II SA/Ke 460/17

WyrokWSA w Kielcach2017-09-13

Skład orzekający: Renata Detka, Dorota Pędziwilk-Moskal, Krzysztof Armański

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., prawidłowo zinterpretował pojęcie związania organu treścią wniosku strony w postępowaniu o rozłożenie na raty zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy błędnie zinterpretował związanie organu treścią wniosku strony w postępowaniu o rozłożenie na raty zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej. Związanie to oznacza jedynie, że organ nie może orzekać ponad sprawę o rozłożenie na raty, ale nie jest związany podaną przez stronę ilością rat ani ich kwotą. Organ jest zobowiązany zweryfikować sytuację strony i ocenić przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a nie tylko przychylić się lub odmówić rozłożenia na raty w zaproponowanej przez stronę wysokości. Akceptacja stanowiska organu odwoławczego prowadziłaby do nadmiernego formalizmu i naruszenia zasady szybkości postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku A. T. o rozłożenie na raty zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Organ pierwszej instancji rozłożył należność na 35 rat. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ pierwszej instancji jest związany wnioskiem strony co do wysokości raty i powinien był wydać decyzję o odmowie rozłożenia na raty w żądanej wysokości, jeśli nie przychylił się do wniosku. A. T. złożyła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. T., uchylił w całości decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] w dniu [...] w sprawie rozłożenia na raty zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej otrzymanych w ramach umowy nr 1/2015 z dnia 10.12.2015r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 3.09.2014r. A. T. zarejestrowała się w PUP w [...] i na mocy decyzji organu I instancji z tej daty została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W dniu 2.11.2015r. A. T. złożyła w PUP w [...] wniosek o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. W dniu 10.12.2015r. pomiędzy Powiatem [...], reprezentowanym przez Starostę [...], w imieniu którego działał Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w [...], a A. T. została zawarta umowa nr 1/2015 w sprawie przyznania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej w ramach rezerwy Funduszu Pracy na realizację programu na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych w wieku 30 - 50 lat II tura. Zgodnie z § 3 pkt 3 i 4 ww. umowy A. T. zobowiązała się m. in. do niepodejmowania zatrudnienia w okresie pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto § 6 pkt. 2 lit. f) ww. umowy stanowi, że bezrobotny, zobowiązuje się do zwrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania Starosty otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi w przypadku m. in. podjęcia zatrudnienia w okresie pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej lub zawieszenia działalności gospodarczej. Zabezpieczeniem zwrotu środków jest weksel z poręczeniem wekslowym. Poręczycielami zostali: [...] Organ wskazał, że wśród materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie znajduje się zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] z dnia 19.12.2016r. o zgłoszeniu do obowiązkowych ubezpieczeń, z którego wynika, że A. T. podlega ubezpieczeniu z tytułu pracy u płatnika składek, tj. w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w [...]. Pismem z dnia 24.01.2017r. PUP w [...] wezwał A. T. do zwrotu otrzymanych środków na podjęcie działalności gospodarczej w kwocie 20.610,37 zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 24.01.2017r. W dniu 6.02.2017r. do PUP w [...] wpłynął wniosek A. T. o rozłożenie na raty w wysokości 300 zł miesięcznie należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Pismem z dnia 10.02.2017r. PUP zawiadomił A. T. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o rozłożeniu na raty zwrotu jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Ponadto organ I instancji wezwał zainteresowaną do stawiennictwa w celu dostarczenia dokumentów niezbędnych do podjęcia przedmiotowej decyzji oraz poinformował o przysługującym stronie prawie do czynnego udziału w postępowaniu, a także możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. W dniu 14.02.2017r. A. T. przedstawiła w PUP w [...] informację PIT-11 za 2016r., kserokopię książki przychodów rozchodów za rok 2016 oraz załączniki dokumentujące jej stałe wydatki, tj. faktury za czynsz i media, energię elektryczną, ogrzewanie, wodę i ścieki. Ponadto załączyła oświadczenia 3 poręczycieli o nieprowadzeniu działalności gospodarczej. Dokumenty te przedstawiały sytuację finansową oraz koszty związane z prowadzeniem przez zainteresowaną działalności gospodarczej. W dniu 16.02.2017r. A. T. dostarczyła nadto zaświadczenie o osiąganym dochodzie w tytułu wynagrodzenia za pracę w styczniu 2017r. w wysokości netto 1.530,00 zł. Organ wskazał, że z protokołu przesłuchania strony wynika, iż strona prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe, gospodaruje swoimi dochodami oddzielnie, nie ma żadnych osób na swoim utrzymaniu oraz zamieszkuje z rodzicami, którzy prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, jednak ona nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Wnioskodawczyni ponosi koszty utrzymania i wyżywienia w kwocie 600 zł, opłaca telefon w wysokości 143,63 zł. Ponadto z tytułu zaciągniętego kredytu w kwocie 34.000 zł spłaca raty miesięczne po 530 zł., z czego do spłaty pozostała jej jeszcze kwota w wysokości 26.000 zł. A. T., odnosząc się do działalności gospodarczej, wskazała, że posiada majątek ruchomy, będący wyposażeniem zakupionym w ramach otrzymanej dotacji, potwierdziła poniesioną w 2016r. stratę, informując jednocześnie, że nie dokonała jeszcze rozliczenia w urzędzie skarbowym. Wskazała ponadto, iż ponosi miesięczne koszty w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą: wynajem lokalu 418,20 zł, media zróżnicowane w zależności od pory roku w przedziale od 48,34 zł do 128,56 zł, telefon 95,16 zł, opłata ZUS 297,28 zł. Z tytułu wynagrodzenia za pracę osiąga dochód 1.530 zł netto, nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, nie ponosi stałych opłat z tytułu leczenia. Decyzją z dnia [...] organ I instancji postanowił rozłożyć na 35 rat zwrot jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej otrzymanych w ramach umowy nr 1/2015 z dnia 10.12.2015r., ustalając kwotę zadłużenia wraz z odsetkami na 20.799,84 zł i określając terminy płatności poszczególnych rat – po 399,84 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, w tym sytuację majątkową wnioskodawczyni. Wskazał, iż uwzględniając wniosek zainteresowanej jednocześnie rozłożył spłatę na 35 rat po 593,59 zł, gdyż w jego ocenie rozłożenie należności na raty po 300 zł spowodowałoby nadmierne wydłużenie w czasie spłaty należnego zobowiązania. Organ podkreślił, że Powiatowa Rada Rynku Pracy w [...] wyraziła pozytywną opinię w powyższej sprawie, przychylając się tym samym do stanowiska organu I Instancji. Odwołanie od ww. decyzji wniosła A. T., zarzucając organowi I instancji m. in. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie jej wniosków i uwag, naruszenie zasady zaufania do instytucji publicznej, przekroczenie terminu załatwienia sprawy, niezasadne wzywanie do dostarczenia dokumentów. Ponadto skarżąca wskazała, że "organ wyłączył osobę prowadzącą w pierwszym etapie postępowanie na wniosek strony, po czym osoba wyłączona z postępowania orzekała w decyzji co jest rażącym naruszeniem przepisów". A. T. wniosła o wyłączenie w całości organu I instancji. Organ II instancji, wydając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, wskazał że zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie (...), albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1. w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2. dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostająca na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3. osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wojewoda stwierdził, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu ze względu na orzeczenie niezgodne z treścią wniosku. Zdaniem organu w sprawach dotyczących rozłożenia na raty, odroczenia lub umorzenia w części lub w całości przypisanej do zwrotu kwoty organ I instancji jest związany treścią wniosku. Orzeczenie decyzji byłoby właściwe, gdyby strona zwróciła się o rozłożenie na raty nie wskazując kwoty/ilości rat. Ponieważ jednak w tym przypadku wnioskodawczyni wskazała kwotę raty, organ I instancji, o ile nie przychylił się do treści wniosku, winien był wydać decyzję orzekającą o odmowie rozłożenia na raty w wysokości 300,00 zł miesięcznie, jedynie w treści uzasadnienia informując, że widzi możliwość rozłożenia na 35 rat po 593,59 zł, o ile strona złoży stosowny wniosek. Jednocześnie organ podniósł, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie znajdują potwierdzenia zarzuty wobec organu I instancji dotyczące naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Organ I instancji na każdym etapie prowadzonego postępowania umożliwiał stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Wojewoda podkreślił, że prowadzone na wniosek strony postępowanie w sprawie m. in. rozłożenia na raty kwot przypisanych do zwrotu to jedno z najbardziej skomplikowanych i czasochłonnych postępowań. Organ (na którym ciąży obowiązek dbałości o racjonalne wydatkowanie środków publicznych) musi zgromadzić wiele dokumentów (m. in. rachunków, faktur, dowodów wpłat etc.), wnikliwie je zbadać i przeanalizować. Przebieg takiego postępowania w dużej mierze zależy od czynnego udziału strony. Organ dodał, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący uchybienia terminu załatwienia sprawy. Organ I instancji prawidłowo zawiadomił stronę o braku możliwości wydania decyzji w terminie do dnia 8.03.201 r., wskazał powód niezałatwienia sprawy we wskazanym terminie (oczekiwanie na posiedzenie Powiatowej Rady Rynku Pracy) oraz podał nowy termin załatwienia sprawy. W nawiązaniu do zarzutu dotyczącego udziału w "orzekaniu decyzji" pracownika organu, który został wyłączony z prowadzenia postępowania, organ wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że pracownik ten brał udziału w wydawaniu zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika jedynie, że wyłączony pracownik brał udział w posiedzeniu komisji do spraw ustalania kategorii ratingowej, której jest członkiem (zgodnie z zarządzeniem nr 13/2017 Dyrektora PUP w [...] z dnia 20.03.2017 r.). Organ odwoławczy podniósł, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki do wyłączenia organu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję A. T. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, brak przesłuchania i konfrontacji świadków na okoliczność wyjaśnienia sprawy – przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu strona wskazała, iż jej zdaniem: 1. decyzja wydana przez Wojewodę została oparta na materiałach przedstawionych przez organ I instancji, które zostały sporządzone z rażącym naruszeniem k.p.a., 2. brak jest materiałów dowodowych wyjaśniających dlaczego PCPR wprowadził w błąd skarżąca, zatrudniając ją w trakcie okresu umowy z Powiatowym Urzędem Pracy w [...], 3. Wojewoda wydał decyzję bez podstawowych wyjaśnień dowodowych na okoliczność zarzutów zgłaszanych do prowadzenia postępowania przez organ I instancji, 4. decyzja o przekazaniu do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji jest celowym działaniem na szkodę skarżącej, 5. niedostatecznie wyjaśniono wszystkie okoliczności sprawy, 6. brak wyjaśnienia dlaczego osoba wyłączona od prowadzenia postępowania była członkiem komisji orzekającej w I instancji, 7. nierzetelnie wyjaśniono dlaczego osoba prowadząca postępowanie wprowadzała celowo w błąd skarżącą przedstawiając jej dwukrotnie dokumenty o różnym znaczeniu prawnym na szkodę skarżącej. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, umorzenie w całości kwoty przewidzianej do zwrotu oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotów kosztów według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga podlegała uwzględnieniu z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, że przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej była decyzja kasacyjna wskazać na wstępie należy, iż zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Taka treść cyt. przepisu oznacza, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku gdy zostaną spełnione określone w nim przesłanki. Po pierwsze, gdy organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie, gdy uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą, niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (por. wyrok NSA z dnia 4.11.2014r., sygn. akt II OSK 2279/13, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem niejasnym i nieprecyzyjnym. Należy przyjąć, że stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części – co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 K.p.a., a doprecyzowaną w art. 127 K.p.a., zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji I instancji. Przepis art. 136 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 K.p.a. zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd administracyjny kontrolujący decyzję kasacyjną ocenia, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 K.p.a., a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę. Innymi słowy, Sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej ma za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, w szczególności uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który - z uwagi na obowiązek dochowania zasady dwuinstancyjności postępowania - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne. Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy naruszył przepisy art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 7 i art. 12 K.p.a. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja organu I instancji podlegała uchyleniu z uwagi na orzeczenie niezgodne z treścią wniosku. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawach dotyczących rozłożenia na raty, odroczenia lub umorzenia w części lub w całości przypisanej do zwrotu kwoty organ I instancji jest związany treścią wniosku. W rozpoznawanej sprawie orzeczenie decyzji byłoby właściwe, gdyby strona zwróciła się o rozłożenie na raty nie wskazując kwoty/ilości rat. Ponieważ jednak w tym przypadku wnioskodawczyni wskazała kwotę raty, organ I instancji, o ile nie przychylił się do treści wniosku, winien był wydać decyzję orzekająca o odmowie rozłożenia na raty w wysokości 300,00 zł miesięcznie, jedynie w treści uzasadnienia informując, że widzi możliwość rozłożenia na 35 rat po 593,59 zł, o ile strona złoży stosowny wniosek. Zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego jest błędne. Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowił podstawę prawną decyzji organu I instancji, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie (...), albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1. w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2. dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostająca na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3. osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Taka treść tego przepisu oznacza, iż postępowanie w sprawie rozłożenia na raty zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej jest postępowaniem wszczynanym na wniosek. To zatem wniosek strony zakreśla przedmiot i zakres postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej orzekający w sprawie jest związany treścią wniosku w tym sensie, że nie może zastosować innej ulgi niż ta, o którą wnosi strona. Jeżeli zatem strona wnosi o rozłożenie na raty zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej, organ nie może - chociaż jest to rozwiązanie korzystniejsze dla strony - umorzyć tych należności. Analogicznie w sytuacji, gdy z wniosku strony wynika, że wnosi o umorzenia należności w części - organ nie może wyjść poza granice wniosku i umorzyć należności w całości czy też rozłożyć należności na raty. Sumując powyższe, związanie organu wnioskiem strony co do rozłożenia na raty zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej oznacza tylko tyle, iż organ nie może prowadzić postępowania i orzekać ponad " sprawę o rozłożenie na raty". Nie oznacza to jednak, że jest związany podaną przez stronę ilością rat czy też ich kwotą. Określone przez wnioskodawczynię żądanie jest, w ocenie Sądu, jedynie propozycją strony zgłoszoną w ramach sprawy o rozłożenie na raty zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. W ramach tak rozumianej sprawy administracyjnej – w przedmiocie rozłożenia na raty zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej - organ, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dokonaniu koniecznych ustaleń faktycznych, zobligowany jest do zweryfikowania okoliczności wskazanych przez stronę w uzasadnieniu wniosku i oceny jej sytuacji pod kątem zaistnienia (bądź nie) przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W żadnym jednak razie nie oznacza to, że organ jest związany wnioskiem strony w znaczeniu przyjętym przez organ odwoławczy, a zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W przekonaniu Sądu, zaakceptowanie stanowiska organu odwoławczego prowadziłoby nie tylko do nadmiernego formalizmu i mnożenia postępowań administracyjnych (wszczynanych w związku z kolejno składanymi przez stronę wnioskami), ale przede wszystkim niczym nieuzasadnionego przedłużania postępowania, a przez to naruszenia zasady szybkości i prostoty postępowania wyrażonej w art. 12 K.p.a. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że organ odwoławczy naruszył powołane wyżej przepisy postępowania, co skutkować musiało wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy, zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a., uwzględni przedstawione wyżej rozważania i wyda stosowne rozstrzygnięcie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło