II SA/Ke 441/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi W. S. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 maja 2017r. sygn. akt II SA/Ke 160/17 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat K. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 441/17 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 10 lutego 2017r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2017 r. wydanym w sprawie II SA/Ke 160/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził prawomocność ww. wyroku od dnia 17 czerwca 2017 r. W dniu 21 lipca 2017 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek W. S. o wydanie kopii ww. wyroku z dnia 17 maja 2017r. z pisemnym uzasadnieniem. Pismem z dnia 31 lipca 2017 r. W. S. została poinformowana, że uzasadnienie ww. wyroku nie zostało sporządzone oraz że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W dniu 21 lipca 2017 r. W. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem wydanym przez ten Sąd w dniu 17 maja 2017 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17, albowiem, jak wskazała, nie miała zdolności sądowej i procesowej z powodu opieki nad ciężko chorym mężem. Skarżąca podniosła, że nie miała z kim "zostawić kaleki, aby móc być obecną na rozprawie". Wskazała także, że nie była należycie reprezentowana, nie miała przedstawiciela ustawowego, ani należycie umocowanego pełnomocnika z urzędu, co było zasadne, gdyż była zwolniona z kosztów sądowych oraz nie miała zdolności sądowej i procesowej. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącej, zapadło orzeczenie Sądu, od którego nie może "odwołać się". O prawomocnym wyroku, jak uzasadniła, dowiedziała się z [...] otrzymanego w dniu 18 lipca 2017 r. z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W piśmie procesowym z dnia 1 sierpnia 2017 r. W. S. podtrzymała argumentację podniesioną w skardze o wznowienie postępowania sądowego i wniosła o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 12 października 2017 r. dla skarżącej ustanowiony został pełnomocnik z urzędu w osobie adwokat K. S. Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej sprecyzowała żądanie skargi, wskazując, że podstawą wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest okoliczność, że skarżąca nie była należycie reprezentowana, gdyż nie miała ustanowionego pełnomocnika z urzędu mimo, iż spełniała wszystkie ustawowe warunki. Wniosła o przyznanie jej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone w żadnej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga W. S. o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego - art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, skarga o wznowienie postępowania sądowego musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, powinna być wniesiona w terminie (art. 280 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada bowiem na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie skarga W. S. o wznowienie postępowania spełniała wymogi formalne. Stosownie bowiem do art. 271 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jako przesłankę wznowienia postępowania skarżąca wskazała na art. 271 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na okoliczność, że w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17 nie miała ustanowionego pełnomocnika z urzędu, nie była należycie reprezentowana, a nadto, jak podniosła, nie miała zdolności sądowej ani procesowej. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej sprecyzował podstawę wznowienia postępowania, ograniczając ją do wskazania, że skarżąca nie była należycie reprezentowana, gdyż nie miała ustanowionego pełnomocnika z urzędu w postępowaniu toczonym w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17. Nadto stosownie do treści art. 277 p.p.s.a. regułą jest, że skargę o wznowienie postępowania strona może wnieść w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zważywszy na datę ogłoszenia wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17 (17 maja 2017 r.) oraz wskazywaną przez skarżącą datę powzięcia informacji o tym orzeczeniu (18 lipca 2017 r.), a także datę wniesienia przedmiotowej skargi (21 lipca 2017 r.) należy uznać, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie. Spełnione zostały więc w niniejszej sprawie formalne przesłanki warunkujące dopuszczalność skargi W. S. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17 i możliwość oceny zasadności wskazanej przez stronę podstawy takiego wznowienia. Jak wskazano wyżej strona, uzasadniając podstawę wznowienia postępowania sądowego toczonego w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17, podniosła, że nie była należycie reprezentowana, gdyż nie miała ustanowionego pełnomocnika z urzędu, mimo, że spełniała wszystkie ustawowe warunki. Wyjaśniła także, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorym mężem nie mogła osobiście uczestniczyć w rozprawie wyznaczonej w powyższej sprawie w dniu 17 maja 2017 r. W związku z powyższą argumentacją strony, konieczne jest wskazanie na treść art. 243 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Stosownie zaś do art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Powyższe oznacza, że prawo pomocy, a w jego ramach ustanowienie pełnomocnika z urzędu, przyznawane jest jedynie na wniosek strony (uczestnika postępowania), przy czym wniosek ten jest wolny od opłat. W tego rodzaju sytuacjach wyłączona jest zasada oficjalności i sąd nie może przyznać prawa pomocy z urzędu (zob. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, czy postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 213/11, Lex nr 896196; postanowienie NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I FZ 375/13, Lex nr 1363529). W postanowieniu z dnia 11 marca 2005 r. (sygn. akt I OZ 38/05, dostępnym na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, sąd nie może wyjść poza jego zakres skonkretyzowany w rubryce nr 4 urzędowego formularza. Oznaczałoby to bowiem przyznanie prawa pomocy z urzędu, a taka pomoc przyznawana jest tylko na wniosek. Przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jest więc możliwe wyłącznie po złożeniu stosownego wniosku przez stronę postępowania sądowego, a nadto konieczne jest wykazanie przesłanek, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 p.p.s.a. Tymczasem szczegółowa analiza przebiegu postępowania toczonego w sprawie II SA/Ke 160/17 na podstawie akt tej sprawy, wskazuje, że zarówno przed wszczęciem, jak również w toku tego postępowania W. S. nie złożyła wniosku o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosku takiego nie wywiodła do Sądu w skardze na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 10 lutego 2017r. (sporządzonej z zachowaniem wymogów formalnych), jak również w odrębnym piśmie procesowym. Powyższe dowodzi, w świetle przywołanych regulacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że nie zachodziły ustawowe warunki do przyznania skarżącej pełnomocnika z urzędu w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17, skoro nie spełniła ona pierwszego, zasadniczego warunku tj. nie złożyła właściwego wniosku w tym zakresie. Jednocześnie zauważyć należy, że wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 17 maja 2017 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17 skarżącej zostało doręczone pouczenie, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, w przeciwnym wypadku jest on bezskuteczny, jak również, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. W świetle otrzymanego pouczenia oraz niemożności stawiennictwa na rozprawie osobiście z uwagi na chorobę męża, skarżąca, wykazując się należytą starannością o swoje sprawy, powinna była złożyć wniosek o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, co chociażby uczyniła w piśmie procesowym w niniejszej sprawie. Argument podnoszony przez stronę, że ustawowe zwolnienie jej od kosztów sądowych uprawniało ją do uzyskania prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu, w świetle powyższych przepisów prawa, nie mógł bowiem prowadzić do uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Ke 160/17. Ubocznie wyłącznie należy podnieść, w oparciu o analizę akt sprawy II SA/Ke 160/17, że brak jest jakichkolwiek przesłanek do wnioskowania, że skarżąca powinna być reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego. Z podanych wyżej przyczyn skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).