargę M. T. na powyższą decyzję, wyrokiem z dnia 4 lutego 2004 roku, sygn. akt II SA/Kr 1269/01 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...]roku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 17 czerwca 2003 roku (sygn. akt. P 24/02 - Dz.U. Nr 110 poz. 1060) orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz.395) z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co daje możliwość wznowienia postępowania w oparciu o art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art.145a § 1 kpa i merytorycznego rozpoznania uprawnień kombatanckich M. T. Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dnia [...] wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 154 kpa oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395), uchylił własną decyzje z dnia [...], Nr [...]oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...], Nr [...]o umorzeniu postępowania administracyjnego i odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wobec faktu, że strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania, ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji, pismo zostało zakwalifikowane jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna może być zmieniona lub uchylona, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Od w/w decyzji M.T. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy "z uwzględnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2004 roku". W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...]na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit a i art. 4 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], podnosząc w uzasadnieniu, iż zgodnie z art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. "represją" jest deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Skarżący nie spełniał tego wymogu, gdyż w w/w okresie pracował przymusowo w miejscowości S., a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M. T. zarzucając, iż organ nie uwzględnił wytycznych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie a nadto, że w stosunku do niego winna być zastosowana ustawa z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 42 z 2002 roku, poz. 371), a nie ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podniósł, iż skarżący domagał się przyznania mu świadczenia pieniężnego z tytułu osadzenia w obozie pracy przymusowej w miejscowości S. w okresie od stycznia 1940 r. do grudnia 1944 r., który to wniosek został rozpoznany. Natomiast wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku został zarejestrowany oddzielnie i będzie przedmiotem odrębnego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z przyczyn odmiennych niż wskazane w jej treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to obowiązek Sądu do wzięcia pod uwagę z urzędu stwierdzonych uchybień. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że prawomocnym wyrokiem z dnia 4 lutego 2004 roku (sygn. akt II SA/Kr 1269/01) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 154, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), wskazując tym samym, że naruszenie prawa w sprawie niniejszej dawało podstawę do wznowienia postępowania. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten osąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia (art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że ani organ administracji publicznej, ani wojewódzki sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu Sądu. W rozpoznawanej sprawie organ administracji po raz kolejny rozpoznając sprawę nie zastosował się do wskazań i oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i sam dokonał zmiany trybu postępowania administracyjnego na tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 154 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracyjny może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w decyzji z dnia [...]., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, uchylił na podstawie art. 154 kpa decyzją własną z dnia [...] która to decyzja już nie funkcjonowała w obrocie prawnym, gdyż została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 lutego 2004 r. Zatem przepis art. 154 kpa nie mógł być w ogóle w sprawie niniejszej zastosowany. Organ będąc związany oceną prawną wyrażoną w tym wyroku winien był rozpoznać wniosek skarżącego, nie oczekując od niego kolejnego wniosku (o wznowienie postępowania), mając na uwadze wskazanie Sądu, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 17 czerwca 2003 roku (sygn. akt. P 24/02 - Dz.U. Nr 110 poz. 1060) orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz.395) z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.