II SA/Ke 454/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 września 2011r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Rejonu Opiekuńczego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie przyznał A. T. pomoc społeczną w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego w łącznej wysokości 300 zł z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie od 01.01.2011r. do 31.03.2011r. (100 zł miesięcznie). W podstawie prawnej powołano przepisy m.in. ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), ustawy z dnia 29.12.2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259 ze zm.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.07.2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7.02.2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2006r. nr 25, poz. 186 ze zm.). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ powołał się na wyniki przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, wskazujące na spełnienie przez A.T. ustawowych kryteriów, niezbędnych do przyznania w/w świadczenia, niezbędnego z uwagi na konieczność stosowania przez stronę diety. Odnosząc się do wysokości przyznanej pomocy odwołano się do tabeli wysokości zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności stanowiącej załącznik nr 1 do zarządzenia nr 28/2010 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 22.09.2010r. W odwołaniu od w/w decyzji A. T. zakwestionował wysokość przyznanej mu pomocy argumentując, że w poprzednich okresach były mu przyznawane wyższe zasiłki celowe. Natomiast obecne zmniejszenie przyznawanej pomocy przesądza, zdaniem strony, o jego dyskryminacji – jako osoby niepełnosprawnej. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości przedstawione w niej ustalenia faktyczne i podstawę prawną. W szczególności wskazano, że A. T. jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, której dochód (zasiłek stały) wynosi 444 zł miesięcznie, co uprawnia go do otrzymania zasiłku celowego na dożywianie. Ustosunkowując się do wysokości przyznanego świadczenia – o charakterze uznaniowym – organ odwoławczy przytoczył art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, podkreślając, że wysokość zasiłków celowych uzależniona jest od ograniczonej ilości środków, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. W tym zakresie obowiązuje w/w zarządzenie nr 28/2010 z dnia 22.09.2010r., zgodnie z którym osobom samotnie gospodarującym, których dochód mieści się w przedziale 300 zł – 450 zł przysługuje pomoc z przeznaczeniem na zakup żywności w wysokości 100 zł miesięcznie. Ponadto A. T. jest objęty stałą i; regularną pomocą, otrzymując w marcu 2011r. zasiłek celowy na zakup szlafroka, bielizny osobistej i środków czystości (200 zł), w kwietniu 2011r. – zasiłek celowy na zakup leków i szczepionki (150 zł) oraz kolejny zasiłek celowy na dożywianie (100 zł). Ze względu na powyższe brak podstaw do uznania, że organ I instancji, orzekając o przyznaniu zasiłku celowego w wysokości 100 zł miesięcznie na okres od 01.01.2011r. do 31.03.2011r., przekroczył granice uznania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. T. zarzucił Kolegium, że nie odpowiedziało merytorycznie na podniesione w odwołaniu zarzuty, a decyzja z dnia [...] została wydana z naruszeniem zasad sprawiedliwości społecznej, jak również przepisów ustawy o wieloletnim programie "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W uzasadnieniu wskazano, że w styczniu 2011r. pracownik socjalny zaproponował stronie "kartki żywnościowe w barze na kwotę 210,80 zł". Skarżący zmuszony był jednakże do odmowy przyjęcia pomocy w tej formie, jako że ma problemy z poruszaniem się, w związku z czym otrzymał "rekompensatę" w wysokości 100 zł, co stanowi niespełna 50% wartości proponowanej "kartki żywnościowej". Tym samym w niniejszej sprawie doszło do dyskryminacji strony, będącej osobą niepełnosprawną. W rezultacie tabela wysokości zasiłku celowego nie jest stosowana, zdaniem A. T., do wszystkich osób korzystających z pomocy społecznej w taki sam sposób. Skarżący podniósł ponadto, że przyznawana mu dotychczas pomoc społeczna (szczepienia, szlafrok, piżama, środki czystości) była związana z przygotowaniami do operacji i związanymi z tym wymogami stawianymi przy przyjęciu do szpitala. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości, bądź zasad współżycia społecznego. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu A. T. zasiłku celowego w łącznej wysokości 300 zł z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie od 01.01.2011r. do 31.03.2011r. (100 zł miesięcznie). Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny nie był kwestionowany przez skarżącego i znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym – w szczególności w wynikach zaktualizowanego wywiadu środowiskowego (K-I-4). Kwestią, która wywołuje zasadniczy sprzeciw A. T. jest natomiast wysokość przyznanego mu świadczenia, która nie odpowiada jego oczekiwaniom. Pracownik organu pomocy społecznej proponował mu bowiem bony obiadowe o łącznej wartości 210,80 zł, z których skarżący musiał zrezygnować – z uwagi na upośledzenie narządu ruchu (choroba zwyrodnieniowa stawów), uniemożliwiające mu dotarcie do miejsca, gdzie mógłby je zrealizować. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że stosownie do art. 39 ust. 2 w ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zasiłek celowy może być przyznany m. in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.07.2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. nr 127, poz. 1055). Podobną treść ma art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29.12.2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259 ze zm.), zgodnie z którym pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie m. in. osobom ubogim, bezrobotnym i niepełnosprawnym (art. 7 pkt 1, 4, 5 ustawy), jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % w/w kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Ze względu na treść cyt. przepisów – ściśle określających przesłanki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności – nie ulega wątpliwości, że sytuacja finansowo – życiowa, w jakiej znajduje się skarżący odpowiada wszystkim wyżej wymienionym przesłankom. A. T. jest bowiem samodzielnie gospodarującą osobą bezrobotną o orzeczonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, której przysługuje jedynie zasiłek stały w wysokości 444 zł. W tym miejscu należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że od spełnienia przedstawionych powyżej warunków uzależnione jest jedynie przyznanie zasiłku celowego, natomiast sama jego wysokość została pozostawiona przez ustawodawcę uznaniu organu pomocy społecznej. Do wniosku takiego prowadzi treść art. 39 ust. 1 ustawy oraz art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zgodnie z którymi zasiłek celowy a także pomoc w zakresie dożywiania jedynie mogą (a nie muszą) zostać przyznane. Wskazania jednakże wymaga, że opisany element uznaniowości nie oznacza, że wydanie decyzji w tym zakresie polega na zupełnej dowolności działania organu. Rozstrzygnięcia wydawane w oparciu o uznanie administracyjne podlegają bowiem kontroli sądowej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Mianowicie, w pierwszym rzędzie zbadania wymaga, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, a jeżeli tak, to czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic tego uznania, a także czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem – jak wynika z art. 7 k.p.a. – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Mając na uwadze treść przepisów ustawy podnieść trzeba, że organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy społecznej kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej regulacji dotyczącymi wymogu dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3), przy jednoczesnym ograniczeniu uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy do sytuacji, gdy potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Ratio legis tych postanowień polega na rozdzieleniu funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Z powyższych względów uzasadnienie decyzji przyznającej świadczenie z zakresu pomocy społecznej powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.03.2006r., sygn. akt I SA/Wa 180/06, LEX nr 197477 oraz z dnia 23.09.2005r., sygn. akt I SA/Wa 1553/04, LEX nr 192950). W niniejszej sprawie opisane powyżej możliwości finansowe organu I instancji zostały odzwierciedlone w tabeli wysokości zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, stanowiącej załącznik nr 1 do zarządzenia nr 28/2010 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 22.09.2010r. Przedmiotowa tabela różnicuje wysokość przysługującego zasiłku w zależności od dochodów osiąganych przez beneficjenta pomocy, zgodnie z zasadą, że im wyższy osiągany dochód, tym mniejsze świadczenie jest przyznawane. Oczywistą rzeczą jest bowiem niemożliwość zaspokojenia przez ośrodek pomocy społecznej wszystkich potrzeb osób potrzebujących w zgłaszanej przez nie wysokości. Tym samym, wobec sprecyzowania kwot przedmiotowego zasiłku celowego oddzielnie dla każdej grupy docelowych świadczeniobiorców – różniących się od siebie osiąganymi dochodami –organ zabezpieczył rozdzielenie posiadanych środków w sposób najbardziej efektywny, tak aby pomoc w największej wysokości dotarła do osób rzeczywiście najbardziej jej potrzebujących. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że osoba, która – w przeciwieństwie do skarżącego – nie osiąga żadnego dochodu, winna dostać większe wsparcie ze strony ośrodka pomocy społecznego (zgodnie z powołaną tabelą jest to 200 zł). Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie wykazano, że wysokość przyznanych A. T. świadczeń była uzależniona od środków, jakie przeznaczone były w tym okresie na zasiłki celowe z przeznaczeniem na zakup żywności dla najuboższych. W świetle przytoczonych ustaleń stwierdzić trzeba, że organ I instancji, orzekając o przyznaniu zasiłku celowego w wysokości 100 zł miesięcznie na okres od 01.01.2011r. do 31.03.2011r., nie przekroczył granic przyznanego mu w tym zakresie uznania administracyjnego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zakwestionowane przez A. T. świadczenie nie jest jedynym, które otrzymuje z pomocy społecznej, jako że oprócz zasiłku stałego w kwocie 444 zł miesięcznie, w marcu 2011r. został mu przyznany zasiłek celowy na zakup szlafroka, bielizny osobistej i środków czystości w kwocie 200 zł, a w kwietniu 2011r. – zasiłek celowy na zakup leków i szczepionki w kwocie 150 zł. Nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi o dyskryminacji strony z uwagi na jej umiarkowaną niepełnosprawność, czy też o naruszeniu zasad sprawiedliwości społecznej. Oferowane skarżącemu bony obiadowe o wartości 210,80 zł – których przyjęcia odmówił z uwagi na chorobę zwyrodnieniową stawów, uniemożliwiającą mu udanie się do baru celem ich zrealizowania – pomimo że także przyznawane są w formie zasiłku celowego – stanowią bowiem zupełnie inną kategorię niż środki pieniężne z przeznaczeniem na zakup żywności. Stąd też nie można utożsamiać tych dwóch świadczeń, a w szczególności ich wysokości. Jak stanowi bowiem § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2006r. nr 25, poz. 186 ze zm.) pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (...) jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Z taką sytuację mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jako że skarżący, nie dość że ma zalecenia stosowania odpowiedniej diety, to w związku ze swoimi schorzeniami nie może skorzystać z obiadów w barze. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.