II SA/Ke 457/25
WyrokWSA w Kielcach2026-01-21
Skład orzekający: Renata Detka, Krzysztof Armański, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na współwłaścicieli nieruchomości w związku z niewykonaniem nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego jest zgodne z prawem, w szczególności w kontekście kwestionowania przez zobowiązanych ich odpowiedzialności za wykonanie obowiązku oraz wysokości nałożonej grzywny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały grzywnę w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny w związku z niewykonaniem nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego pomieszczenia kotłowni. Grzywna ta, jako środek nacisku finansowego, jest dopuszczalna w przypadku obowiązków niepieniężnych, a jej wysokość została obliczona zgodnie z przepisami prawa budowlanego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd podkreślił, że kwestia odpowiedzialności za wykonanie decyzji rozbiórkowej nie może być badana w postępowaniu egzekucyjnym, a każdy ze współwłaścicieli jest w pełni odpowiedzialny za wykonanie nałożonego obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. K. i M. K. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy decyzję nakładającą na skarżących grzywnę w celu przymuszenia z powodu niewykonania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego pomieszczenia kotłowni. Skarżący kwestionowali swoją odpowiedzialność za wykonanie obowiązku, wysokość grzywny oraz fakt, że to oni wybudowali kotłownię. Organy administracji uznały, że obowiązek nie został wykonany, a grzywna została nałożona prawidłowo.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. i M. K. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 27 czerwca 2025 r. znak: WOA.7723.3.2025 w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.
Postanowieniem z 27.06.2025 r. znak: WOA.7723.3.2025 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (zwany dalej "ŚWINB") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach (zwanego dalej "PINB") z 13.05.2025 r. znak: PINB.SO.55.1.2021.11.MC w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia na B. i M. K.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z 17.11.2020 r., wydaną w związku z samowolną rozbudową budynku mieszkalnego o pomieszczenie kotłowni, PINB nakazał B. i M. K. (dalej też jako "zobowiązani") dokonanie rozbiórki pomieszczenia kotłowni stanowiącego rozbudowę zachodniej części budynku mieszkalnego na działce nr ewid. A w miejscowości [...]. Decyzją z 31.12.2020 r. ŚWINB utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
Upomnieniem z 11.06.2021 r. PINB wezwał zobowiązanych do wykonania ciążącego na nich obowiązku, a następnie tytułami wykonawczymi z 30.07.2021 r. wszczął postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z 25.08.2021 r. PINB nałożył na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia. Postanowieniem z 14.09.2021 r. ŚWINB, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanych, utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie PINB.
Wyrokiem z 16.11.2021 r. o sygn. akt II SA/Ke 825/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi B. K. i M. K., uchylił ww. zaskarżone postanowienie ŚWINB oraz postanowienie organu I instancji, wskazując na uchybienie w doręczeniu upomnienia zobowiązanym. W uzasadnieniu podkreślono, że dopiero w razie stwierdzenia, że skarżący nadal nie wykonali nałożonego na nich obowiązku oraz po prawidłowym skierowaniu do zobowiązanych upomnienia, a następnie doręczeniu im tytułu wykonawczego będzie możliwe zastosowanie środków egzekucyjnych.
Upomnieniem z 13.06.2022 r., doręczonym 15.06.2022 r., PINB wezwał zobowiązanych do wykonania ciążącego na nich obowiązku dokonania rozbiórki samowolnie zrealizowanego pomieszczenia kotłowni stanowiącego rozbudowę zachodniej części budynku mieszkalnego na ww. działce nr ewid. A.
Tytułami wykonawczymi z 30.06.2022 r., doręczonymi zobowiązanym 5.07.2022 r., PINB wszczął postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie.
W dniu 10.03.2025 r., podczas przeprowadzonej wizji na ww. działce nr ewid. A pracownicy PINB stwierdzili, że obowiązek wynikający z decyzji PINB z 17.11.2020 r. nie został wykonany.
Postanowieniem z 13.05.2025 r. PINB, działając na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 64a § 1 pkt 1, art. 119 § 1, art. 120 § 1, art. 121 § 2 i 4 oraz art. 122 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132), zwanej dalej "u.p.e.a.", nałożył na B. i M. K. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5 829,87 zł z powodu uchylania się zobowiązanych od wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym oraz wezwał zobowiązanych do:
1. wpłacenia nałożonej grzywny w terminie do dnia 30.08.2025r., na wskazany numer rachunku bankowego, gdyż w przeciwnym razie grzywna ta zostanie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych,
2. wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym we wskazanym powyżej terminie, gdyż w przeciwnym razie będzie orzeczone wykonanie zastępcze,
obciążając zobowiązanych opłatą za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w wysokości 68 zł.
W zażaleniu na ww. postanowienie B. i M. K. wnieśli o jego uchylenie, wskazując że:
- nie są właścicielami przedmiotowego budynku mieszkalnego – który stanowi nieformalną współwłasność spadkobierców po zmarłych M. i M. L. - rodzicach B. K.;
- to nie oni zbudowali pomieszczenie kotłowni, którą nakazano rozebrać;
- kwestionują wysokość nałożonej grzywny oraz krótki termin jej uiszczenia.
ŚWINB, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, przytoczył art. 15 § 1 i art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a., wskazując że organ egzekucyjny wystawił upomnienie 13.06.2022 r., doręczone zobowiązanym 15.06.2022 r. Z uwagi na charakter obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie organ egzekucyjny miał możliwość zastosowania jedynie dwóch środków egzekucyjnych, tj.: grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. W niniejszej sprawie, w ocenie ŚWINB, wobec niewykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją PINB z 17.11.2020 r., słusznie w pierwszej kolejności nałożono na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia – która jest najmniej dolegliwym środkiem egzekucyjnym w przypadku konieczności wyegzekwowania obowiązków wynikających z Prawa budowlanego. Zgodnie z orzecznictwem grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Stosownie do przepisu art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu.
ŚWINB, odnosząc się do zarzutu o błędnej wysokości nałożonej grzywny, przytoczył art. 121 § 5 u.p.e.a., przedstawiając szczegółowe wyliczenie grzywny –nałożonej zasadnie oraz zgodnie z prawem. Ubocznie organ II instancji wskazał, mając na uwadze zakaz reformationis in peius, że pomimo obecnego Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2025 r., nie mógł w tym zakresie zreformować rozstrzygnięcia organu I instancji na niekorzyść skarżących poprzez podwyższenie grzywny.
Odnosząc się do pozostałych zrzutów zażalenia organ II instancji wskazał, że inwestorami pomieszczenia kotłowni są B. i M. K., która to okoliczność była badana przed wydaniem decyzji o rozbiórce, zaś w świetle art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązki w formie nakazów i zakazów określone w postanowieniach i decyzjach nakłada się na inwestora, a dopiero w przypadku braku możliwości wykonania obowiązków przez inwestora, nakłada się je na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Kwestia ta została już rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym.
Końcowo ŚWINB zauważył, że PINB błędnie powołał w podstawie prawnej swojego postanowienia przepis art. 121 § 2 u.p.e.a. – zamiast § 5, który znajdował zastosowanie, jednakże z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że intencją organu egzekucyjnego było zastosowanie art. 121 § 5 u.p.e.a., zaś powołanie w podstawie prawnej § 2 tego przepisu należy traktować jako oczywistą omyłkę.
W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. postanowienie ŚWINB, B. K. i M. K. sformułowali zarzuty naruszenia:
1. prawa procesowego, tj. przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegającego na dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego prowadzącej do błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że mają obowiązek zapłacić grzywnę oraz dokonać rozbiórki kotłowni – w sytuacji gdy obowiązek ten został nałożony tylko na skarżących, którzy są jedynie współwłaścicielami domu mieszkalnego na ww. działce nr A; aktualnie budynek ten stanowi nieformalną współwłasność spadkobierców po zmarłych rodzicach B. K.;
2. prawa procesowego, tj. przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegającego na dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego, prowadzącej do błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że skarżący wybudowali kotłownię, podczas gdy pomieszczenie to istnieje ponad 30 lat i zostało wzniesione przez M. L., zaś M. K. jedynie je zmodyfikował;
3. zasad słuszności i współżycia społecznego, polegających na odebraniu skarżącym kotłowni i tym samym dostępu do ogrzewania i ciepłej wody, w sytuacji gdy brak możliwości wybudowania kotłowni w innym miejscu – wobec braku zgody pozostałych współwłaścicieli i odpowiednich środków finansowych.
Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia ŚWINB i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności postanowienia ŚWINB, którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie PINB z 13.05.2025 r. Tym ostatnim rozstrzygnięciem nałożono na skarżących grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5 829,87 zł – z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z 30.06.2022 r., równocześnie wzywając ich do: wpłacenia powyższej grzywny w terminie do dnia 30.08.2025r., na wskazany rachunek bankowy – gdyż w przeciwnym razie grzywna ta zostanie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w ww. terminie gdyż w przeciwnym razie orzeczone zostanie wykonanie zastępcze; obciążono także strony opłatą w wysokości 68 zł za wydanie zaskarżonego postanowienia.
Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie był fakt, że ostateczną decyzją z 17.11.2020 r., wydaną w związku z samowolną rozbudową budynku mieszkalnego o pomieszczenie kotłowni, PINB nakazał skarżącym dokonanie rozbiórki pomieszczenia kotłowni stanowiącego rozbudowę zachodniej części budynku mieszkalnego na działce nr ewid. A w miejscowości [...]. Bezsporne było również, znalazło to bowiem potwierdzenie w czynnościach przeprowadzonych w dniu 10.03.2025 r. przez pracowników PINB na działce A, że obowiązek wynikający z tej decyzji nie został do tego dnia wykonany.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
W rozpatrywanej sprawie PINB – stosownie do powyższego przepisu oraz wobec faktu, że decyzja nakazująca rozbiórkę podlega wykonaniu z dniem, w którym stała się ostateczna – skutecznie doręczył zobowiązanym (w dniu 15.06.2022 r.) upomnienie z 13.06.2022 r. (K-I-17), wzywając ich do wykonania obowiązku dokonania rozbiórki samowolnie zrealizowanego pomieszczenia kotłowni stanowiącego rozbudowę zachodniej części budynku mieszkalnego na ww. działce nr ewid. A. Poinformowano jednocześnie skarżących, że obowiązek ten wynika z ostatecznej decyzji PINB z 17.11.2020 r. – utrzymanej w mocy decyzją z 31.12.2020r.
Następnie organ wystawił tytuły wykonawcze z 30.06.2022 r. (K-I-18) – doręczone zobowiązanym 5.07.2022 r. – którymi wszczął postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania nałożonego obowiązku – ze wskazaniem na ww. decyzje PINB i ŚWINB oraz podstawę prawną obowiązku, to jest art. 48 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.).
Generalną zasadą wyrażoną w art. 29 § 1 u.p.e.a. jest to, że organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek doprowadzenia do realizacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponieważ zobowiązani, pomimo wystawionego upomnienia (doręczonego skarżącym), nie dokonali rozbiórki wskazanego wyżej obiektu, organ egzekucyjny nie tylko był uprawniony ale i zobowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, a w jego ramach do zastosowania wszystkich niezbędnych środków mających na celu wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z decyzji z dnia z 17.11.2020 r. Jedynym sposobem uniknięcia dalszego prowadzenia egzekucji jest zastosowanie się przez zobowiązanych do objętego tytułem wykonawczym obowiązku.
Zastosowana w postanowieniu PINB z 13.05.2025 r., utrzymanym w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem, grzywna w celu przymuszenia jest jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Nakłada się ją, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a). Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem, który z uwagi na dolegliwość natury finansowej skłania zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Znajduje ona zastosowanie do wszystkich obowiązków o charakterze niepieniężnym polegających na braku działania (czyli zaniechaniu, znoszeniu) lub pewnym działaniu. Przepisy u.p.e.a., w przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego dotyczącego nakazu wykonania określonych robót budowlanych, dopuszczają zastosowanie w praktyce dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia (art. 119) oraz wykonania zastępczego (art. 127). Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasady racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasady niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. Stosownie do treści art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje przewidziane w ustawie środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Co do zasady przyjmuje się, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, o czym świadczy choćby przepis art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., z którego wynika, że środkiem egzekucyjnym stosowanym w egzekucji obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego jest w pierwszym rzędzie grzywna w celu przymuszenia, a dopiero w przypadku nieskuteczności przedmiotowego środka – wykonanie zastępcze. Ponadto, w razie wykonania obowiązku grzywna może zostać zwrócona w części (75%) lub w całości (art. 126 u.p.e.a.), albo – gdy nie została zapłacona lub ściągnięta – podlega umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). To od zobowiązanego zależy zatem czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji – czy poniesie koszty nałożonej grzywny. W przypadku wykonania zastępczego koszty, które obciążają zobowiązanego, nie podlegają zwrotowi. Zgodnie z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego (co ma miejsce w niniejszej sprawie) lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
W niniejszej sprawie organy obu instancji, dokonując wyboru środka egzekucyjnego, właściwie zastosowały grzywnę w celu przymuszenia, prawidłowo motywując wybór tego środka i spełniając wszystkie wymogi określone w u.p.e.a. Poczynione w tym zakresie ustalenia oraz dokonana ocena nie noszą cech dowolności.
Odnosząc się do wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia Sąd miał na uwadze, że nałożony na skarżących obowiązek wynikał z przepisów ustawy Prawo budowlane. Przepisy u.p.e.a. w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Po pierwsze, zgodnie z art. 121 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (§ 4). Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (§ 5). W tym zakresie organ II instancji prawidłowo wskazał, że:
- cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2024 r., będąca podstawą naliczenia przez organ I instancji wysokości grzywny wynosiła 7 162 zł – na podstawie Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 lutego 2025 r. (Dz. Urz. GUS z 2025 r. poz. 9);
- powierzchnia zabudowy przedmiotowej kotłowni wynosi: 1,94 x 2,1 m = 4,07 m2,
- obliczona kwota grzywny stanowiąca iloczyn powierzchni zabudowy i 1/5 powyższej ceny 1 m2 powierzchni użytkowej, wyniosła 4,07 m2 x 1/5 x 7 162 zł /m2 = 5 829,87zł.
Jak trafnie zauważył organ II instancji, już po wydaniu postanowienia PINB Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłosił 26.05.2025 r. Komunikat w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2025r., podając cenę 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego w kwocie 7 251 zł (a zatem w kwocie wyższej niż kwota, która stanowiła podstawę do wyliczenia grzywny przez organ I instancji), jednak z uwagi na wynikający z art. 139 w związku z art. 144 K.p.a. zakaz reformationis in peius niedopuszczalne było zreformowanie rozstrzygnięcia organu I instancji na niekorzyść skarżących.
Podkreślenia wymaga, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Powoływana w skardze sytuacja majątkowa zobowiązanych i ich możliwości płatnicze mają znaczenie jedynie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 1822/10).
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. W szczególności organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, stwierdzając że skarżący nie wykonali obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego i celem przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku rozstrzygnęły w przedmiocie nałożenia grzywny w wysokości zgodnej z przepisami, której realna dolegliwość będzie bodźcem do wykonania w całości nałożonego obowiązku. Procedurę nakładania grzywny zastosowano prawidłowo, ponieważ do zobowiązanych skierowano najpierw upomnienie (art. 15 u.p.e.a.). Prawidłowo w niniejszym przypadku wystawiono również tytuł wykonawczy, właściwie określając w nim niewykonany obowiązek (art. 27 § 1 u.p.e.a.). Ponadto, prawidłowo zawarto w postanowieniu o nałożeniu grzywny wezwanie do zapłaty grzywny i do wykonania – w zakreślonym terminie – obowiązków nałożonych ww. decyzją ostateczną (art. 122 § 2 u.p.e.a.). Organy w sposób niewadliwy dokonały subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do przewidzianych w art. 119, art. 121 § 4 oraz art. 122 u.p.e.a. przesłanek nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Brak jest podstaw by przyjąć, że proces stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńczące go zaskarżone postanowienie było wadliwe.
Nie mogły odnieść skutku zarzuty związane z nieprawidłowym ustaleniem osób zobowiązanych do rozbiórki pomieszczenia kotłowni. Zdaniem skarżących bowiem po pierwsze nie są oni jedynymi współwłaścicielami tego obiektu, a po drugie pomieszczenie to istnieje od ponad 30 lat i nie zostało wzniesione przez nich, ale przez inną osobę (M. L.a). Otóż jak podniósł m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22.03.2017 r., sygn. akt II OSK 1829/15, dopóki decyzja rozbiórkowa pozostaje w obrocie prawnym przysługuje jej przymiot zgodności z prawem. W konsekwencji, skoro adresatem tej decyzji są wyłącznie skarżący, to organ egzekucyjny nie miał podstaw prawnych ku temu, aby inaczej wyznaczyć krąg osób zobowiązanych na podstawie tej decyzji do wykonania określonego w niej obowiązku. Kwestia prawidłowego określenia w decyzji kręgu osób odpowiedzialnych nie może być badana w postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na zakaz dokonywania przez organ egzekucyjny merytorycznej oceny sprawy. Skoro organ egzekucyjny nie został ustawowo wyposażony w kompetencję do modyfikowania zakresu obowiązków wynikających z egzekwowanej decyzji i kręgu podmiotów zobowiązanych do wykonania obowiązku, to i sąd administracyjny, kontrolujący wyłącznie legalność przedmiotu zaskarżenia, nie może wnikać w kwestie merytorycznej oceny sprawy. (vide: wyrok NSA z 24.03.1998 r. sygn. IV SA 170/88).
Należy dostrzec, że grzywna w celu przymuszenia została w rozpatrywanym przypadku nałożona jednocześnie na oboje zobowiązanych. Otóż trzeba podnieść, że każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz spełnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za jego wykonanie. Jeżeli obowiązek rozbiórki został nałożony w drodze decyzji organu nadzoru budowlanego jednocześnie na kilka osób, to każda z tych osób w świetle przewidzianej w u.p.e.a. regulacji jest w pełnym zakresie odpowiedzialna za wykonanie zawartego w rozstrzygnięciu tego aktu nakazu. W takim wypadku każdy z adresatów decyzji jest zobowiązanym w rozumieniu art. 27 § 1 pkt 2 w zw. z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. co do całego obowiązku. Konsekwencją powyższego jest prawna dopuszczalność skierowania egzekucji wobec każdego zobowiązanego. Powyższy pogląd odpowiednio odnosić należy do sytuacji, gdy obowiązek rozbiórki został nałożony na małżonków. W takim przypadku, gdy egzekucji administracyjnej podlega nakaz rozbiórki obiektu budowlanego nałożony na oboje małżonków i obowiązek ten nie jest spełniany, organ egzekucyjny może wystawić tytuł wykonawczy na każdego małżonka, uprawniony jest również na każdego zobowiązanego małżonka nałożyć grzywnę w celu przymuszenia w wysokości ustalonej na podstawie art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. (por. m.in. wyrok NSA z 6.02.2024 r., sygn. II OSK 2363/22 i powołane tam orzecznictwo). Jednocześnie jednak zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Orzeczenie "na niekorzyść" to takie sformułowanie przez sąd oceny prawnej w wyroku uwzględniającym skargę, która zdeterminowałaby wydanie w przyszłości aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną strony skarżącej w porównaniu z sytuacją wynikającą z zaskarżonego aktu. Innymi słowy omawiana niekorzyść dotyczy sytuacji, gdy po uchyleniu zaskarżonej decyzji (bądź także postanowienia), ze względu na zakres związania wyrokiem, w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym musiałoby zapaść rozstrzygnięcie mniej korzystne od zaskarżonego - na zasadzie art. 153 p.p.s.a. (por. m.in. wyrok NSA z 9.01.2025 r., sygn. II FSK 1087/24). W tej sytuacji Sąd nie mógł uchylić zaskarżonego postanowienia tylko w tym celu, aby grzywna została nałożona oddzielnie na każdego ze zobowiązanych, stanowiłoby to bowiem naruszenie wspomnianego zakazu.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło