II SA/Ke 438/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 15 kwietnia 2014r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy E. L., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 7 maja 2013r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2013r. E. L. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich podnosząc, że w okresie wojny prowadził działalność konspiracyjną w Batalionach Chłopskich. W załączeniu wnioskodawca przedłożył oświadczenia świadków M. i W. N., rekomendację Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych Koło Gminne w N. oraz swój życiorys. W celu uzyskania dodatkowych informacji organ przeprowadził dowód z przesłuchania strony i ww. świadków. Decyzją z dnia 7 maja 2013r. odmówiono wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich – na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012r. poz. 400). W uzasadnieniu wskazano na sprzeczności w zebranym materiale dowodowym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. L. wskazał na problemy z pamięcią spowodowane "tułaczką partyzancką". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymując w mocy ww. decyzję, podniósł że strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających, że w latach okupacji pełniła służbę w organizacji konspiracyjnej. W tym zakresie wskazano, że E. L. oświadczył, że służył w Batalionach Chłopskich od 1942r. pod dowództwem komendanta placówki w S., W. L., przed którym składał przysięgę, ze służby pamięta wyłącznie W. i M. N. i nie posiadał stopnia wojskowego. Świadkowie zeznali, że wnioskodawca brał udział w odbieraniu zrzutów, a także w rozbrajaniu granatowej milicji. Następnie strona przysłała nową rekomendację i nowe oświadczenia tych samych świadków. Z zeznań tych wynika, że strona służyła pod dowództwem innego komendanta – A. J. i w innej placówce — P. W aktach sprawy pojawiają się także różne daty rozpoczęcia służby strony — raz jest to 1942r., raz styczeń 1943r., a innym razem kwiecień 1943r. Niezależnie od powyższego organ podkreślił, że charakter czynności, które wedle oświadczeń świadków miał wykonywać wnioskodawca (dostarczanie prasy podziemnej, gazetek itp.) wskazuje, iż zainteresowany nie pełnił służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy. Ponadto wnioskodawca podczas przesłuchania w charakterze strony nie wspominał o swojej działalności pod dowództwem A. J. na placówce P., a na pytanie do jakiej organizacji należał, wskazał iż "była to chyba Armia Krajowa". Skargę na ww. decyzję organu z dnia 15 kwietnia 2014r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. L., kwestionując ustalenia zawarte w tym rozstrzygnięciu i podkreślając, że wszystkie niezbędne dokumenty znajdują się w aktach niniejszej sprawy. Odnosząc się po raz kolejny do swojej działalności w ruchu oporu skarżący wskazał, że przekazywał rozkazy oraz brał udział w odbiorze zrzutów alianckich. Co się zaś tyczy przysięgi, to składał ją przed komendantem placówki w U. – W. N. Końcowo E. L. wskazał na swoją złą sytuację materialną, zwracając uwagę, że niska emerytura ledwo wystarcza mu na wykupienie potrzebnych leków oraz koszty utrzymania. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie odmowy przyznania E. L. uprawnień kombatanckich – z uwagi na brak spełnienia przez stronę przesłanki określonej w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012r. poz. 400). Zgodnie z tym przepisem za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, kwestionującego ustalenia faktyczne organu o braku pełnienia przezeń ww. służby, wskazać trzeba że zostały one poprzedzone wnikliwą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na gruncie prowadzonego postępowania zabezpieczył realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, jak również zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) – przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 K.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych organ dysponował dokumentacją w postaci m. in. wniosku skarżącego, oświadczeń świadków W. i M. N., rekomendacji Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych Koło Gminne w N. Zgodnie z powyższą dokumentacją, złożoną na początkowym etapie postępowania (k. 6-10), E. L. służył od 1943r. do 1945r. w Batalionach Chłopskich pod dowództwem komendanta placówki w S. E. L. jako łącznik. W celu wyjaśnienia powyższych okoliczności organ przeprowadził w dniu 4 lutego 2013r. przesłuchanie wszystkich ww. osób – w wyniku których pojawiły się znaczące niejasności i rozbieżności w ich zeznaniach. Mianowicie, skarżący zeznał wówczas, że jakkolwiek składał przysięgę, to nie miał stopnia wojskowego, bo "nie dawano stopni wojskowych", a wypowiadając się o formacji, w której służył, wskazał, że "to chyba była Armia Krajowa". Natomiast jego przybrany pseudonim to "Sokół", a dowódcą miał być "Makara". Ponadto, odnosząc się do roli, jaką pełnił podczas ówczesnych wydarzeń skarżący oświadczył, że "byłem wówczas pachołkiem", pomagającym partyzantom (k. 25). Z konspiracji strona nie pamięta nikogo poza W. i M. N. Z kolei przedstawiana przez świadków struktura działalności konspiracyjnej była odmienna, gdyż jako dowódcę skarżącego przedstawili inną osobę, to jest A. J., a także inną placówkę – P. Znamienna przy tym pozostaje zmiana stanowiska E. L. co do danych jego dowódcy, zgłoszona już po odebraniu zeznań od W. N., potwierdzająca późniejszą wersję tego świadka. W konsekwencji należy podzielić argumentację organu o tym, że skarżący wraz świadkami nie działali w jednym oddziale, a najprawdopodobniej nawet nie działali w jednej organizacji – jako że strona wskazała Armię Krajową, jeden ze świadków Bataliony Chłopskie, a drugi stwierdził, że nie był ze stroną w oddziale. W tej sytuacji dziwić może, że E. L. z konspiracji pamięta jedynie te dwie ww. osoby – z zupełnie innego oddziału, a nawet formacji. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że według oświadczenia skarżącego nie posiadał on stopnia wojskowego. Tymczasem zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym uznanie na gruncie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, że miało miejsce "pełnienie służby" związane być musi z wykazaniem, iż nastąpiło m. in. złożenie przysięgi, uzyskanie stopnia wojskowego, jak też pozostawania w podporządkowaniu zasadom dyscypliny ukształtowanym na wzór wojskowej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 czerwca 2011r. o sygn. akt II SA/Go 264/11, LEX nr 821544). Jednocześnie, pomimo późniejszych twierdzeń o działalności pod dowództwem A. J. na placówce P., skarżący, szczegółowo relacjonując swoje przeżycia wojenne, nie wspomniał o tym w jakikolwiek sposób ani we wniosku o przyznanie uprawnień, ani podczas przesłuchania w dniu 22 marca 2014r. Ponadto, odnosząc się do wskazywanych przez E. L. czynności, jakie miał wykonywać w konspiracji (dostarczanie prasy podziemnej, gazetek itp.) wskazać trzeba, że dorywcze wykonywanie czynności pomocniczych na rzecz oddziałów partyzanckich nie stanowi tytułu przyznania uprawnień kombatanckich (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2007r. o sygn. akt V SA/Wa 1643/06, LEX nr 334139). Podkreślenia również wymaga inna niekonsekwencja w wyjaśnieniach E. L., który na etapie postępowania administracyjnego twierdził, że przysięgę składał przed komendantem placówki w S., W. L., podczas gdy w skierowanej do tut. Sądu skardze stwierdził, że dowódcą tym był W. N. Z uwagi na znaczny upływ czasu przyjąć należy, że możliwości dowodowe organu zostały wyczerpane, a zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do wydania zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Wnioski jakie na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych zostały przez organ wysnute są bowiem – w przeciwieństwie do wyjaśnień skarżącego oraz przedstawionych przezeń świadków – przekonujące, spójne, logiczne i poprzedzone rzeczową argumentacją. Skoro zatem brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Punkt II wyroku Sąd wydał na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.) w związku z art. 250 ustawy P.p.s.a.