II SA/Ke 462/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania M. P., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez p.o. Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] o odmowie przyznania M. P. prawa do zaliczki alimentacyjnej na K. P. i A. P. od dnia 01.05.2007r. W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż wnioskiem z dnia 15.05.2007r. M. P. domagał się od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej na synów K. i A. P. Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że wśród złożonej przez wnioskodawcę dokumentacji znalazło się pismo Prezesa Sądu Okręgowego, w którym poinformowano wnioskodawcę, że nie można wydać żądanego w sprawie zaświadczenia, ponieważ nie została wszczęta egzekucja, a z uwagi na brak danych o miejscu zamieszkania dłużnika za granicą nie jest możliwe wystąpienie z wnioskiem o egzekucję zasądzonych alimentów. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano m.in. art. 2 pkt 1, art. 9a, art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). W odwołaniu od w/w decyzji organu I instancji M. P. podniósł, iż aktualnie nie istnieją prawne możliwości odszukania matki dzieci, chyba, że toczyłoby się przeciwko niej postępowanie karne. Odwołujący się wskazał przy tym, że nie jest winien zaistniałej sytuacji, gdyż wynikła ona z niedoskonałości przepisów prawa, przez które jest traktowany gorzej niż wierzyciele posiadający dłużników alimentacyjnych w kraju. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w - utrzymując w mocy decyzję organu I instancji - wskazało, że stosownie do art. 10 ust. 1a cyt. ustawy, w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Zgodnie natomiast z przepisem art. 2 ust. 1 cyt. ustawy bezskuteczność egzekucji zachodzi, gdy w jej toku nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Tymczasem - jak wynika z w/w pisma Prezesa Sądu Okręgowego w -postępowanie egzekucyjne wobec B. P. w ogóle nie zostało wszczęte i nie toczy się, co przesądza o zasadności odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej M. P. przez organ I instancji. Kolegium wskazało także, iż przepisy cyt. ustawy określają zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna (art. 1 ust. 2 w/w ustawy), a organy administracji publicznej zobowiązane są przestrzegać tych zasad. Jednocześnie przepisy ustawy nie zezwalają na odmienne traktowanie dłużników zamieszkałych w kraju i dłużników przebywających za granicą. W świetle tych regulacji niedopuszczalne jest zatem potraktowanie informacji Prezesa Sądu Okręgowego w o niemożliwości wszczęcia egzekucji jako informacji o stanie egzekucji. Nie można bowiem rozstrzygać o bezskuteczności egzekucji, skoro nie została ona w ogóle wdrożona. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wniósł M. P., domagając się zmiany zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, iż w większości krajów - w przeciwieństwie do Polski - nie ma obowiązku meldunkowego. Dlatego też wierzyciele posiadający dłużników alimentacyjnych w kraju są uprzywilejowani w zakresie przyznawania zaliczek alimentacyjnych. Wystarczy bowiem, że przedstawią zaświadczenie od komornika o bezskuteczności egzekucji za okres trzech ostatnich miesięcy. Natomiast w przypadku skarżącego, mimo spełnienia takich samych warunków, niemożliwe jest otrzymanie zaliczki, gdyż dłużniczka ukrywa się za granicą. Ze względu na powyższe informacja z Sądu Okręgowego w o niemożności wszczęcia postępowania egzekucyjnego powinna być - w opinii M. P. - potraktowana przez organ I instancji jako informacja o stanie egzekucji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania w sposób, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy . Tym samym, Sąd nie dopatrzył się podstaw uzasadniających konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na wstępie rozważań prawnych wskazać należy, iż kryteria przyznawania zaliczek alimentacyjnych zostały sformułowane w ustawie z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Jak wynika z dyspozycji przepisu art. 1 ust. 2 cyt. regulacji ustawa ta określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Z kolei pojęcie "bezskuteczności egzekucji" zostało zdefiniowane na potrzeby w/w regulacji w art. 2 ust. 1 tej ustawy i oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Doprecyzowaniem reguł zawartych w art. 1 ust. 2 ustawy jest - w stosunku do dłużników alimentacyjnych zamieszkałych za granicą Rzeczypospolitej Polskiej - dyspozycja art. 10 ust. 1 a ustawy, zgodnie z którym w takiej sytuacji osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych (lub jej przedstawiciel ustawowy - art. 10 ust. 2) składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Przedmiotowy wniosek składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej (art. 10 ust. 3). Następnie komornik dołącza do tego wniosku zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego (art. 10 ust. 4). Dane te stanowią częściową podstawę do wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu zaliczki (art. 10 ust. 5 pkt 2 i 2 a). Bezspornym w niniejszej sprawie jest istnienie zaopatrzonego klauzulą wykonalności wyroku Sądu Okręgowego w z dnia [...], w którym - oprócz rozwiązania przez rozwód małżeństwa M. P. i B. P. - zasądzono od ostatniej z wymienionych osób alimenty w kwocie po 500 zł na rzecz wspólnych małoletnich dzieci - K. P. oraz A. P. To samo dotyczy faktu samotnego wychowywania przez M. P. w/w dzieci. Wskazania jednakże wymaga, iż powołane okoliczności spełniają tylko część z wymienionych w art. 1 ust. 2 cyt. ustawy przesłanek oraz wskazanych w art. 10 ust. 5 ustawy danych, których łączne występowanie jest podstawą do wydania decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej. W tym miejscu podkreślić trzeba, iż - jak wynika z powołanych powyżej przepisów - warunkiem niezbędnym do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej jest prowadzenie przez wierzyciela postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego. Tymczasem z pisma Prezesa Sądu Okręgowego jednoznacznie wynika, iż postępowanie egzekucyjne wobec B. P. dotyczące alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] w ogóle nie zostało wszczęte. W sytuacji takiej nie mogą być spełnione podstawowe wymagania z art. 1 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi przyznawanie zaliczek alimentacyjnych na warunkach określonych w tej ustawie jest możliwe jedynie w przypadku bezskutecznej egzekucji polegającej na braku wyegzekwowania należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Nie można bowiem mówić o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, które - nie zostało wszczęte i nie jest w ogóle prowadzone. Tym samym w/w pismo z dnia 09.05.2007r. - wbrew wnioskom skarżącego - nie mogło być potraktowane jako wymieniona w art. 10 ust. 5 pkt 2 a cyt. ustawy informacja sądu okręgowego o stanie egzekucji. Wskazać także należy na niespełnienie przez skarżącego określonego w art. 10 ust. 4 ustawy wymogu przedstawienia w dokumentacji wniosku o zaliczkę alimentacyjną zaświadczenia komornika sądowego o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, podnieść trzeba, iż przyznanie zaliczki alimentacyjnej nie zależy od woli organu pomocy społecznej i nie ma charakteru uznaniowego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, którymi organy administracji publiczne są związane. Z tego też względu zarzuty M. P. o nierównym traktowaniu wierzycieli posiadających dłużników alimentacyjnych za granicą i w kraju oraz braku obowiązku meldunkowego w większości krajów, co uniemożliwia mu wszczęcie postępowania egzekucyjnego, należy uznać za nieuzasadnione. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.