II SA/Ke 495/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2011r. sprawy ze skargi J.B. na rozkaz personalny- decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uposażenia zasadniczego policjanta I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji , po rozpatrzeniu odwołania J. B. od rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w K. nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu przerwania biegu przedawnienia, ustalił termin przerwania biegu przedawnienia na dzień 25 stycznia 2011 r. oraz utrzymał ww. rozkaz w mocy w pozostałej części. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy ustalił, że w dniu 25 stycznia 2011 r. st. sierż. J. J. złożył w Komendzie Powiatowej Policji w K. raport z dnia [...] z prośbą o zaliczenie do wysługi, pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w okresie od 26 listopada 1988 r. do 28 lipca 1992 r. W dniu [...] Komendant Powiatowy Policji w K., na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 107 ust. 1 i 3 ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażania oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia, wydał rozkaz personalny nr [...], na mocy którego ponownie ustalił wysokość procentową wysługi lat na dzień przyjęcia do służby w Policji tj. na dzień 20 listopada 2000 r. na 7% stawki uposażenia. W dniu 27 kwietnia 2011 r. skarżący złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji odwołanie, w którym wniósł o uchylenie ww. decyzji w związku z niezaliczeniem do pracowniczego stażu pracy okresu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym wuja w okresie od 26 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1990 r. Rozpatrując powyższe odwołanie, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o Policji wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska oraz od posiadanej wysługi lat. Stosownie zaś do treści § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażania oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Nabycie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość zgodnie z § 5 ust. 4 ww. rozporządzenia określa się w decyzji ustalającej wysługę lub zmieniającej wysługę lat, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Komendant Wojewódzki Policji podkreślił, że organ I instancji prawidłowo potraktował raport zainteresowanego z dnia [...] oraz z dnia 2[...] jako wniosek o określenie terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentowej jej wysokości. Organ odwoławczy zauważył, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest możliwość zaliczenia skarżącemu do okresu wysługi lat w Policji czasu pracy w gospodarstwie rolnym, trwającego od 26 listopada 1988 r. do 26 lipca 1992 r. oraz, że z ustaleń organu I instancji wynika jednoznacznie, iż w omawianym okresie odwołujący się wykonywał pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym wujka, mieszkał z rodzicami w bliskim sąsiedztwie gospodarstwa rolnego rolnika, kształcił się w Technikum Mechanizacji Rolnictwa w G., a w dniu 26 listopada 1988r. ukończył 16 lat. Organ przytoczył treść art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i stwierdził, że pracownikowi do stażu pracy można wliczyć okres, w którym pracował w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Dalej organ wskazał, że okres pracy w gospodarstwie rolnym może stanowić uzupełnienie ogólnego stażu pracy, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: osoba ubiegająca się o zaliczenie pracy w rolnictwie jest osobą bliską rolnikowi, ma ukończone 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. J. J. na dzień 1 stycznia 1991 r. (data wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) był osobą bliską rolnikowi, miał ukończone 16 lat, zamieszkiwał w bliskim sąsiedztwie gospodarstwa rolnego wujka, stale wykonywał pracę w tym gospodarstwie i nie był związany z rolnikiem stosunkiem pracy, w konsekwencji czego, w tym zakresie postępowania, organ I instancji dokonał właściwej oceny okresu pracy J. B. w indywidualnym gospodarstwie rolnym wujka od 1 stycznia 1991 r. do 26 lipca 1992 r. tj. przed przyjęciem do służby w Policji, z punku widzenia możliwości jego zaliczenia do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego. Następnie organ podał, że skarżący wniósł o wliczenie mu do stażu służby w Policji również okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 26 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1990 r., który objęty był poprzednio obowiązującą ustawą ubezpieczeniową, w konsekwencji czego analizowany stosunek prawny miał charakter trwały, podlegający ocenie według różnych ustaw. Organ wskazał na konieczność zastosowania przepisów obowiązujących do dnia 1 stycznia 1991 r. tj. ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Zgodnie z przepisami tej ustawy wymogiem uznania za domownika jest m.in. utrzymywanie się głównie z pracy w gospodarstwie rolnym, zaś Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin precyzowało, że praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Tym samym, nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza przyjęcie, iż głównym źródłem utrzymania osoby była praca na roli. Według stanu prawnego obowiązującego do końca 1990 r., J. J. nie mógł być uznany za domownika, ponieważ z akt sprawy wynika, że w okresie od 26 listopada 1988r. do 31 grudnia 1990r. kształcił się w szkole ponadpodstawowej, a fakt, że równolegle z pracą na roli łączył naukę w szkole ponadpodstawowej, nie stanowi podstawy wliczenia do wysługi lat pracy w gospodarstwie rolnym. Za nieistotne uznał organ stanowisko zainteresowanego, zgodnie z którym skoro przez okres nauki pracował w gospodarstwie rolnym wuja i z pracy, którą wykonywał był sobie w stanie opłacić koszty dojazdu do szkoły czy zakup przyborów szkolnych, to praca ta stanowiła główne źródło jego utrzymania. Organ odwoławczy określił na nowo datę przerwania biegu przedawnienia, wskazaną w decyzji organu I instancji, ustalając ją na dzień 25 stycznia 2011 r. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. J. zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: - art. 101 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 4 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego poprzez niezaliczenie do wysługi lat, pracy w gospodarstwie rolnym wuja Leopolda Borkowskiego okresu od 26 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1990 r. - art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów i uznaniu, że praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej oraz uznaniu, iż takiej osobie nie można przypisać statusu domownika. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji tj. rozkazu personalnego nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej tj. rozkazu personalnego nr [...] wydanego przez Komendanta Powiatowego Policji w K. i zaliczenie spornego okresu do zakładowego stażu pracy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W treści skargi J. J. podniósł, iż organy zarówno I jak i II instancji nie wzięły pod uwagę żadnych argumentów przez niego przedstawianych, przede wszystkim tego, iż w okresie spornym nie mieszkał na stancji ani w internacie, a jego miejscem zamieszkania było O., gdzie z wujem L.B. prowadził wspólne gospodarstwo domowe będące głównym źródłem utrzymania skarżącego, na potwierdzenie czego złożył stosowne dokumenty. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stan faktyczny w sprawie niniejszej nie był kwestionowany. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażania oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U.01.152.1732 ze zm.), do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta zalicza się inne okresy (aniżeli wymienione w pkt 1-4), jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Odrębne przepisy w tym zakresie zawiera ustawa z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U.90.54.310). Zgodnie z art. 1 ust.1 pkt 3 tej ustawy do stażu pracy wlicza się przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Dla oceny czy wnioskowany okres pracy w gospodarstwie rolnym wuja skarżącego od 26 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1990 r. może być wliczony do wysługi lat uwzględnianych przy ustalaniu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego, koniecznym jest ustalenie w pierwszej kolejności czy skarżący był w tym okresie "domownikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin". Innymi słowy, podstawowym zagadnieniem w sprawie niniejszej jest ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik" w rozumieniu powołanych wyżej przepisów ubezpieczeniowych. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Ustawodawca odesłał w ustalaniu normatywnej treści tego pojęcia do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W związku z powyższym, skoro skarżący wniósł o zaliczenie jego pracy wykonywanej w takim charakterze w okresie od 26 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1990 r., to normatywnej treści pojęcia "domownika" należy poszukiwać w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy, przez użyte w ustawie określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Organy przyjęły, iż skarżący nie może być uznany za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w okresie od dnia 26 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1990 r. ze względu na naukę w szkole ponadpodstawowej – Technikum Mechanizacji Rolnictwa w G.. W ocenie organów, nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza bowiem uznanie, iż praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców stanowiła główne źródło jego utrzymania, co miałoby wynikać z wykładni art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, określającego domownika jako osobę, dla której praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania, w związku z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988r., Nr 2, poz. 10 ze zm.), według którego praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Ze stanowiskiem organów nie można się zgodzić. Należy bowiem mieć na uwadze, iż § 2 rozporządzenia określa warunki konieczne do spełnienia przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników, a tym samym w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie ma zastosowania. W konsekwencji powyższego organy błędnie przyjęły, iż sam fakt nauki skarżącego w szkole ponadpodstawowej pozbawia go jednej z cech domownika w gospodarstwie rolnym we wnioskowanym okresie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 22 października 2010r., sygn. akt. I OSK 650/10 "nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika, ale tylko dla potrzeb ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Powołany przepis § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. służył zatem w istocie zwolnieniu z ustawowego obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób kształcących się w szkołach ponadpodstawowych i wyższych. Nie sposób bowiem przyjąć jako zasady, iż samo kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, iż praca w gospodarstwie rolnym nie jest głównym źródłem utrzymania osoby, która dopiero pobiera naukę w szkole ponadpodstawowej (..)" . W konsekwencji powyższych okoliczności, należy stwierdzić, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na jej wynik. Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego skutkowała zaniechaniem przez organ dokonania oceny materiału dowodowego pod kątem ustalenia czy nauka skarżącego w szkole ponadpodstawowej wykluczała pracę w gospodarstwie rolnym. Fakt ten byłby bowiem istotny, gdyby w tym czasie skarżący mieszkał w internacie lub na stancji, w konsekwencji czego nie miał możliwości codziennego powrotu do domu. Jeżeli zaś skarżący, mimo jednoczesnego uczęszczania do szkoły wywiązywał się z powierzonej mu pracy w gospodarstwie, to nie istnieją podstawy do tego, by odmówić mu statusu "domownika" w rozumieniu przepisów ubezpieczeniowych. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność uchylenia obu aktów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o treść art. 152 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ wyda stosowne rozstrzygnięcie uwzględniające pogląd prawny przedstawiony powyżej.