II SA/Ke 505/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 roku sprawy ze skargi E.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania we wznowionym postępowaniu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A.M. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania E. K. i M. K. od decyzji Burmistrza S. z dnia [...] orzekającej o uchyleniu decyzji z dnia [...] o odmowie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania E. i M. małżonków K. oraz o uchyleniu czynności materialno – technicznej zameldowania tych osób na pobyt stały w lokalu położonym w miejscowości S. 3, na podstawie art. 47 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności o dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Do wydania tej decyzji doszło na tle następujących okoliczności. W dniu 17 kwietnia 2009r. Burmistrz S. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania na pobyt stały M. K. i E. K. po uzyskaniu od M. K. informacji, że to on jest właścicielem nieruchomości położonej w S., podczas gdy druki meldunkowe zostały podpisane przez K. K., który nie posiada tytułu do tego lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] Burmistrz S. odmówił uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania małżonków E. i M. K., ustalając że małżonkowie zamieszkiwali i nadal zamieszkują w tym lokalu, a druki meldunkowe zostały podpisane przez jednego ze spadkobierców po nieżyjących właścicielach. Decyzja ta stała się ostateczna. W dniu [...] Burmistrz S. wydał decyzję uchylającą czynność materialno – techniczną zameldowania E. i M. małżonków K., wskazując w uzasadnieniu, że postanowieniem z dnia [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne i że po przeprowadzeniu postępowania ustalił, że osoby te nie spełniły przesłanki do zameldowania w postaci potwierdzenia pobytu przez osobę posiadającą do lokalu tytuł prawny, gdyż z zebranych dowodów nie wynika, aby K. K. był właścicielem lokalu. Decyzją z dnia [...] Wojewoda decyzję tę utrzymał w mocy. Na skutek skargi wniesionej przez E. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 28 października 2010r. w sprawie II SA/Ke 209/10 stwierdził nieważność obu tych decyzji, wskazując w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że zapadły one z rażącym naruszeniem przepisów art. 151 kpa i że z uwagi na konieczność stwierdzenia nieważności decyzji, nie mógł odnieść się do merytorycznych zarzutów skargi. Ponownie rozpoznając sprawę, powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, organ I instancji uchylił swoją decyzję z dnia [...] i orzekł o uchyleniu czynności materialno – technicznej zameldowania małżonków K. wskazując, że osoba ubiegająca się o zameldowanie powinna spełnić łącznie dwie przesłanki: 1. aktualnie mieszkać pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu – art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, 2. przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej ten pobyt przez właściciela lub inny podmiot dysponujący prawem do lokalu – art. 9 ust. 2a i art. 29 ust. 1 cyt. ustawy. Burmistrz wskazał, że E. i M. małżonkowie K. spełnili tylko pierwszą przesłankę zameldowania, a skoro nie spełnili drugiej z tych kumulatywnych przesłanek, ich zameldowanie nie było zgodne z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Rozpoznając złożone od tej decyzji przez E. K. i M. K. odwołania, w których podnieśli oni, że w S. 3 zamieszkują nieprzerwanie: E. K. od 2005r. i M. K. od 2003r. Wojewoda wskazał, że stwierdzenie nieważności czynności materialno – technicznej zameldowania jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to jest wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ujawniły się już po jej dokonaniu. Jak wynika z akt na formularzu zgłoszenia pobytu stałego fakt pobytu odwołujących się w lokalu położonym w S. potwierdził K. K., który w dacie dokonywania tej czynności nie był osobą uprawnioną do potwierdzania faktu pobytu, bowiem nie dysponował tytułem prawnym do spornego lokalu. Odwołujący się spełnili tylko jedną z dwóch przesłanek do zameldowania co oznacza, że organ dokonał tej czynności niezgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dlatego też uchylenie tej czynności nie jest niezgodne z prawem i odpowiada regulacji wynikającej z przepisu art. 47 ust. 2 tej ustawy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na tę decyzję E. K. powołując się na wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w sprawie K20/01 oraz treść art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zarzuciła, że jedyną przesłanką zameldowania jest faktyczne przebywanie pod oznaczonym adresem, zaś potwierdzenie pobytu przez właściciela ma jedynie charakter poświadczenia faktu, nie zaś stwierdzenia prawa bądź wyrażenia zgody na zameldowanie. Dodała, że jej zdaniem sprawa własności budynku nie jest uregulowana. W związku z tym domagała się zmiany zaskarżonej decyzji i przywrócenia zameldowania jej i jej męża. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie postępowania wznowieniowego. Jak należy domniemywać z uzasadnienia organu I instancji (w zaskarżonej bowiem decyzji organu odwoławczego na ten temat brak jest jakichkolwiek rozważań) uznał on, że podstawą wznowienia jest nowa okoliczność bądź też nowe dowody w sprawie, z których wynika, że K. K., który potwierdził pobyt E. K. i M. K. w lokalu, nie posiadał do tego lokalu tytułu prawnego. Organy obu instancji uznały, iż ten brak tytułu powoduje, że należy wyeliminować czynność materialno – techniczną zameldowania ( w tym miejscu zauważyć należy, iż w sprawie żaden z organów nawet nie ustalił, kiedy czynności te miały miejsce; ze znajdujących się w aktach administracyjnych zgłoszeń pobytu wynika, iż zostały one przyjęte 17 maja 2005r. odnośnie M. K. i 15 maja 2007r. E. K. ), a co za tym idzie również ostateczną decyzję z dnia [...], odmawiającą uchylenia tej czynności. Tak więc kwestią wymagającą rozważenia jest to, czy brak tytułu do lokalu osoby potwierdzającej pobyt osoby, która chce się zameldować, stanowi istotną okoliczność, która uzasadnia uchylenie czynności materialno – technicznej zameldowania przy jednoczesnym niekwestionowaniu przez organ, że osoba, która została zameldowana, w lokalu tym zamieszkiwała w dacie zameldowania. Zgodnie z art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. Nr 139 z 2006r. poz. 1392 ze zm.), dalej w skrócie określanej ustawą o ewidencji ludności, przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do tego lokalu tego podmiotu. Zgodnie z ust. 2b tego samego artykułu zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Powyższe regulacje były konsekwencją stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002r. K 20/01 niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, nakładającego na osoby, które chciały się zameldować obowiązek przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do lokalu. Wprowadzenie w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności obowiązku przedstawienia potwierdzenia pobytu przez osobę legitymującą się tytułem prawnym do lokalu ma charakter dowodowy i ma na celu jedynie przyśpieszenie procedury meldunkowej (por. wyrok NSA z dnia29 listopada 2006r. II OSK 1432/05). Stosownie bowiem do art. 47 ust. 1 tej samej ustawy po otrzymaniu zgłoszenia wraz z potwierdzeniem pobytu przez osobę, której przysługuje tytuł prawny do lokalu, organ dokonuje zameldowania niezwłocznie w drodze czynności materialno – technicznej bez prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Natomiast jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, a więc, gdy na przykład osoba chcąca się zameldować takim poświadczeniem pobytu, potwierdzonym przez właściciela lub inną osobę, której przysługuje tytuł prawny do lokalu nie dysponuje, wówczas stosownie do art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organ ma obowiązek ustalić poprzez inne dowody, czy osoba ubiegająca się o zameldowanie w lokalu w nim faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jeszcze raz podkreślić należy, iż potwierdzenie pobytu o jakim mowa w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności ma za zadanie jedynie potwierdzenie faktu przebywania w lokalu, a nie prawa do przebywania, sam zaś fakt pobytu może być wykazany także innymi dowodami. "Brak potwierdzenia pobytu określonej osoby przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, czy też brak jego zgody na zameldowanie tej osoby w lokalu oraz brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny tego podmiotu do lokalu, nie uniemożliwiają zatem zameldowania tej osoby jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ administracji publicznej potwierdzi fakt jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu" (wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008r. sygn. II OSK 1625/07, wyrok NSA z dnia 30 marca 2011r. sygn. II OSK 501/10). W niniejszej sprawie organy nie kwestionują, że w dacie zameldowania małżonkowie zamieszkiwali w lokalu położonym w miejscowości S. 3. W takiej sytuacji brak potwierdzenia ich pobytu w tym lokalu przez osobę uprawnioną mógł skutkować tylko tym, że zamiast w drodze czynności materialno – technicznej zameldowanie nastąpiłoby w drodze decyzji. Skoro więc skutek w postaci zameldowania i tak musiałby nastąpić, okoliczność że do meldunku doszło na podstawie potwierdzenia pobytu dokonanego przez osobę, której nie przysługiwał tytuł prawny do lokalu, nie stanowi istotnej nowej okoliczności, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, która mogłaby skutkować uchyleniem wcześniejszej decyzji odmawiającej uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania, jak również nie stanowi okoliczności uzasadniającej uchylenie czynności zameldowania. Brak jest jakichkolwiek racjonalnych powodów, dla których tylko z uwagi na brak potwierdzenia pobytu przez osobę, której przysługuje tytuł prawny do lokalu należałoby eliminować z obrotu - poprzez uchylenie - czynność polegającą na zameldowaniu. Podkreślenia wymaga, że z punktu widzenia wynikającego z ustawy o ewidencji ludności obowiązku meldunkowego istotne jest samo zameldowanie, którego jedyną przesłanką jest pobyt w danym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania. Natomiast kwestią zupełnie drugorzędną jest to, czy do tego zameldowania dojdzie w drodze czynności materialno technicznej czy też w drodze decyzji. Dodatkowo zauważyć należy, iż skoro stosownie do art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności zameldowanie jest tylko poświadczeniem faktu przebywania w lokalu, w związku z czym ani nie daje ono żadnych praw do lokalu ani też nie jest potwierdzeniem przysługującego prawa do lokalu, uchylanie czynności materialno - prawnej zameldowania, nawet jeśli czynność ta została dokonana z naruszeniem art. 47 ust. 2 tej samej ustawy w sytuacji, gdy osoba zameldowana w lokalu zamieszkała jest pozbawione racjonalnego uzasadnienie. Uchylenie bowiem takiej czynności pociągałoby za sobą obowiązek organu wydania decyzji o zameldowania, w sytuacji, gdy osoba ta nadal w tym lokalu zamieszkuje. Dlatego też jako pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego należy uznać stanowisko, że czynność materialno – techniczna zameldowania powinna zostać uchylona tylko z tego powodu, że została podjęta bez stosownego dowodu w postaci potwierdzenia pobytu przez osobę, o jakiej mowa w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności, w sytuacji, gdy osoba zameldowana w lokalu mieszkała i nadal mieszka. Reasumując, w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 151§ 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i z art. 9 ust. 2a i 2b ustawy o ewidencji ludności, polegającym na uznaniu, że zachodzi podstawa do uchylenia - po wznowieniu postępowania - ostatecznej decyzji odmawiającej uchylenia czynności materialno technicznej zameldowania oraz do uchylenia czynności zameldowania w postaci braku potwierdzenia pobytu w lokalu przez osobę, której przysługuje tytuł prawny do tego lokalu, oraz na uznaniu, że to potwierdzenie stanowi jedną z dwóch niezbędnych przesłanek umożliwiających zameldowanie. Dlatego też zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).Na podstawie art. 152 tej samej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, zaś na podstawie art. 250 orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić wszystkie wyżej przestawione rozważania, a więc przede wszystkim to, że brak potwierdzenia pobytu przez osobę, której przysługuje tytuł do lokalu nie stanowi istotnej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa okoliczności, uzasadniającej wydanie rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 151§ 1 pkt 2 kpa, a więc uchylającego poprzednio wydaną decyzję, odmawiającą uchylenia czynności materialno – prawnej zameldowania.