II SA/Ke 461/08

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 16 września 2008 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. J. C. złożył w dniu 12 września 2008 r. urzędowy formularz PPF, w którym wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w przedmiocie płatności obszarowych. W formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe wspólnie z matką, ojcem, żoną i dwojgiem dzieci w wieku 4 i 5 lat. Skarżący wykazał własność domu wielkości 200 m kw, nieruchomości rolnej o powierzchni 23 ha oraz samochodu osobowego i ciągnika, z których każdy przekracza wartość 3000 EURO. Wnioskodawca osiąga z gospodarstwa rolnego miesięczny dochód w wysokości [...] zł, na który składają się przede wszystkim dopłaty z Unii Europejskiej, a jego ojciec pobiera rentę w wysokości [...] zł miesięcznie. Pozostali członkowie rodziny nie osiągają żadnego dochodu i są na utrzymaniu skarżącego. Wnioskodawca pomaga także ojcu, który leczy się onkologicznie w Kielcach i mimo dość wysokiej renty brakuje pieniędzy na leczenie. Skarżący stwierdził, że miesięczne rozchody jego samego, żony, dzieci i matki wynoszą około 4700 zł, w tym: prąd- 300 zł, woda -100 zł, telefon – 150 zł, gaz 160 zł, wyżywienie – 600 zł, wydatki na dzieci – 100 zł, paliwo – 600 zł, nawozy 1500 zł, środki ochrony roślin - 700 zł, składki na KRUS – 300 zł leki - 200 zł. Natomiast rozchody jego ojca w zależności od miesiąca wynoszą 400 – 1650 zł, w tym: dojazdy 100 – 300 zł, badania dodatkowe 50-500 zł, leki 20-150 zł, rehabilitacje 80-300 zł, dieta -100 zł, konsultacje lekarskie 50 – 300 zł, składka na KRUS – 70 zł. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Miesięczny dochód sześcioosobowej rodziny wnioskodawcy wynosi [...] zł. Skarżący osiąga wysoki dochód z gospodarstwa rolnego, który przewyższa stałe miesięczne wydatki jego samego, żony, dzieci i matki. Ponadto ojciec wnioskodawcy osiąga stały dochód z renty, a różnica w jego wydatkach związanych z leczeniem w zależności od miesiąca wynosi 1250 zł. Daje to duże możliwości poczynienia oszczędności. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarżący przy racjonalnym gospodarowaniu dochodem z gospodarstwa domowego i renty ojca będzie w stanie uiścić wpis sądowy od skargi wynoszący 200 zł, opłacić adwokata z wyboru i ponieść inne ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania, które jednorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.