II SA/Ke 52/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 52/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 06 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie: Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant: Referent stażysta Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2005 r. sprawy ze skargi L. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin w zakresie prawa jazdy i skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, II. oddala skargę w pozostałym zakresie, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części określonej w punkcie I wyroku do chwili jego uprawomocnienia się. Decyzją z dnia [...] Starosta na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1a oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym 1. skierował L. A. na egzamin sprawdzający kwalifikacje: - teoretyczny i praktyczny w zakresie kat. A prawa jazdy, - praktyczny w zakresie kat. B prawa jazdy. 2. skierował L. A. na badania lekarskie 3. wyznaczył termin pozytywnego wyniku egzaminu oraz przedłożenia badań na dzień 1 marca 2004 r. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że w toku weryfikacji akt kierowcy L. A. stwierdzono, że poczynając od roku 1987 kilkakrotnie prowadził on samochód w stanie nietrzeźwym, za co był karany przez Kolegium do spraw Wykroczeń zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. W wyniku tego L.A. kierowany był w roku 1988 przez Urząd Gminy na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. A i B oraz w roku 1990 na egzamin teoretyczny w zakresie kat. B prawa jazdy. Egzamin teoretyczny w zakresie kat. B L. A. zdał z wynikiem pozytywnym 26 stycznia 1990 r. Ostatnie orzeczenie Kolegium do spraw Wykroczeń zapadło w 2001 r. i orzeczono wówczas wobec L. A. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku. Fakt wielokrotnego naruszania zasad ruchu drogowego nasuwa zastrzeżenia co do znajomości obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie, gdyż art. 45 ust. 1 jak i 60 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym zabraniają kierującemu prowadzenia pojazdu w sposób zagrażający bezpieczeństwu osoby znajdującej się w pojeździe lub poza nim. Ponadto zgromadzony w aktach materiał dowodowy nasuwa przypuszczenia, że stan zdrowia kierowcy uniemożliwia kierowanie pojazdem. Okoliczności, w jakich następowało wielokrotne zatrzymanie prawa jazdy wskazują z dużą doza prawdopodobieństwa, że kierujący może być w taki stanie, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Wszystko to, a także fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 17 października 2003 r. zasugerowało podjęcie przedmiotowych działań, powodowało konieczność orzeczenia jak w sentencji decyzji. Rozpoznając odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniesione przez L.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję w pkt 1, zaś w pkt 2 uchyliło ją i umorzyło postępowanie organu I-szej instancji. Organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, że L. A. mimo skierowania go w dniu 16 sierpnia 1988 r. na egzamin sprawdzający kwalifikacje teoretyczny i praktyczny w zakresie kat. A, B prawa jazdy, do chwili obecnej ciążącego na nim obowiązku nie dopełnił. Akta sprawy potwierdzają, że wielokrotnie popełniał on wykroczenia drogowe z art. 87 § 1 kw prowadząc pojazd w stanie nietrzeźwym i naruszał tym samym obowiązujące przepisy w ruchu drogowym. Ponadto postanowieniem z [...] Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym zatrzymało L. A. prawo jazdy, którego zagubienie wcześniej zgłaszał. Pozwala to domniemywać, że L. A. przez pewien okres czasu był w posiadaniu dwóch dokumentów potwierdzających uzyskane uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. A i B. Okoliczności te budzą zastrzeżenia co do znajomości przez skarżącego przepisów prawa o ruchu drogowym, a tym samym posiadania kwalifikacji do kierowania pojazdami. Dlatego zastosowanie art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest zasadne. Co do faktu skierowania L. A. na badania lekarskie, to organ kolegialny podniósł, że w świetle obowiązujących przepisów prawa nie ma ku temu podstaw. Przy wydawaniu decyzji takiej treści organ powinien stosować zasady zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, które w § 2 ust. 4, 5 i 6 przewidują szczególne przypadki, kiedy starosta może wydać skierowanie na badania lekarskie osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 Prawa o ruchu drogowym. Żadna z wymienionych sytuacji w sprawie nie występuje, a zatem nie było podstaw do skierowania L. A. na badania lekarskie. Skargę od tego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył L. A. zarzucając, że skierowano go na egzamin po 15 latach od wykroczenia za prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu. Egzamin kontrolny zdał w 1990 z wynikiem pozytywnym i wówczas Wydział Komunikacji wydał mu prawo jazdy. Dlatego w myśl obowiązujących przepisów "sprawa została przedawniona". Aktualnie jest inwalidą drugiej grupy i nie posiada przeciwwskazań od lekarza orzecznika do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest w przeważającej mierze zasadna. Ustalenia będące podstawą orzekania w sprawie, organy obu instancji poczyniły w oparciu o znajdujące się w aktach orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń: - przy Wojewodzie ( z dnia [...] i [...]) -przy Prezydencie Miasta (z dnia [...],[...],[...] i[...) oraz - przy Sądzie Rejonowym z dnia [...]. Z zawartych w nich rozstrzygnięć organy wysnuły wniosek, że skoro skarżący został uznany winnym popełnienia wykroczeń z art. 87 § 1 kodeksu wykroczeń i za to ukarany, to zachodzą wątpliwości co do znajomości przez niego obowiązujących przepisów Prawa o ruchu drogowym, a zwłaszcza art. 45 ust. 1 i 60 ust. 1 ustawy zabraniającego kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, co powoduje konieczność skierowania go na egzamin sprawdzający kwalifikacje na podstawie art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Niezależnie od oceny zasadności zastosowania w niniejszym przypadku ostatniego z wymienionych wyżej przepisów podnieść należy, że rozpoznając niniejszą sprawę organy obu instancji przeoczyły, że stosownie do treści art. 46 § 1 i 2 kodeksu wykroczeń ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. Jeżeli ukarany przed upływem okresu przewidzianego w § 1 popełnił nowe wykroczenie, za które wymierzono mu karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo od przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie. W świetle zacytowanego przepisu nie ulega zatem wątpliwości, że wszystkie ukarania skarżącego, które nastąpiły na podstawie wyżej wymienionych orzeczeń uległy z uwagi na upływ czasu zatarciu, co oznacza, że nie mogły być przedmiotem dowodu w rozumieniu art. 75 § 1 kpa. Tym samym nie można było na ich podstawie czynić ustaleń - jak miało to miejsce w postępowaniu zarówno pierwszej jak i drugiej instancji. Ponieważ ustalenia te oparte zostały w głównej mierze na wymienionych na wstępie orzeczeniach Kolegium ds. Wykroczeń, a z przyczyn o jakich mowa wyżej są wadliwe, wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy art. 75 § 1 kpa i art. 76 § 1 kpa i nie mogą się ostać. Ponadto zauważyć należy, że nawet przy przyjęciu poczynionych przez organy ustaleń za zgodne z prawem, zastosowanie w sprawie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1a budzi wątpliwości. Skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji, nie powinno w zasadzie następować w oparciu o fakt popełnienia przez kierowcę przestępstwa lub wykroczenia. W doktrynie wypowiadany jest słuszny pogląd, że taka sytuacja jest niedopuszczalna, gdyż następstwem popełnienia czynów karalnych jest wymierzenie kary, a skierowanie takiego kierowcy na sprawdzenie kwalifikacji należałoby odebrać jako prawny skutek skazania ( por. R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz. Dom Wydawniczy ABC 2005, wyd. II ). Możliwość zastosowania przez starostę w takim przypadku art. 114 ust. 1 pkt 1a Prawa o ruchu drogowym należy dopuścić jedynie wówczas, gdy w związku z popełnionym wykroczeniem lub przestępstwem ujawnią się okoliczności wskazujące na to, że kierowca nie zna przepisów ruchu drogowego lub nie potrafi bezpiecznie prowadzić pojazdu. O braku umiejętności bezpiecznego prowadzenia pojazdu może natomiast świadczyć częste naruszanie przepisów ruchu drogowego, ale tylko takie, które wynika z nieznajomości przepisów lub techniki jazdy. Jeżeli natomiast naruszenie norm regulujących ruch drogowy wynika - jak w przypadku prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości - z rażącej lekkomyślności, trudno mówić o ich nieznajomości, tylko o braku przestrzegania z różnych pobudek, co może wzbudzić wątpliwości w zakresie sprawności psychicznej kierowcy. Wówczas może zachodzić potrzeba skierowania takiej osoby na badania psychologiczne ( art. 124 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym ). Zastosowanie w takiej sytuacji przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1a ustawy wydaje się być bezcelowe, gdyż ponowne zdanie egzaminu przez osobę, która dopuściła się popełnienia czynu polegającego na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwym, nie doprowadzi do wyeliminowania jej nieprawidłowego zachowania na przyszłość. Tym samym wyrażony w powołanym wyżej przepisie obowiązek starosty czuwania nad tym, aby dopuszczeni do ruchu byli tylko ci kierowcy, którzy potrafią bezpiecznie prowadzić pojazd, nie zostałby - w sposób proponowany przez organy w sprawie niniejszej - zrealizowany. Uchybienia prawa procesowego, o jakich mowa wyżej, powodują konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w części utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającego je orzeczenia organu I instancji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Orzeczenie zawarte w pkt III oparte zostało o przepis art. 152 p.p.s.a. Wprawdzie zarzuty skargi skierowane zostały jedynie do tej części decyzji, która utrzymuje w mocy orzeczenie organu I instancji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jednak wnioski w niej sformułowane dotyczą całego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, także w tym zakresie, w jakim uchyla ono zaskarżoną decyzję w pkt 2 i umarza postępowanie organu pierwszej instancji. Dlatego też, nie znajdując podstaw do przyjęcia, że skarga złożona została jedynie od części decyzji organu II instancji, Sąd orzekł o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie. Słusznie wywiódł bowiem organ kolegialny, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, albowiem nie zaszły przesłanki określone w tym przepisie oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia kierowania pojazdami. Prawidłowo zatem uchylając zaskarżoną decyzję umorzył postępowanie pierwszej instancji. Dlatego też skargę w tym zakresie należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.