II SA/Ke 510/08
WyrokWSA w Kielcach2008-12-10
Skład orzekający: Jacek Kuza, Sylwester Miziołek, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego mogły ponownie rozpoznać sprawę dotyczącą budowy obiektu budowlanego, która została wcześniej umorzona ostateczną decyzją, mimo że stan faktyczny i przepisy prawne pozostały niezmienione?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ponieważ organy nadzoru budowlanego naruszyły zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wydając nowe decyzje w sprawie, która została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją o umorzeniu postępowania. Ponowne rozpoznanie sprawy w identycznych okolicznościach faktycznych i prawnych, bez wzruszenia pierwszej decyzji w nadzwyczajnym trybie, jest niedopuszczalne i prowadzi do stwierdzenia nieważności kolejnych decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej W.Ś. zaniechanie robót budowlanych przy budowie budynku składowego. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, jednak organ II instancji uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie. Następnie organ I instancji ponownie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, którą organ II instancji uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W trakcie ponownego postępowania ustalono, że budowa rozpoczęła się w 1988 r., a roboty budowlane nie były prowadzone od 1995 r. Organy uznały, że pozwolenie na budowę wygasło z mocy prawa. Skarżący wniósł o zwolnienie go z obowiązku ponownego ubiegania się o pozwolenie na budowę. Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku i przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Suchenia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata W. C. kwotę 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 złotych VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych uiszczoną jako opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...], nakazującą W.Ś. zaniechanie robót budowlanych przy rozpoczętej budowie budynku składowego na działce nr ewidencyjny [...] położonej w B.-Z. przy ulicy [...].
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że na skutek interwencji T. i B. Ś., właścicieli działki sąsiadującej z działką W. Ś., przedstawiciele organu I instancji w dniu 28 lutego 2001 r. przeprowadzili oględziny na działce przy ulicy [...] w B.-Z., stwierdzając, że na działce tej prowadzona jest budowa obiektu o wymiarach 12,60 x 8,60 m, usytuowanego w odległości 2,7 m od linii ogrodzenia od północnej strony tej działki. Stwierdzono wykonane fundamenty o wysokości ok. 40 cm ponad poziom terenu, w których zakotwiono 7 słupów stalowych o wysokości 3,5 m. Uczestniczący w oględzinach W. Ś. oświadczył, że obiekt ten buduje na podstawie decyzji Urzędu Miasta i Gminy z dnia [...] udzielającej mu pozwolenia na budowę budynku stodoły wg projektu typowego WB -33651/A. Pismem z dnia 4 października 2001r. organ I instancji wezwał W. Ś. do przedłożenia dziennika budowy lub jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że roboty budowlane przy tym obiekcie nie zostały przerwane na okres dłuższy niż dwa lata. Ponieważ żadne dokumenty nie zostały złożone, Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane z 1994r., postanowieniem z dnia [...] wstrzymał roboty budowlane przy budowie przedmiotowego obiektu. W dwumiesięcznym okresie ważności tego postanowienia organ I instancji wydał decyzję z dnia [...], nakazującą W. Ś. rozbiórkę rozpoczętej budowy budynku składowego na działce nr ewidencyjny [...] położonej w B.-Z. przy ul. [...].
W trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji prowadzone w trybie art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane z 1994r.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego organ I instancji decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy-Prawo budowlane z 1974r., nakazał W. Ś. rozbiórkę rozpoczętej budowy budynku składowego na działce nr ewidencyjny [...] położonej w B.-Z. przy ul. [...].
W trybie odwoławczym organ II instancji decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W trakcie ponownego postępowania wyjaśniającego W. Ś. złożył oświadczenie, że na budowę przedmiotowego budynku składowego posiadał pozwolenie z dnia [...]., ale nie posiadał projektu budowlanego przedmiotowego budynku, jak również dziennika budowy. Budowę rozpoczął w 1988r., a roboty budowlane nie są prowadzone od 1995r. do obecnego okresu.
W oparciu o przesłane przez Urząd Miasta i Gminy wyrysy i wypisy z ustaleń: miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta B.-Z. i sołectw: W., S. i Z., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy z dnia [...] ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Kieleckiego z dnia 11 kwietnia 1988r. nr 8, poz. 95; miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta B.-Z. i wsi W., Z., S. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...], ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Kieleckiego z dnia 25 maja 1992r. Nr 8, poz. 85 oraz miejscowego planu zagospodarowanie przestrzennego obejmującego część miasta B.-Z. oraz część wsi Z., S., M., Ch. i R. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] zmienioną następnie Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...], które to uchwały zostały ogłoszone w Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego z dnia 23 października 2007r. Nr 195, poz. 2821 i poz. 2822 – organ I instancji uznał, że przedmiotowa budowa nie narusza ustaleń wskazanych powyżej planów.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji uznał, że dając wiarę twierdzeniom inwestora, iż przedmiotowa budowa została rozpoczęta na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy z dnia [...] udzielającej W. Ś. pozwolenia na budowę stodoły wg projektu typowego WB3365/A, organ I instancji słusznie ustalił, iż przedmiotowa budowa została przerwana na okres dłuższy niż dwa lata. Roboty budowlane nie są bowiem prowadzone przy przedmiotowym budynku od 1995r. Zgodnie z treścią obowiązującego w dacie budowy przepisu art. 37 ust. 1 ustawy-Prawo budowlane z 1994r., decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 2 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 2 lata.
W związku z tym organ II instancji ustalił, iż decyzja o pozwoleniu na budowę wygasła z mocy prawa i organ I instancji słusznie zastosował tryb przewidziany w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994r., który stanowi, iż przed upływem 2 miesięcy, od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych. Słusznie także odstąpiono od przewidzianego w art. 50 ust. 1 obowiązku wstrzymania postanowieniem prowadzonych robót budowlanych z uwagi na fakt, iż przy przedmiotowym budynku roboty budowlane nie są prowadzone.
Organ II instancji wyjaśnił również, że jeżeli W. Ś. zamierza kontynuować budowę przedmiotowego budynku, to powinien uzyskać od Starosty pozwolenie na budowę. Natomiast samowolne wznowienie robót przy przedmiotowym budynku bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, będzie skutkowało zastosowaniem środków jakie w takim wypadku przewiduje ustawa-Prawo budowlane z 1994r.
W skardze na tę decyzję W. Ś. wniósł o zwolnienie go od obowiązku ponownego ubiegania się o pozwolenie na budowę i o utrzymanie ważności uzyskanego w 1987 r. pozwolenia aż do ukończenia tej budowy.
Ustanowiony w toku postępowania z urzędu adwokat skarżącego, w piśmie procesowym z dnia 13 listopada 2008 r. wniósł o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymanej nią w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Pełnomocnik skarżącego zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego – przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane – poprzez wydanie decyzji o nakazaniu zaniechania robót budowlanych, pomimo braku uprzedniego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wymaganego przepisem art. 51 ust. 1 prawa budowlanego,
2. naruszenie prawa materialnego – przepisu art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 37 ust. 1 prawa budowlanego i art. 162 § 1 i 3 kpa – poprzez wydanie decyzji o nakazaniu zaniechania dalszych robót budowlanych prowadzonych bez pozwolenia na budowę, pomimo braku uprzedniej decyzji o wygaśnięciu pozwolenia na budowę wskutek przerwy w budowie trwającej ponad 2 lata,
3. z ostrożności procesowej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 75 ust. 1 i art. 77 kpa – poprzez zaniechanie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczność zaistnienia i czasokresu przerwy w prowadzeniu przez skarżącego budowy na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...].
W uzasadnieniu tych zarzutów pełnomocnik skarżącego podniósł, że w przedmiotowej sprawie nigdy nie było wydane postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, przez co brak było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając pogląd o konieczności stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia na budowę decyzją administracyjną, pełnomocnik powołał się na pogląd wyrażony w komentarzu do art. 37 prawa budowlanego – Roberta Dziwińskiego, Pawła Ziemskiego, Dom Wydawniczy ABC, 2006 r. wyd. II. Stwierdził też, że zaniechanie wydania takiej decyzji i przyjęcie faktu wygaśnięcia pozwolenia na budowę jedynie w uzasadnieniu decyzji wydanej w innym postępowaniu pozbawia stronę uprawnień do kwestionowania w drodze środków odwoławczych ustaleń i przesłanek pozwalających na stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia na budowę. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ nadzoru budowlanego ustalając przesłankę przerwy w prowadzeniu budowy oparł się wyłącznie na niejednoznacznych wyjaśnieniach skarżącego, nie mającego świadomości znaczenia terminu przerwy w prowadzeniu budowy i jego skutków, a zaniechał obowiązkowego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych wpływających na ustalenie jej praw (art. 9 kpa) oraz zaniechał przeprowadzenia jakichkolwiek innych dowodów na tę podstawową w sprawie okoliczność.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Natomiast w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2008 r. organ II instancji wyjaśnił, że Starosta decyzją z dnia [...] na podstawie art. 104 i 162 kpa stwierdził wygaśnięcie ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy z dnia [...] udzielającej W. Ś. pozwolenia na budowę stodoły według projektu typowego WB-3365/A, przy ulicy [...] w B-Z.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn jakie w niej wskazano.
Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).
Według art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję, stwierdza jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie natomiast do treści art. 156 § 1 pkt 3 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
O istnieniu sytuacji wskazanej w przytoczonym przepisie można mówić w razie ustalenia tożsamości sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko pomiędzy tymi samymi stronami (M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, s. 910).Natomiast w takim zakresie, w jakim dopuszcza to prawo administracyjne przy zachowaniu tożsamości sprawy, możliwe będzie następstwo prawne w odniesieniu zarówno do strony, jak i organu. Zatem sprawy będą tożsame co do podmiotów także wtedy, gdy w miejsce strony wstąpi jej następca prawny (w odniesieniu do praw zbywalnych i dziedzicznych) oraz gdy miejsce organu zajmie na skutek np. reorganizacji, nowy organ o innej nazwie, lecz wyposażony w tę samą właściwość rzeczową co organ, który wydał pierwotną decyzję (tamże, s. 912).
Wskazana sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie.
Po zawiadomieniu w dniu 25 lipca 2002 r. stron o wszczęciu postępowania, w sprawie doszło do oceny stwierdzonego stanu faktycznego na gruncie przepisów art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - prawo budowlane (Dz. U. Nr 98/2000 poz. 414 ze. zm.). Organ nadzoru budowlanego ustalił wówczas, że w sprawie zachodziła sytuacja budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę. I choć organ I instancji rozpatrując sprawę po raz pierwszy, nie dał wiary oświadczeniu inwestora o prowadzeniu budowy na podstawie pozwolenia z 1987 r., to z niewiadomych przyczyn zastosował tryb postępowania o jakim mowa w art. 50 i 51 prawa budowlanego z 1994 r., mający zastosowanie do robót budowlanych innych niż określone w art. 48 i 49 tej ustawy (a więc do robót innych niż budowa obiektu budowlanego). W tej sytuacji organ II instancji uznał, że choć brak jakichkolwiek ustaleń co do daty rozpoczęcia budowy tego obiektu nie pozwalał na jednoznaczne wskazanie, czy do samowoli budowlanej powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r., czy też prawa budowlanego z 1994 r., to dla organu nie ulegało wątpliwości, że zastosowany przez organ I instancji tryb prowadzenia postępowania w tej sprawie był nieadekwatny do stanu faktycznego. Taka konstatacja poskutkowała uchyleniem decyzji INB z dnia [...] nakazującej W. Ś. rozbiórkę rozpoczętej budowy przedmiotowego budynku i umorzeniem postępowania organu I instancji prowadzonego w trybie art. 50 i 51 prawa budowlanego z 1994 r. Ta ostateczna decyzja nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Konsekwencją jej wydania i uzyskania przez nią przymiotu ostateczności, była konieczność oceny przez organ nadzoru budowlanego I instancji w toku postępowania zakończonego kontrolowaną decyzją, czy sprawa którą rozpatruje, nie została już załatwiona wcześniejszą, ostateczną decyzją. W tym celu organ miał obowiązek wyjaśnić, czy pomiędzy tamtą sprawą, a obecnie rozpatrywaną nie zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa. Wbrew takiemu obowiązkowi, organy nadzoru budowlanego obu instancji nie oceniły sprawy pod tym kątem. Tymczasem analiza obu wskazanych spraw administracyjnych, tj. zakończonych wydanie decyzji WINB z dnia [...] oraz z dnia [...] wskazuje na ich tożsamość.
O tożsamości podmiotowej tych decyzji przesądza to, że obie zostały wydane przez te same organy, (i to zarówno w I, jak i w II instancji) oraz to, że w obu postępowaniach występowały te same strony. Obie wymienione decyzje zostały doręczone (co dopiero przesądza o wprowadzeniu ich do obrotu prawnego – art. 110 kpa) inwestorowi W. Ś. oraz spadkobiercom zmarłej w dniu 5 lutego 2003 r. T. Ś. (do której skierowane było postanowienie INB z dnia [...] o wstrzymaniu robót budowlanych oraz decyzja INB z dnia [...] nakazująca rozbiórkę), tj. B. Ś., J. Ś., K. Ś. i Z. Ś.
Odnosząc się do wskazanych wyżej elementów tożsamości przedmiotowej obu analizowanych spraw należy stwierdzić, że stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia w obu tych sprawach był identyczny. Jak to bowiem ustaliły organy obu instancji i co nie było sporne w toku całego postępowania administracyjnego, co najmniej od 1995 r. żadne roboty budowlane na przedmiotowej nieruchomości nie były prowadzone, a zakres zrealizowanych robót jest taki sam jak w czasie oględzin dokonanych przez organ I instancji w dniu 28 lutego 2001 r.
Z tożsamości stanu faktycznego obu wskazanych spraw wynika istotna konsekwencja. Otóż ten sam stan faktyczny nie może być na gruncie tych samych przepisów, dwukrotnie oceniony nawet w sytuacji, gdy ta ocena jest różna i pociąga za sobą odmienne rozstrzygnięcia. Do tego bowiem konieczne jest uprzednie wzruszenie pierwszej z decyzji wydanych w takich tożsamych sprawach.
Rozpoznając sprawę po raz pierwszy, organy nadzoru przeprowadziły analizę ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. Legalizacja taka co do zasady jest możliwa w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub 49b ust. 1 prawa budowlanego oraz gdy roboty budowlane wykonywane są:
1).bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.
Organ I instancji w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] nie wskazał jednoznacznie, która z wymienionych sytuacji zachodziła w sprawie. Wydając bowiem postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, jako podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia wskazał art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1994 r. W uzasadnieniu tamtego postanowienia natomiast, powołał się na treść art. 50 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, odpowiadającego w dacie wydania decyzji z dnia 18 kwietnia 2007 r. artykułowi 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu z tej daty (wykonywanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach). Tę ostatnią kwalifikację potwierdził ten sam organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1994 r. Organ II instancji z kolei, nie wyjaśniając w ogóle, z którą z przytoczonych czterech podstaw postępowania legalizacyjnego miał do czynienia uznał prawdopodobnie, że nie było to potrzebne, ponieważ w sprawie nie zachodził podstawowy warunek legalizacji, tj. nie dotyczyła ona prowadzenia innych niż budowa obiektu budowlanego, robót budowlanych, tylko właśnie budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z takiego rozstrzygnięcia podjętego przez organ II instancji należy wywieść, że możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu na podstawie art. 50 i 51 prawa budowlanego została definitywnie wyłączona. Należy przypomnieć, że przyjęta w procedurze administracyjna konstrukcja umorzenia postępowań w decyzji powoduje, iż stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak każda inna decyzja. Wzruszenie jej może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a nowa decyzja w tej samej sprawie wydana w zwyczajnym trybie zawsze musi spotkać się ze skutecznym zarzutem nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 1998 r. I SA/Gd 1279/96 LEX nr 35931).
Mimo umorzenia postępowania pierwszej instancji prowadzonego w trybie art. 50 i 51 prawa budowlanego z 1994 r. dokonanego w zapadłej dnia [...] ostatecznej decyzji oraz mimo wskazanych wyżej konsekwencji takiej decyzji, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji ponownie wszczął postępowanie naprawcze. W jego toku organ ten, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1994 r. wydał decyzję nakazującą zaniechanie robót budowlanych, nie poprzedzając jej postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych (co wbrew zarzutowi skargi nie było konieczne – por. wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., II OSK 629/07, LEX 347905), ani nie wyjaśniając, z którym z przypadków o jakich mowa w art. 50 ust. 1 ma do czynienia. Z uzasadnienia tej decyzji INB można się jedynie domyślać, że organ uznał, iż ma do czynienia z sytuacją prowadzenia robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, tj. z sytuacją o jakiej mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1994 r. Jako jedyną przyczynę wdrożenia postępowania z art. 51, organ podał bowiem fakt wygaśnięcia pozwolenia na budowę wskutek przerwania budowy na czas dłuższy niż 2 lata (art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r.). Taką ocenę zaakceptował w pełni organ II instancji. Organy obu instancji nie poddały natomiast jakiejkolwiek analizie faktu ostatecznego umorzenia postępowania prowadzonego uprzednio w tych samych okolicznościach faktycznych i na podstawie tych samych, nie zmienionych pomiędzy [...] r., a [...] i [...] przepisów prawa budowlanego. W ten sposób organy obu instancji naruszając zasadę trwałości decyzji administracyjnych wydały decyzje dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną. Taka konstatacja, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2, 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa musiała spowodować stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ubocznie można dodać, że zaakceptowana przez organ II instancji motywacja nałożonego nakazu zaniechania robót budowlanych (które, jak to zasadnie ustalił organ nie są prowadzone), sprowadzająca się do chęci "wyeliminowania skutków ewentualnego prowadzenia przez inwestora budowy bez stosownego pozwolenia" – nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych, o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1994 r. wydaje się w razie ustalenia, że nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa, a roboty budowlane są kontynuowane. Wtedy bowiem zachodzi obawa dalszego prowadzenia robót z naruszeniem prawa i wynikła z tej obawy potrzeba zapobieżenia takiej możliwości. Gdy natomiast, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, roboty budowlane nie były prowadzone od 1995 r., w związku z czym wydane pozwolenie na budowę wygasło z mocy prawa na podstawie art. 37 ust. 1 prawa budowlanego, to zapobieganie wznowienia takiej budowy nie jest potrzebne. Z racji bowiem wygaśnięcia pozwolenia na budowę, ewentualne wznowienie budowy bez uzyskania przez inwestora nowej decyzji o pozwoleniu na budowę (co nakazuje art. 37 ust. 2 prawa budowlanego), będzie stanowić samowolę budowlaną w stosunku do której organ będzie musiał zastosować nakaz, o jakim mowa w art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Odnosząc się do drugiego zarzutu zawartego w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 13 listopada 2008 r. można ubocznie tylko, (a to z uwagi na treść rozstrzygnięcia Sądu) wyrazić pogląd, że skoro skutek wygaśnięcia pozwolenia o jakim mowa w art. 37 ust. 1 prawa budowlanego następuje z mocy prawa (co wynika ze stanowczej treści tego przepisu – "decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa"), to wydawanie decyzji potwierdzającej ten fakt nie jest konieczne, choć może nastąpić na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa (por. Niewiadomski, (w:) Prawo budowlane. Komentarz, art. 37, Nb 1 Warszawa 2006).
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji, uwzględniając wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa rozważy celowość zastosowania w stosunku do prowadzonego z urzędu postępowania naprawczego art. 105 § 1 kpa.
Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku oparte zostało na przepisie art. 152 p.o p.s.a.
Orzeczenie zawarte w pkt III wyroku oparto na podstawie § 2 ust. 3 i § 18 ust.1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło