II SA/Ke 507/22

WyrokWSA w Kielcach2022-11-08

Skład orzekający: Beata Ziomek, Jacek Kuza, Agnieszka Banach

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli złożyła wniosek o jego przyznanie i zadeklarowała gotowość do zawieszenia emerytury, ale nie przedstawiła decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty?
Ratio decidendi
Osobie pobierającej emeryturę nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, nawet jeśli zadeklarowała gotowość do jej zawieszenia, dopóki nie przedstawi organowi administracji decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Dopiero od miesiąca, w którym nastąpi wstrzymanie wypłaty emerytury, możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zawieszenie wypłaty emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stan faktyczny
Skarżąca E. D. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Organ odwoławczy uznał, że mimo spełnienia przez matkę skarżącej warunków do otrzymania świadczenia, sama skarżąca nie może go otrzymać, ponieważ ma ustalone prawo do emerytury i ją pobiera. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, domagając się przyznania świadczenia lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2022 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z [...] kwietnia 2022 r. znak: [...], orzekającą o odmowie przyznania E. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. matką - J. S.. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 615, ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "u.ś.r." i powołało się na treść art. 17 ust. 1, ust. 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy. Jak ustaliło Kolegium, osoba wymagająca opieki - J. S. jest wdową i legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 62-go roku życia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza zaś, że skarżąca nie pracuje zawodowo, jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji względem matki. Sprawuje stałą i faktyczną opiekę nad matką. Organ odwoławczy wskazał, że odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ pierwszej instancji oparł m.in. na art. 17 ust. 1b ustawy i odnosząc się do tego wyjaśnił, że w wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji odmawiając przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresie wskazanym w art. 17 ust. 1b ustawy, dopuścił się uchybienia prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści ww. wyroku i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Organ odwoławczy podniósł jednak, że poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca - w tej sprawie E. D. - musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Ponadto w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury - a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wprost przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium w całości podzieliło pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.), zwanej dalej "u.e.r.f.u.s." Kolegium wyjaśniło, że zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Jak dalej wyjaśnił organ, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie - postulowane przez stronę - płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Dopiero od dnia, kiedy wstrzymana zostaje wypłata skarżącej emerytury, możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - kiedy to spełniony zostanie warunek wynikający z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Przyznanie wnioskowanego świadczenia w okresie poprzedzającym tę datę uznaje się za nieuzasadnione. W świetle powyższego Kolegium podkreśliło, że organ obowiązany jest wprowadzić "procedurę", która będzie umożliwiała stronie dokonanie wyboru jednego spośród dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego). Wybór świadczenia pielęgnacyjnego realizowany jest przez złożenie przez stronę do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i przedłożenie do organu ds. świadczeń rodzinnych decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty będącej następstwem tego wniosku. Zatem warunkiem niezbędnym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji otrzymywania emerytury w niższej wysokości (lub innego świadczenia emerytalno-rentowego) jest dokonanie wyboru przez uprawnionego świadczenia pielęgnacyjnego i zawieszenie przez niego prawa emerytury. W tym kontekście Kolegium zwróciło uwagę, że treść wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 11 marca 2022 r. wprost potwierdza, że E. D. jest gotowa do zawieszenia emerytury, a zatem uznać należy, że jej wyborem było świadczenie korzystniejsze, czyli świadczenie pielęgnacyjne. Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu administracyjnym strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, który z uwagi na ilość postępowań, w których był pełnomocnikiem przed Kolegium zna stanowisko tego organu oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, że zawieszenie prawa do emerytury eliminuje przesłankę negatywną z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w postaci posiadania prawa do emerytury. W ocenie Kolegium, nie sposób przy tym uznać, że organ czynił przeszkody w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego - jako że z treści wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że zamiarem skarżącej jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego. Od momentu złożenia ww. wniosku pełnomocnik strony ma świadomość konieczności zawieszenia emerytury w celu przejścia z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Tymczasem decyzja ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury nie została przedłożona, a to z kolei powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. Zdaniem Kolegium, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że pełnomocnik oczekuje na wystosowanie do niego formalnego zawiadomienia na podstawie art. 136 k.p.a., bowiem wnosi - co wynika z treści odwołania - aby Kolegium wezwało skarżącą do wyboru świadczenia, które chce pobierać, a w przypadku wyboru świadczenia pielęgnacyjnego - dodatkowo o przedłożenie decyzji zawieszającej wypłatę emerytury. Tymczasem treść wniosku inicjującego postępowanie potwierdza, że strona wybiera świadczenie pielęgnacyjne, bowiem oświadczyła, cyt. "gotowa jestem do zawieszenia emerytury, jednak jedynie w przypadku, gdy organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno - rentowych do systemu świadczeń rodzinnych". Kolegium podkreśliło, że to od podjęcia przez pełnomocnika odpowiednich działań w kierunku zawieszenia wypłaty emerytury zależy od kiedy świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło zostać przyznane skarżącej. Profesjonalny pełnomocnik niewątpliwie ma wiedzę, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury dopiero od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Konkludując, Kolegium uznało, że powyższa sytuacja niepotrzebnie przedłuża postępowanie i naraża stronę na ujemne skutki procesowe w postaci pozbawienia świadczenia pielęgnacyjnego przez kilka miesięcy. Dopóki bowiem wypłata emerytury nie zostanie wstrzymana, nie ma podstaw prawnych do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Wobec powyższych okoliczności Kolegium stwierdziło, że skoro wypłata emerytury nie została wstrzymana, to tym samym nie została wyeliminowana negatywna przesłanka wyłączająca nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. D. zaskarżyła powyższą decyzję Kolegium w całości, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez poprzestanie na literalnej wykładni tego przepisu i uznanie, że uprawnienie strony do emerytury uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie, tj. niewezwanie strony do zawieszenia prawa do emerytury, mimo spełnienia pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz niezapewnienia strony o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu przez nią prawa do emerytury. Nadto skarżąca wskazała na naruszenie art. 9 i art. 79a k.p.a. poprzez nieudzielenie jej informacji, że pobieranie przez nią emerytury jest jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi strona podniosła w szczególności, że w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy wprawdzie słusznie zauważył w uzasadnieniu decyzji, iż zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, jednak nie dostrzegł potrzeby prawidłowego pouczenia strony w tym zakresie. Skarżąca wyjaśniła, że w aktach sprawy znajduje się informacja, iż nie zawiesi prawa do emerytury do czasu uzyskania pewności, że po jej zawieszeniu uzyska prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca dodała, że z jej oświadczenia wynika wprawdzie brak woli zawieszenia prawa do emerytury, jednak jedynie do czasu uznania, że spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącej, działanie takie jest racjonalne, gdyż zawieszenie prawa do emerytury przed powzięciem informacji o spełnianiu pozostałych warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia, mogłoby powodować niepewność i obawę, czy uzyska wybrane świadczenie i czy nie pozostanie bez środków finansowych. Nadto skarżąca podniosła, że na konieczność udzielenia jej stosownej informacji nie wpływa fakt, że była reprezentowana w postępowaniach obu instancji przez pełnomocnika. Zdaniem skarżącej, wyeliminowanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy nie przesądza o spełnieniu przesłanek pozytywnych. W pierwszej kolejności organ winien więc ocenić spełnienie przesłanek pozytywnych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero po ustaleniu, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, organ powinien pouczyć skarżącą o możliwości zawieszenia prawa do emerytury i wyboru wnioskowanego świadczenia, wzywając w konsekwencji do zawieszenia prawa do emerytury w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy organ pierwszej instancji nieprawidłowo zweryfikował pozytywne przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Z kolei Kolegium przesłanki te ustaliło prawidłowo, jednak w sposób wadliwy zastosowało przepis kreujący przeszkodę w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego, nie dostrzegając wynikających z niego uprawnień dla strony. Mając powyższe na uwadze E. D. wniosła o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. przez wezwanie jej do wyboru świadczenia, które chce pobierać, a w przypadku wyboru świadczenia pielęgnacyjnego dodatkowo do przedłożenia decyzji zawieszającej wypłatę prawa do świadczenia emerytalno-rentowego; uchylenie zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; ewentualnie w przypadku nieziszczenia się okoliczności wskazanych powyżej – o uchylenie zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie 8 listopada 2022 r. nikt się nie stawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W tej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym prawem do emerytury i pobieraniem tego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Z powołanych przepisów wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki. Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Bezspornym jest, że matka skarżącej jest osobą, która spełnia powyższy warunek. Jednak poza osobą wymagającą opieki także osoba ją sprawująca (tu: skarżąca) musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, to ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń np. przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. W okolicznościach tej sprawy skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, już we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazała, że oświadcza, że gotowa jest do zawieszenia emerytury, jednak jedynie w przypadku, gdy organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Bezsprzecznie skarżąca nie zrezygnowała z pobierania świadczenia emerytalnego. Należy podkreślić, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 u.e.r.f.u.s., zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przecież przez różne organy, jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. W okolicznościach sprawy niniejszej istniała więc możliwość złożenia do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do wypłaty emerytury, na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do ww. świadczenia, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkowałoby wstrzymaniem jego wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy). Zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Reasumując, w okolicznościach tej sprawy skarżąca nie doprowadziła do zawieszenia wypłaty emerytury. Zasadnie wobec tego organ odwoławczy uznał, że istnieje negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Istota bowiem ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury czy renty rodzinnej, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Ostatecznie więc wysokość uzyskiwanych przez skarżącą publicznych środków pieniężnych byłaby taka sama jak w przypadku wydania rozstrzygnięcia o świadczeniu pielęgnacyjnym, jakiego domaga się skarżąca. Konieczne było uprzednie złożenie wniosku skutkującego wstrzymaniem wypłaty emerytury, co pozwoliłoby na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości i na warunkach zgodnych z literą prawa. Niewątpliwie rację ma Kolegium, że szczególną rolę mógł w sprawie odegrać fachowy pełnomocnik skarżącej. Na etapie postępowania administracyjnego pełnomocnik mógł udzielić swojej mocodawczyni niezbędnej pomocy prawnej w celu skoordynowania działań organu rentowego i MOPR (lub organu rentowego i Kolegium - jeśli strona miała wątpliwości co do sposobu załatwienia sprawy w pierwszej instancji) tak, aby już samo złożenie do ZUS wniosku o wstrzymanie wypłaty emerytury, a następnie zawiadomienie o tym fakcie organu prowadzącego postępowanie, stanowiło sygnał dla organu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa od świadczenia pielęgnacyjnego (bądź w drugiej instancji - rozpoznającego odwołanie) do niezwłocznego zakończenia postępowania i wydania decyzji odnośnie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po otrzymaniu decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 127a § 1 i 2 k.p.a., w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Stąd możliwe jest takie działanie strony (jej pełnomocnika), które może istotnie wpłynąć na czas trwania obu postępowań, w przedmiocie wstrzymania wypłaty emerytury oraz w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. To działanie wymagałoby określonego zaangażowania od skarżącej czy od jej pełnomocnika, ale umożliwiłoby płynne przejście na system świadczeń rodzinnych. Nie można zgodzić się z autorem skargi, że na Kolegium spoczywał obowiązek przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z art. 136 k.p.a. w celu uzyskania od strony decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego. Organ administracji wydaje decyzję w oparciu o przepisy prawa materialnego (tu: ustawy o świadczeniach rodzinnych), które determinują zakres i rodzaj istotnych do poczynienia ustaleń faktycznych, aby możliwe było wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. W tej sprawie to przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazują, co w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ ma obowiązek ustalić. Przepisy prawa nie wymagają, aby z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawca złożył decyzję organu rentowego o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Przepisy ustawy wymagają, aby ustalić, czy wnioskodawca ma przyznane prawo do świadczenia emerytalnego i czy je pobiera. Wstrzymanie wypłaty emerytury jest jedynie możliwością (rozwiązaniem), jakie organ wskazuje stronie do uzyskania świadczenia rodzinnego. To od woli wnioskodawcy zależy, czy skorzysta z tej możliwości. Organ administracji orzekający w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może nałożyć na stronę obowiązku złożenia decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Dodatkowo należy podnieść, że wnioski skargi wskazują, że autor skargi powtórzył treść odwołania. Sąd administracyjny nie orzeka w oparciu o Kodeks postepowania administracyjnego, uchylając jakikolwiek akt, ale o ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie prowadzi również dodatkowego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a. Niemniej, z uwagi na to, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Sąd skontrolował legalność zaskarżonej decyzji (i decyzji organu pierwszej instancji – art. 135 p.p.s.a.), nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia decyzji. W szczególności Sąd nie stwierdził, aby decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 9 i art. 79a k.p.a., skoro skarżąca reprezentowana była przez fachowego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnik skarżącej z pewnością ma wiedzę, że pobieranie świadczenia emerytalnego przez jego mocodawczynię stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło