II SA/Ke 488/10

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 1 września 2010 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu A. C. złożyła w dniu 24 sierpnia 2010 r. na formularzu PPF wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni ma 84 lata, jest osobą niepełnosprawną, pozostaje w separacji z mężem i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1720 zł. Skarżąca wykazała własność nieruchomości rolnych o powierzchni 1,25 ha i 5 ar, domu wielkości 72 m kw, stodoły i obory. Skarżąca podała, że cierpi na liczne schorzenia, w tym choroby stawów i układu ruchu oraz białaczkę, co potwierdzają kopie dołączonych do wniosku zaświadczeń lekarskich. Wnioskodawczyni oświadczyła, że większość dochodu przeznacza na zakup leków, do wniosku dołączyła faktury na zakup leków nie przekraczające kwoty 200 zł miesięcznie. Z dołączonych faktur wynika również, że skarżąca korzystała w 2009 r. z zabiegów rehabilitacyjnych tens za 5 zł i masażu za 150 zł. Wnioskodawczyni przedłożyła także faktury: z dnia 5 lutego 2009 r. za usługę prawną na kwotę 1000 zł oraz z dnia 1 lipca 2010 r. za reprezentowanie przez adwokata przed sądem I instancji w sprawie o rozgraniczenie na kwotę 1830 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. Wnioskodawca powinien zatem rzetelnie i wiarygodnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Poza sporem jest także to, że strona domagająca się przyznania prawa pomocy w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki, czyli właściwie zaplanować swe wydatki oraz poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero, gdy jej majątek i dochody nie pozwalają na poczynienie oszczędności lub gdy pomimo dokonanych oszczędności nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania, można zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W rozpatrywanej sprawie wniosek o ustanowienie adwokata podlega oddaleniu. Okolicznościami uzasadniającymi przyznanie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu są zła sytuacja materialna, ewentualnie nieporadność życiowa. Sytuacja taka nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Skarżąca dysponuje stałym dochodem z emerytury, a wykazane przez nią wydatki na leki, leczenie i rehabilitację nie przekraczają jej możliwości finansowych. Natomiast jak wskazują przedłożone faktury, wnioskodawczyni z osiąganego dochodu jest w stanie zapłacić honoraria adwokackie na kwotę 1000 zł i 1830 zł. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie jest wymagany przymus adwokacki, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 art. 245 § 1 i 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.