II SA/Ke 484/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.D. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę A.D. na postanowienie Wojewody w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia i orzekł o zwrocie kwoty 100 zł uiszczonej jako wpis sądowy od skargi. Skarżąca złożyła zażalenie na to postanowienie, a następnie formularz urzędowy PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego formularza PPF oraz wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dorosłym synem, zajmują mieszkanie komunalne w W. wielkości 34,06 m kw. Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 963,32 zł netto, jej syn otrzymuje rentę w wysokości 890,50 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką mieszkania w Ś. wielkości 44 m kw, po rodzicach odziedziczyła nieruchomość rolną o powierzchni 5,01 ha we wsi W., a po teściowej dostała w spadku nieużytki w S.. Skarżąca podała następujące stałe wydatki miesięczne: czynsz za mieszkanie – 401,87 zł, opłata za prąd – 79,69 zł, opłata za gaz – 35,40 zł, opłata za telefon 39,48 zł, wydatki na leki – 100 zł, środki czystości – 80 zł. Ponadto oświadczyła, że przeznaczyła kwotę 371,16zł na remont mieszkania w Świebodzicach. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie stać jej na poniesienie kosztów sadowych i ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Jedynym kosztem sądowym występującym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy od zażalenia w wysokości 100 zł. Inne koszty jakie ewentualnie mogą się pojawić ja późniejszym etapie postępowania nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł. Zapłacenie tej kwoty nie przekracza możliwości finansowych wnioskodawczyni, gdyż w dniu 12 lipca 2018 r. uiściła 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Zauważyć należy przy tym, że skarżąca i jej syn osiągają stałe dochody z emerytury i renty, co umożliwia planowanie wydatków, zwłaszcza, że nie mają nikogo na utrzymaniu, a najbardziej podstawowe potrzeby, to jest potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeba mieszkania na bieżąco są zaspokajane. Ponadto wnioskodawczyni posiada nieruchomości rolne i wydała 371,16zł na remont mieszkania, którego jest współwłaścicielką. Tego wydatku nie można zaliczyć do kosztów utrzymania koniecznego, świadczy on o możliwościach finansowych skarżącej. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest więc bezzasadny. Z tego samego oddaleniu podlega wniosek o przyznanie radcy prawnego z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl) ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, a skarżąca skutecznie wniosła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Również z treści skargi i innych pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie jest osobą nieporadną życiowo, zna okoliczności faktyczne sprawy. Nie ma zatem obecnie konieczności ustanawiania pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.