II SA/Ke 453/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014r. sprawy ze skargi M. G.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie pomocy rzeczowej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. – S. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] odmawiającej przyznania pomocy rzeczowej w formie zakupu 2 ton opału - z uwagi na niespełnione kryterium dochodowe, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że M. G.-S. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup 2 ton węgla. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego organ I instancji wydał ww. decyzję. Dalej organ odwoławczy podał, że jak wynika z dokonanych ustaleń, m.in. wywiadu środowiskowego, skarżąca samotnie wychowuje 12-letniego syna, jest osobą bezrobotną, posiada dom mieszkalny o pow. 130m2, w którym mieszka. W lutym 2014 r. suma miesięcznych przychodów w rodzinie wyniosła 1.286,33 zł. Na dochód ten złożyły się alimenty na syna - 700 zł oraz zasiłek z PUP - 586,33 zł. Organ odwoławczy podał, że bezspornym jest, że wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe, uprawniające do korzystania z pomocy społecznej. Od dnia 1 października 2012 r. kryterium dochodowe wynosi bowiem 456 zł. W opinii Kolegium organ I instancji wypełnił obowiązek wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy, a wydając decyzję w sposób wystarczający uzasadnił swoje stanowisko. Organ rozważył jednocześnie możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego i stwierdził w piśmie z dnia 17.04.2014 r., że w niniejszej sprawie nie występują okoliczności szczególnie uzasadnionego przypadku do jego przyznania. Wskazał, że sytuacja wnioskodawczyni jest bardzo dobrze znana organowi, rodzina jej od listopada 2013 r. regularnie korzysta z pomocy finansowej i rzeczowej GOPS-u. Od listopada 2013 r. do lutego 2014 r. przyznane skarżącej zasiłki celowe w formie świadczenia pieniężnego wyniosły łącznie 1156zł. Ponadto ww. rodzina otrzymała: w grudniu 2013 r. talon żywnościowy na kwotę 200zł, w styczniu i lutym 2014 r. - 500kg opału o wartości 357,73zł. Syn zainteresowanej był objęty bezpłatnym dożywianiem w stołówce szkolnej w roku szkolnym 2013/2014. Organ II instancji także dodał, że istnieje możliwość, w miarę posiadania przez ośrodek pomocy środków finansowych, przyznania wnioskodawczyni pomocy na postawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek okresowy lub celowy. Wniosek należy uzasadnić i należycie udokumentować. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższą decyzję M. G.-S. wskazała, że powinna dostać specjalny zasiłek celowy lub okresowy na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Podała, że jej wniosek został bardzo dobrze udokumentowany, gdyż wyjaśniła w nim, że straciła pracę, przebywa na zasiłku dla bezrobotnych, jest matką samotnie wychowującą 12-letniego syna, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest przewlekle chora, legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, zaciągnęła kredyt mieszkaniowy oraz wybudowała dom o powierzchni 130m2, aby poprawić warunki mieszkaniowe. Nadto zarzuciła, że nie mogła zapoznać się z aktami, które zostały wysłane do Kolegium. W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 21 maja 2014 r. skarżąca dodała, że na żadnym etapie postępowania nie miała wglądu do akt sprawy i nie mogła się odnieść do oceny pracownika, który oceniał jej sytuację w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), zwanej dalej – "ustawą" oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), dalej zwane – "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Zgodzić się należy z rozstrzygającymi w sprawie organami, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego w oparciu o art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Przychód rodziny skarżącej w lutym 2014 r. wyniósł łącznie 1.286,33 zł, z czego 700 zł stanowiły alimenty na syna, a 586,33 zł zasiłek z urzędu pracy. Dochód rodziny skarżącej przekraczał zatem kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju świadczenia. Podkreślić należy, że kwota 456 zł stanowi tzw. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, a więc określa dochód, jaki nie może zostać przekroczony przez osobę w rodzinie aby mogła uzyskać prawo do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Przekroczenie kryterium dochodowego uniemożliwia przyznanie świadczenia, a ustawa nie zawiera żadnych wyjątków przy ustalaniu wysokości dochodu. Sąd podziela też stanowisko organów, że w niniejszym przypadku nie było podstaw do zastosowania art. 41 pkt 1 i 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przez szczególnie uzasadniony przypadek należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące zupełnie wyjątkowo, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 pkt 1 ustawy muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego. W orzecznictwie zwrócono także uwagę, że zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zasadniczo należy do zwykłych zadań pomocy społecznej, a nie zadań specjalnych (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1142/12, dostępne w internecie orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy skarżąca złożyła w dniu 4 marca 2014 r. wniosek o pomoc rzeczową w postaci 2 ton węgla, co należało zakwalifikować jako wniosek o przyznanie pomocy rzeczowej, o jakim mowa w art. 41 pkt 2 ustawy. Wniosek taki nie mógł jednak być uwzględniony. Aktualna sytuacja skarżącej nie jest skutkiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych od niej niezależnych. Nie doszło do zaistnienia zdarzenia, w związku z którym skarżąca znalazła się w trudnej sytuacji bytowej. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżąca od dłuższego już czasu znajduje się w złej sytuacji materialnej. Podnieść należy, że kwestia przyznania pomocy na zakup węgla dotyczy typowych wydatków obywateli, które się okresowo powtarzają. Utrata przez skarżącą pracy także nastąpiła już jakiś czas temu. W takim przypadku nie można mówić o wystąpieniu w dacie wydawania zaskarżonej decyzji zdarzenia okazjonalnego, niecodziennego, nieoczekiwanego, czy też nadzwyczajnego, zwłaszcza, że skarżąca o zaspokojenie bieżących potrzeb przez organ pomocy społecznej wnioskuje systematycznie od dłuższego czasu. Należy też zauważyć, że rozpoznając te wnioski organy pomocy społecznej systematycznie przyznawały skarżącej i jej rodzinie pomoc finansową i rzeczową w różnorodnych formach, co świadczy o wywiązywaniu się przez te organy z ustawowych obowiązków w zakresie pomocy społecznej, co najmniej w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom skarżącej i jej rodziny. Reasumując Sąd stwierdził, że trafnie organy pomocy społecznej uznały, że sytuacja, w jakiej znajduje się skarżąca, jakkolwiek trudna, nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, o jakim mowa w art. 41 ustawy, przez co nie było podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie wnioskowanej pomocy rzeczowej. Orzekające w sprawie organy, nie dopuściły się również naruszenia przepisów postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej zarówno organ I jak i II instancji prowadziły postępowanie administracyjne, wszczęte na skutek jej wniosku z dnia 4 marca 2014 r. W ocenie Sądu sposób prowadzenia tego postępowania, jak i sposób gromadzenia i oceny zebranego przez nie materiału dowodowego był prawidłowy, w szczególności z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżącej uniemożliwiono wgląd w te akta oraz by doszło do jakiekolwiek innego naruszenia prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.