II SA/Ke 451/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Dorota Chobian, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2018 r., znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Postanowieniem z dnia z dnia 7.05.2018r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu zażalenia A. M., na postanowienie Wójta Gminy P. z dnia 27.02.2018 r. znak: [...] w sprawie: 1. Ustalenia wysokości kosztów postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie J., gm. P., oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 66/4, dla której w Sądzie Rejonowym w K. prowadzona jest księga wieczysta [...], będąca własnością K. i K. małż. F., a sąsiednią nieruchomością, oznaczoną jako działka nr 69, dla której w Sądzie Rejonowym w K. prowadzona jest księga wieczysta [...], będąca własnością A. M., na kwotę 4.200,00zł brutto; 2. Zobowiązania do uiszczenia kosztów określonych w pkt 1 osoby zainteresowane przeprowadzeniem rozgraniczenia, strony postępowania tj. K. i K. małż. F. – w kwocie 2.100,00zł, A. M. – w kwocie 2.100,00zł; 3. Określenia terminu i sposobu uiszczenia opłaty przez ww. osoby, - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek K. F.. Do przeprowadzenia postępowania został wybrany geodeta upoważniony, który sporządził dokumentację techniczną rozgraniczenia nieruchomości. W dniu 19.02.2018 r. Wójt Gminy P. wydał decyzję o zatwierdzeniu ustalonych na podstawie istniejących dokumentów granic, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Powyższe ustalenia legły u podstaw opisanego wyżej postanowienia organu I instancji, wydanego na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła A. M., zarzucając naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 kc. i podnosząc, że przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe doprowadziło w praktyce do potwierdzenia przebiegu linii granicznej wzdłuż istniejącego ogrodzenia pomiędzy jej działką, a działką sąsiadów. W związku z tym uważa, że koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny w całości obciążać sąsiadów. Dla niej przebieg granicy nie był sporny, była ona zaznaczona w postaci ogrodzenia postawionego przez K. F.. Czynności geodety potwierdziły taki przebieg granicy. Odwołująca wskazała na swą trudną sytuację finansową: będąc wdową ma na utrzymaniu niepełnosprawnego syna, na którego pobiera zasiłek z MOPR w kwocie 481 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , utrzymując w mocy zakwestionowane postanowienie, przytoczyło treść art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017r. poz.2101), podkreślając, że ustawa ta nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Do ustalania wysokości kosztów tego postępowania oraz osób zobowiązanych do ich poniesienia stosuje się przepisy K.p.a. Działu IX – art. 262 do 265 K.p.a. - opłaty i koszty postępowania. W prowadzonym postępowaniu wynagrodzenie uprawnionego geodety, zostało prawidłowo zaliczone do kosztów postępowania, o których mowa w art. 263 § 1 k.p.a. Co się zaś tyczy podziału tych kosztów między strony, to organ – powołując się na art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. – wskazał, że udział w kosztach postępowania administracyjnego zależy od posiadania przez określony podmiot własnego interesu prawnego opartego na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Stosownie zaś do treści art. 153 K.c. koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co jest powiązane z zasadą sformułowaną w art. 152 K.c. W tym zakresie powołano się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.12.2006r. o sygn. I OPS 5/06. Zgodnie ze stanowiskiem organu, złożenie przez K. F. wniosku o rozgraniczenie oznacza, że kwestionował on przebieg granicy i w konsekwencji istniał spór uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tego sporu. Decyzją z dnia 19.02.2018 r. Wójt Gminy P. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w J., oznaczonych nr działek: 66/4 i 69. Prawidłowo zatem organ I instancji kosztami tego postępowania obciążył wszystkie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 kc, czyli proporcjonalnie do ilości rozgraniczanych granic. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła A. M., zarzucając: 1. Naruszenie zasad współżycia społecznego art. 5 k.c. przez tolerowanie "prywatnej wojny" prowadzonej bez racjonalnej przyczyny przez właścicieli sąsiadującej działki, małżonków F.. W tym kontekście skarżąca przywołała przepis Art. 107 Kodeksu wykroczeń. 2. Naruszenie art. 12. Zasada wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania w decyzji Wójta o rozgraniczeniu na koszt Gminy, w sytuacji znanej z wcześniejszego postępowania sądowego w sprawie rzekomego zasiedzenia pasa gruntu poza ogrodzeniem działki, wzniesionym przez K. F.. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o zmianę postanowienia i obciążenie w całości kosztami K. i K. F.. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że postanowieniem z dnia 18 maja 2009 r. sygn. akt I Ns [...] Sąd Rejonowy w K. oddalił wniosek o zasiedzenie zwalniając jednocześnie powoda z opłaty sądowej, pouczając o racjonalnej przesłance konieczności ponoszenia kosztów sądowych, zwłaszcza wobec deklarowanych braków środków do życia. Zdaniem autorki skargi, kontynuowane działania związane z wywołanym sporem o przebieg granicy lub zasiedzenie są uporczywym nękaniem jej rodziny. Nawet potwierdzenie przebiegu granicy wzdłuż ogrodzenia przez uprawnionego geodetę, nie powstrzymało Pana F. od złożenia kolejnego wniosku do Sądu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Bezspornym w sprawie jest to, że rozgraniczenie nieruchomości, wszczęte na wniosek K. F. swoim przedmiotem obejmowało nieruchomości: działki ewidencyjnej 66/4 będącej własnością K. i K. małżonków F. oraz działki ewidencyjnej 69 będącej własnością A. M., położonych w J. Gmina P.. Wójt Gminy P. w oparciu o protokół graniczny sporządzony przez geodetę uprawnionego A. B. przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 14 grudnia 2017 roku, identyfikator materiału zasobu [...], decyzją z dnia 19 lutego 2018 r. Znak:[...] zatwierdził granice pomiędzy wymienionymi nieruchomościami na odcinku granicy stanowiącym linię łączącą punkty 4-6606m-4-6903m. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, do ustalania wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz zasad obciążania nimi stron, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 262-265 tej ustawy. Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 kpa, stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Spór w sprawie sprowadza się w pierwszej kolejności do ustalenia, czy kosztami postępowania rozgraniczeniowego powinna być obciążona – poza wnioskodawcą – również skarżąca, skoro to nie na jej wniosek toczyło się postępowanie, a ponadto nie kwestionowała ona przebiegu granicy wzdłuż ogrodzenia, tak jak ustalił uprawniony geodeta. Przy określeniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 Kpa znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 K.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z powołanym przepisem kodeksu cywilnego właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, albowiem właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Kryterium "interesu prawnego", o jakim mowa w art 262 § 1 pkt 2 kpa, według powszechnie przyjętej linii w orzecznictwie sądowym dotyczy interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Zatem uznać należy, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny z przyjęciem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel nieruchomości sąsiedniej może wprawdzie prezentować stanowisko, że, skoro nie kwestionuje przebiegu granicy, to przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, a w związku z tym brak jest przesłanek do obciążenia go koszty postępowania administracyjnego. Na gruncie niniejszej sprawy, nie sposób podzielić takiego poglądu, gdyż ustalenie w postępowaniu administracyjnym granic sąsiadujących nieruchomości, zakończonym decyzją niewątpliwie leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli. Przyjąć zatem należy, że art. 152 k.c. stanowi materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Przy czym należy mieć na względzie, że w postępowaniu administracyjnym znajdzie również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 kpa. Dokonując wykładni gramatycznej tego przepisu nie sposób pominąć wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego (por. wskazana powyżej uchwała NSA z 11 grudnia 2006 r.). Przyjmując powyższe rozważania Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie organ dokonał prawidłowej wykładni zastosowanych przepisów prawa, w szczególności art. 262 § 1 pkt 2 kpa. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie biegłego geodety w kwocie 4200zł, poniesione zostały w interesie obu stron postępowania, a więc również skarżącej, gdyż rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości dotyczy odcinka granicy stanowiącego linię łączącą punkty oznaczone na Szkicu granicznym numerami 4-6606m – 4-6903m. W tym znaczeniu można więc uznać, że dokonane rozgraniczenie było skutkiem sporu właścicieli co do przebiegu granic. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 5 kodeksu cywilnego, który umożliwiałby odstąpienie od zasady obciążenia właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości kosztami rozgraniczenia po połowie, wywodzonej z art. 152 k.c. Wskazać bowiem trzeba, że przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego ogólne zasady kodeksu cywilnego nie mogą stanowić podstawy orzekania. Koszty, objęte zaskarżonym postanowieniem nie wynikały ponadto z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Dlatego obowiązkiem ich poniesienia prawidłowo obciążono strony – właścicieli nieruchomości - po połowie. Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 151 p.p.s.a. skargę oddalił.