II SA/Ke 527/24

WyrokWSA w Kielcach2025-01-22

Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. może być przyznane osobie, która złożyła wniosek po tej dacie, ale spełniła pozostałe przesłanki przed tą datą?
Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. może być przyznane tylko tym osobom, które przed tą datą spełniły wszystkie wymagane prawem warunki, a jedynie organ nie zdążył wydać decyzji. Osoba, która złożyła wniosek po 31 grudnia 2023 r., nawet jeśli spełniła niektóre przesłanki przed tą datą, nie może nabyć prawa do świadczenia na "starych zasadach", jeśli nie spełniła wszystkich warunków do 31 grudnia 2023 r., w tym obowiązku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponadto, świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. przysługuje wyłącznie osobom do 18. roku życia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. Z. na rzecz jej matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na niespełnienie przez skarżącą przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego do 31 grudnia 2023 r. Skarżąca argumentowała, że złożyła wniosek w terminie po uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności matki i powinny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące przed nowelizacją. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełniła kluczowych przesłanek do przyznania świadczenia, zarówno na "starych", jak i "nowych" zasadach.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 sierpnia 2024 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania A.Z od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ponieważ A.Z. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła 15 kwietnia 2024 roku, a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...]. zostało wydane po rozpatrzeniu wniosku z 27 grudnia 2023 r., to w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323), dalej zwanej: "ustawą". Wynika to z art. 24 ust. 2a tej ustawy. Dalej odnosząc się do rozstrzygnięcia organu I instancji Kolegium podało, że po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Dlatego też organ I instancji odmawiając zaskarżoną decyzją przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, dopuścił się uchybienia prawa materialnego, gdyż wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Jednak w sprawie zaistniała inna negatywna przesłanka, uniemożliwiająca przyznanie prawa do żądanego świadczenia. W tym zakresie SKO podniosło, że strona w części III wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 15 kwietnia 2024 r. W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego, Kolegium otrzymało oświadczenie strony z 18 lipca 2024 r., z którego wynikało, że 19 grudnia 2018 r. zawarła umowę dzierżawy na okres 10 lat, która została rozwiązana 15 kwietnia 2024 r. Z powyższego oświadczenia wiadomym jest również, że od 15 kwietnia 2024 r. strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej związanej z rolnictwem. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że w dacie 31 grudnia 2023 r., odwołująca nie spełniła przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Nie było więc podstaw do przyznania żądanego świadczenia za okres od 1 grudnia 2023 r. - od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności do 31 grudnia 2023 r. Niezależnie od powyższego Kolegium zaznaczyło, że osoba, która w okresie do 31 grudnia 2023 r. albo od 1 stycznia 2024 r. nie miała/nie ma przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na tzw. "starych zasadach", nie może zachować/nabyć do niego prawa bez spełniania warunków określonych w art. 63 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniu wspierającym. Organ jednak uznał, że strona nie spełniła wszystkich dotychczasowych warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie do 31 grudnia 2023 r., ponieważ nie zrezygnowała w tym czasie z pracy w gospodarstwie rolnym, a w stanie prawnym obowiązującym do końca 2023 r. bycie rolnikiem oraz praca w gospodarstwie rolnym pozbawiała stronę możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Tak więc rozstrzygając kwestię przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2024 r. do czasu wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, należy zastosować obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej powyżej 18 roku życia - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, A.Z. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: a. art. 9 kpa poprzez naruszenie zasady praworządności, zaniedbanie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ II instancji kierował się przy załatwieniu sprawy; b. art. 15 kpa polegającego na: - orzeczeniu co do istoty sprawy na podstawie innego przepisu prawa materialnego, niż uczynił to wcześniej organ I instancji; - poczynienie nowych ustaleń faktycznych w postaci stwierdzenia, że odwołująca się nie spełnia przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką oraz rozpoznanie sprawy w innym zakresie, niż została rozstrzygnięta decyzją organu I instancji; c. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 107 § 3 kpa, poprzez tendencyjne rozpoznanie całego materiału dowodowego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do wydania niezgodnej z prawem decyzji; d. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organu I instancji w sytuacji gdy była ona wadliwa; 2. prawa materialnego: a. art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię gdyż skarżąca spełniła wszystkie przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, co potwierdza złożone przez nią oświadczenie oraz wypowiedzenie umowy dzierżawy pola; b. art. 63 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego błędną wykładnię; c ) art. 24 ust. 2a ustawy poprzez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi jej autorka zarzuciła, że organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym, niż uczyniono to w pierwszej instancji. W szczególności zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, jak również orzeczenie w kwestii, która nie była rozpoznawana w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, narusza przedmiotową tożsamość sprawy, a w konsekwencji zasadę dwuinstancyjności (WSA w Łodzi z 5 marca 2014 r., III SA/ Łd 1310/13). Dalej skarżąca podniosła, że jej matka złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności [...] Komisja wydała orzeczenie [...] i dlatego 27 grudnia 2023 r. jak i w dniach następnych do końca 2023 r., nie zrezygnowała z płacenia KRUS, gdyż musiała być ubezpieczona i nie była pewna czy orzeczenie ustalające znaczny stopień niepełnosprawności zostanie wydane. Z tego powodu nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wobec powyższego wnosząca skargę stwierdziła, że skoro złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego 15 kwietnia 2024 r. i spełniła przesłanki o których mowa w art. 17 ust 1 pkt 1 ustawy, to powinna od tego dnia mieć przyznane to świadczenie. Dodała, że w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego spełniając wymóg, jaki obowiązywał 27 grudnia 2023 r. Aby mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne należało zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej w rolnictwie - co uczyniła 15 kwietnia 2024 r. Dlatego skoro złożyła wniosek w odpowiednim terminie od wydania orzeczenia o niepełnosprawności to, powinny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące na dzień, w którym został ustalony stopień niepełnosprawności, mimo że przedmiotowy wniosek został złożony później, gdy obowiązywały nowe przepisy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiot oceny w niniejszym postępowaniu stanowiła decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie ustalenia dla skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką M. M.. Zasadniczym powodem wydania zaskarżonej decyzji było niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanki określonej w art. 17b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023.390), dalej u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., polegającej na zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zastosowanie wymienionego przepisu uzasadnione zostało treścią regulacji przejściowych, które znalazły się w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U.2023.1429), dalej u.ś.w., która weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Organ II instancji uznał bowiem, że przepisy dotychczasowe zgodnie z zasadą ochrony praw nabytych, mają zastosowanie w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, do których prawo powstało w okresie do 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji osoba, która w okresie do 31 grudnia 2023 r. nie miała przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego albo w okresie od 1 stycznia 2024 r. nie ma przyznanego takiego świadczenia na "starych zasadach", nie może prawa do niego zachować czy też nabyć, bez spełnienia warunków określonych w art. 63 ust. 3 i 4 u.ś.w. Z takich motywów zaskarżonej decyzji wynika, że organ II instancji uznał, że mimo złożenia przez skarżącą wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 10 kwietnia 2024 r., do oceny jej uprawnień do tego świadczenia zastosowanie miały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Organ nie wyjaśnił przy tym, w oparciu o jaką wykładnię prawa oceniał uprawnienia skarżącej do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r. Jeżeli powodem do takiej wykładni miałoby być zachowanie przez skarżącą terminów, o jakich mowa w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, to z takim poglądem nie można się zgodzić. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełniał przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można bowiem mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Zatem regulacja z art. 63 u.ś.w. umożliwia przyznanie świadczenia tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek i spełniały wszystkie przesłanki pozytywne do przyznania świadczenia, ale organy nie zdążyły do dnia 31 grudnia 2023 r. tego wniosku rozpoznać (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2024 r., II SA/Sz 291/24, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 grudnia 2024 r., II SA/Gl 1194/24). Ustawodawca w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. ustalił zasady ochrony praw nabytych dla osób, którym wcześniej przyznano prawo do przedmiotowego świadczenia. Przepisy te miały na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności prawa. Zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochronę praw podmiotowych, zarówno publicznych jak i prywatnych nabytych w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i praw nabytych in abstracto (zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie), a także ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia praw pod rządami danej ustawy bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy. Powyższa zasada sprowadza się do takiego nakazu stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 października 2024 r., II SA/Sz 690/24). O możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, najpóźniej na dzień 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2024 r. II SA/Ol 912/23, dostępny jw.). Wniosek co do przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. tylko osobom, którym wcześniej przyznano prawo do takiego świadczenia, wywieść można z treści uzasadnienia projektu ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Wskazano w nim w sposób bezpośredni, iż nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Zamiarem ustawodawcy nie było pozbawianie praw już nabytych osób, które do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierały. Wskazuje na to także jednoznacznie dalsza treść powoływanego uzasadnienia do projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, gdzie czytamy "Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego" (por. uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejm RP IX kadencji oraz wyroki WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r. IV SA/Po 105/24 i z dnia 8 sierpnia 2024 r., IV SA/Po 499/24). W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. (Wyrok WSA w Łodzi z 21 listopada 2024 r., II SA/Łd 648/24). Na przeszkodzie powyższej wykładni nie stoi treść art. 63 ust. 2 u.ś.w., gdzie mowa jest też - jako o osobach zachowujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. - o takich osobach, którym od dnia wejścia w życie tej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W hipotezie przywołanej normy chodzi bowiem o sytuacje, gdy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony przed 31 grudnia 2023 r. zostanie rozpoznany po tej dacie. Natomiast dopuszczenie przez ustawodawcę w art. 63 ust. 3 możliwości składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach również po 31 grudnia 2023 r. dotyczy osób, o których mowa w art. 63 ust. 2, a więc takich, którym przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r., a potrzeba zachowania nabytego już prawa do tego świadczenia zasługuje na ochronę, gdyż jedyną przesłanką prawa do tego świadczenia wymagającą weryfikacji, jest posiadanie przez osobę, nad którą sprawowana jest opieka, odpowiedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub o niepełnosprawności. Ponieważ z niewadliwie ustalonych i niespornych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy wynika, że A.Z. nie miała nigdy przyznanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a wniosek o jego przyznanie z tytułu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad matką M. M. liczącą sobie 80 lat i legitymującą się od 31 stycznia 2024 r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, złożyła dopiero 10 kwietnia 2024 r., w świetle przestawionej powyżej wykładni prawa nie można przyjąć, aby świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. mogło być jej przyznane. Ocena wniosku strony dokonana przez organ II instancji na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., stanowiła naruszenie przepisów prawa materialnego, które jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro również na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującej od 1 stycznia 2024 r., takie świadczenie skarżącej nie przysługiwało, z racji obecnego brzmienia art. 17 ust. 1 tej ustawy. Stanowi on bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niespełnianie bezwzględnej przesłanki wieku osoby, nad którą skarżąca sprawuje opiekę eliminuje więc możliwość przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. W związku z powyższymi wywodami tylko ubocznie można zauważyć, że nawet gdyby nie podzielić zaprezentowanego wyżej poglądu co do niedopuszczalności stosowania przy ocenie wniosku złożonego w niniejszej sprawie, przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., to i tak nie byłoby możliwości przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji jest bowiem ustalenie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Regulacja przepisów art. 63 u.ś.w. nie będzie natomiast mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek warunkujących powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie natomiast zostało niewadliwie wykazane, że skarżąca nie spełniła jednego z koniecznych warunków do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, nawet przy zastosowaniu przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Jak to bowiem trafnie wyjaśnił organ II instancji, A.Z. nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego do 31 grudnia 2023 r., skoro zawarta przez nią w dniu 19 grudnia 2018 r. na okres 10 lat umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego, została rozwiązana dopiero 15 kwietnia 2024 r., co skarżąca przyznała w oświadczeniu z 15 kwietnia 2024 r. złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej (k. 3 akt administracyjnych) oraz w oświadczeniu z 18 lipca 2024 r. (k. 35 akt administracyjnych). Zarzuty sformułowane w skardze nie mogły zmienić rozstrzygnięcia sprawy. Fakt zachowania przez skarżącą określonego w art. 63 ust. 3 u.ś.w. trzymiesięczniego terminu do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne liczonego od dnia uzyskania przez jej matkę orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym, nie oznacza, że pozostałe przesłanki warunkujące możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., również mogą być spełnione w terminach określonych w art. 63 ust. 3 u.ś.w. Wymieniony przepis o charakterze intertemporalnym stanowi bowiem wyjątek od zasady bezpośredniego działania nowych przepisów, przez co należy go wykładać ścieśniająco. Przede wszystkim jednak nie ma w nim mowy o innych przesłankach warunkujących zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, niż uzyskanie przez osobę, nad którą jest sprawowana opieka, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Dlatego nieskuteczne jest spełnienie tych innych przesłanek warunkujących zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 31 grudnia 2023 r. przy zachowaniu terminów określonych w art. 63 ust. 3 u.ś.w. Wszystkie te przesłanki (poza legitymowaniem się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności), muszą bowiem być spełnione najpóźniej w dniu 31 grudnia 2023 r. Dlatego podnoszona w skardze okoliczność zaprzestania prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego po 15 kwietnia 2024 r., jak i powody, dla których nie mogła ona zrobić tego wcześniej (brak pewności co do sposobu rozpatrzenia wniosku o ustalenia stopnia niepełnosprawności matki skarżącej – M. M. oraz obawa przed przedwczesnym pozbawieniem się ubezpieczenia w KRUS) – nie mogły spowodować przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Niezasadne były zarzuty naruszenia przepisów postępowania mającego polegać na rozpoznaniu sprawy w innym zakresie niż została rozstrzygnięta decyzją organu I instancji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Możliwość uwzględnienia skargi w oparciu o ten zarzut zachodzi więc wtedy, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie można stwierdzić. Jak to już wyżej wyjaśniono, zasadniczym powodem utrzymania przez organ II instancji decyzji pierwszoinstancyjnej odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, było stwierdzenie niespełnienia niezbędnego warunku przyznania takiego świadczenia polegającego na niezaprzestaniu prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego do dnia 31 grudnia 2023 r. Należy zauważyć, że ta rzeczywiście kluczowa dla rozstrzygnięcia okoliczność wynikała już z wniosku samej strony z 10 kwietnia 2024 r. W będącym jego częścią oświadczeniu bowiem, A.Z. przyznała, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 15 kwietnia 2024 r., co jest bezsporne również w świetle późniejszego pisemnego oświadczenia skarżącej z 18 lipca 2024 r., jak i w świetle treści uzasadnienia skargi. Oznacza to, że to kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenie zostało dokonane już w czasie postępowania przed organem I instancji. Brak odzwierciedlenia tego ustaleniu w uzasadnieniu decyzji tego organu stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 106 § 3 k.p.a., które jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro takie samo ustalenie poczynił również organ II instancji i okazało się ono poprawne. Nie można więc twierdzić, że SKO w Kielcach dokonało w tym zakresie nowych i dodatkowych ustaleń faktycznych mogących świadczyć o naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 k.p.a. Nie można też mówić w niniejszej sprawie o braku tożsamości spraw rozstrzygniętych przez organy obu instancji, mającym wynikać z innej materialnoprawnej podstawy prawnej tych rozstrzygnięć. Nie można w związku z tym podzielić zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania z uwagi na podanie nowej podstawy prawnej aktu wydanego przez organ odwoławczy, skoro w niniejszej sprawie nie doszło do zmiany przedmiotu rozpoznania (por. wyrok WSA w Warszawie z 3.03.2016 r., IV SA/Wa 3417/15, LEX nr 2459564). Przedmiotem rozstrzygnięcia w obu tych decyzjach była bowiem kwestia przysługiwania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu zaprzestania prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zmieniając podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy, organ odwoławczy nie zmienił więc jej przedmiotu. Jak wskazywano w orzecznictwie, kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 1989 r. sygn. akt IV SA 1278/88, niepubl., z dnia 12 maja 2006 r., LEX nr 236427, z dnia 18 grudnia 2013 r., II OSK 1602/12, LEX nr 1530595). Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło