II SA/Ke 479/08

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 26 września 2008 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi C. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: I. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi w 4/5 części II. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić, III. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. C. P. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem studiującym prawo na Uniwersytecie. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości [...]zł, a jego żona w wysokości [...]zł, co daje łącznie miesięczny dochód brutto w wysokości [...]zł. Koszty utrzymania syna studiującego w K. wynoszą 1200 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku poza mieszkaniem wielkości 58,20 m kw i działkami rolnymi o powierzchni 0,2758 ha. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Uwzględniając sytuację rodzinną i majątkową skarżącego, plany budowy domu oraz wydatki jakie już uczynił w związku z uzyskaniem dokumentów niezbędnych do otrzymania decyzji o warunkach zabudowy, uznano, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem z dwóch emerytur wnioskodawca jest w stanie uiścić kwotę 100 zł to jest 1/5 wpisu sądowego od skargi wynoszącego w rozpatrywanej sprawie 500 zł i zgromadzić środki finansowe na pokrycie ewentualnych późniejszych kosztów sądowych (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a w dalszej kolejności wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 250 zł). Natomiast wniosek o ustanowienie radcy prawnego podlega oddaleniu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (niepublikowane), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie istnieje przymus adwokacki czy radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście. Należy podkreślić, że C. P. jest magistrem inżynierem budownictwa, konstruktorem, specjalistą do spraw projektowania, wykonawstwa i nadzoru robót budowlanych, przygotował projekt budowlany planowanej inwestycji, prawidłowo sformułował skargę, a z innych jego pism oraz dołączonej do akt administracyjnych kserokopii artykułu prasowego wynika, że bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.