II SA/Ke 441/13

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 12 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. Ś. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesienie postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. R. Ś. do swojej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesienie dołączył formularz urzędowy PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dorosłą córką. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 1740 zł brutto (1470 zł netto), a jego żona emeryturę w wysokości 960 zł brutto miesięcznie. Ich córka jest właścicielką domu wielkości 100 m² i gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,65 ha, które przynosi miesięczny dochód w wysokości około 1544 zł miesięcznie. Skarżący wykazał zasoby pieniężne w wysokości 10.000 zł Wnioskodawca podał następujące wydatki miesięczne: podatek rolny – 85 zł, gaz – 52 zł, koszty leczenia żony – 200 zł, woda – 60 zł, środki czystości – 50 zł, energia elektryczna – 100 zł, wywóz szamba – 20 zł, wywóz śmieci 18 zł, ubrania, kosmetyki – 300 zł, wydatki szkolne córki i dojazdy do szkoły zawodowej – 150 zł, wyżywienie – 400 zł, paliwo do samochodu i ciągnika rolniczego – 400 zł, usługi – 100 zł , nawozy – 200 zł, narzędzia i odzież robocza – 50 zł, opryski – 50 zł, naprawa i ubezpieczenie maszyn - 700 zł , ubezpieczenie samochodu i ciągnika - 40 zł, telefon z Internetem – 100 zł, składki na KRUS – 130 zł, ubezpieczenie budynków – 35 zł, w sumie około 3650 zł miesięcznie. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów podlega oddaleniu. Wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, żony i córki. Skarżący wraz z żoną uzyskują stałe dochody z dwóch emerytur, co umożliwia planowanie wydatków, córka jest właścicielką dochodowego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca wykazał zasoby pieniężne znacznie przewyższające koszty sądowe w niniejszej sprawie i wynagrodzenie pełnomocnika prawnego. W świetle powyższych okoliczności nie można uznać skarżącego go za osobę ubogą, wymagającą pomocy państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko lub rodzeństwo. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawa, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, R.Ś. , że nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Uznano zatem, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałymi dochodami z emerytur oraz posiadanym majątkiem wnioskodawca będzie w stanie zgromadzić środki finansowe na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł) oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.