II SA/Ke 492/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Renata Rosiak Doroz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2007r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokat M. M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy przez Zastępcę Dyrektora Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, przyznano A. K. zasiłek celowy w wysokości 200 zł z przeznaczeniem na koszty związane z poszukiwaniem pracy, jak również odrębne świadczenie z przeznaczeniem na żywność w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 150 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów ustalono, iż A. K. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej z uwagi na bezrobocie i ubóstwo, co uzasadnia przyznanie mu zasiłku celowego na podstawie art. 7 pkt 1, art. 8 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W podstawie prawnej decyzji powołano także przepisy art. 3, art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), jak również rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950). Wskazano jednocześnie, iż uwzględnienie wniosku A. K. o przyznanie mu zasiłku w kwocie 3.000 zł jest niemożliwe ze względu na ograniczoną ilość środków finansowych, jakimi dysponuje Ośrodek. Rozpoznając wniesione przez A. K. odwołanie od w/w rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało je w mocy. W motywach decyzji organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 cyt. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Z kolei zgodnie z art. 39 tej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, m. in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży. Natomiast pomoc w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. 715,50 zł. Pomoc ta może mieć formę świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż A. K. spełnia wszystkie w/w kryteria. Jednocześnie wskazano, iż powołane przepisy nie określają wysokości zasiłków celowych oraz nie podają zasad ustalania ich wysokości, zaś orzekanie o nich następuje w ramach uznania administracyjnego. Z kolei wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest przede wszystkim od środków, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 cyt. ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z pisma Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 1 sierpnia 2007r. na zasiłki celowe w lipcu 2007r. rozdysponowano kwotę 20.157 zł. W tej formie pomocy udzielono 100 rodzinom, zaś średnia wysokość tego świadczenia wyniosła 201,57 zł. Najwyższa kwota przyznanego zasiłku to 300 zł na zakup podręczników dla rodziny wielodzietnej, a najniższa - 55 zł dla osób samotnie gospodarujących na potrzeby związane z wymianą dowodu osobistego. Z tego też względu przyznanie A. K. pomocy w określonej wysokości wynikało z istniejących w dacie rozpatrywania wniosku możliwości finansowych Ośrodka. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wydając decyzję o charakterze uznaniowym nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ubocznie wskazano, iż na gruncie ustawy o pomocy społecznej "nie przewidziano możliwości udzielania pomocy skierowanej do zwierząt domowych". Do jej udzielania powołane są bowiem właściwe instytucje i stowarzyszenia zajmujące się ochroną i opieką nad zwierzętami. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. K., domagając się zmiany wysokości przyznawanych zasiłków na kwotę odpowiadającą średniej krajowej pensji - 2.700 zł, co pozwoliłoby mu na właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy. Skarżący podniósł, iż "formy uznaniowe", na które powołują się organy, określają zarobki w zakładach pracy, średnie pensje pracownicze, ceny towarów i usług, ceny żywności, jak również odpowiednie przepisy dotyczące żywienia ludzi i zwierząt. Z kolei koszt wyżywienia posiadanych przez skarżącego 4 kotów wynosi 700 zł miesięcznie. W dalszej części skargi A. K. podniósł szereg okoliczności nie dotyczących bezpośrednio treści zaskarżonej decyzji, przedstawiając krytyczne uwagi dotyczące działalności organów pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź też przepisów postępowania, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Na wstępie wskazać należy, iż zasiłek celowy jest jedną z podstawowych form pomocy społecznej przyznawanej z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Wśród przesłanek determinujących przyznanie pomocy społecznej w w/w formie ustawodawca wymienia m.in. ubóstwo (art. 7 pkt 1 ustawy) oraz bezrobocie (art. 7 pkt 4 ustawy), o ile dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty 477 zł, stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie wskazało, że samo przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia przedstawionych powyżej przesłanek, natomiast wysokość zasiłku celowego pozostawiono uznaniu organu pomocy społecznej. W orzecznictwie i doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, iż decyzja wydana w oparciu o przepis zawierający element uznania jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ administracji publiczne jedynie "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, ale nie ma obowiązku wydania orzeczenia o określonej treści. Podkreślenia jednakże wymaga, iż opisany element uznaniowości nie oznacza, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Rozstrzygnięcia wydawane w oparciu o uznanie administracyjne podlegają bowiem kontroli sądowej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Mianowicie, w pierwszym rzędzie zbadania wymaga, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, a jeżeli tak, to czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic tego uznania, a także czy prawidłowo - to jest w zgodzie z art. 7 k.p.a. - uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić również należy, iż uzasadnienie decyzji przyznającej świadczenie z zakresu pomocy społecznej powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2006r., sygn. akt I SA/Wa 180/06, LEX nr 197477 oraz z dnia 23 września 2005r., sygn. akt I SA/Wa 1553/04, LEX nr 192950). Stosownie bowiem do przepisów ustawy o pomocy społecznej, które regulują tryb przyznawania tego typu świadczeń, organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy dotyczącymi wymogu dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3), przy jednoczesnym ograniczeniu uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy do sytuacji, gdy potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika, że A. K. jest osobą bezrobotną samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, zaś jedynym źródłem jego dochodu jest zasiłek okresowy w wysokości 166,95 zł. Nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej. Akta administracyjne zawierają dowody potwierdzające, że możliwości finansowe Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej jakimi dysponował w lipcu 2007r. były ograniczone. Organ wykazał, że wysokość przyznanych A. K. świadczeń była uzależniona od środków, jakie przeznaczone były w tym okresie na zasiłki celowe dla najuboższych, przy czym wysokość udzielonej skarżącemu pomocy finansowej nie była niższa od świadczeń tego rodzaju przyznanych, w tym samym okresie, innym osobom ubiegającym się o pomoc. W konsekwencji przyjąć należy, że organ przyznając skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 200 zł oraz świadczenia pieniężnego w kwocie 150 zł w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" nie naruszył prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Odnosząc się do wysokości zasiłku celowego, jakiego przyznania domaga się skarżący tj. 2.700 zł., przytoczyć należy przepis art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z treścią cyt. przepisu, jak również w kontekście powołanych powyżej regulacji art. 3 ust. 3 i 4 ustawy żądanie przyznania zasiłku celowego w kwocie wskazanej przez A. K. nie znajduje uzasadnienia. Wynika to mianowicie z faktu, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie gwarantują przyznania bezzwrotnej pomocy społecznej w wysokości zaspokajającej wszystkie potrzeby i oczekiwania osób ubiegających się o nie, chociażby nawet wnioskodawca uważał je za niezbędne. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna skierowana jest do osób i rodzin, a zatem brak podstaw do przyznania jakichkolwiek świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb żywieniowych zwierząt. Mając na uwadze, iż podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w punkt II wyroku uzasadnia § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a.