II SA/Ke 535/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2010r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania S. Ł. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...], orzekającej o odmowie wymeldowania M. Ł. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości S. – na podstawie art. 15 ust. 2, art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) i art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o wymeldowanie M. Ł., H. Ł. i A. Ł. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości S. 27 złożył w dniu 24 listopada 2009r. S. Ł., motywując go nieprzebywaniem tych osób w opisanym lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji uznał, że odnośnie H. Ł. zostały spełnione przesłanki ustawowe i decyzją z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu go z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Natomiast decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o odmowie wymeldowania M. Ł., stwierdzając brak przesłanek warunkujących wymeldowanie. Organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie S. Ł., powołując się na zgromadzony materiału dowodowy wskazał na głęboki konflikt między byłymi małżonkami – M. Ł. i S. Ł. i podniósł, że o wymeldowaniu muszą decydować tylko przesłanki wywodzone wprost z ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wojewoda uznał, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie dogłębnego postępowania dowodowego, które pozwoli zweryfikować sprzeczne twierdzenia i ustalić, jakie okoliczności można uznać za udowodnione, co pozwoli na ocenę, czy w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki wskazujące na konieczność wydania decyzji o wymeldowaniu M. Ł. z pobytu stałego, czy przesłanki uniemożliwiające jej wymeldowanie. Celem dokonania prawidłowej oceny wystąpienia tych przesłanek organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia oględzin przedmiotowego lokalu aby ustalić, czy M. Ł. pozostawiła swoje rzeczy osobiste w miejscu stałego zameldowania, a tym samym czy tam koncentruje się jej życie osobiste. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowym i administracyjnym opuszczenie lokalu winno być dobrowolne i trwałe, aby wymeldowanie było skuteczne. Organ odwoławczy wskazał także, że zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę, czy M. Ł. przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały, a jeżeli nie zamieszkuje to, czy opuszczenie przez nią tego lokalu było dobrowolne i trwałe. Sprzeczne ze sobą są oświadczenia stron: S. Ł. stwierdził, że była żona już od 2006r. zaczęła się stopniowo wyprowadzać, a w czerwcu 2008r. wyprowadziła się na stałe. Natomiast M. Ł. na przesłuchaniu w dniu 10 maja 2010r. oświadczyła, że w zeznaniach męża są nieścisłości, bowiem nie mieszka w miejsce stałego zameldowania z powodu wysypania przez męża zboża we wspólnych pomieszczeniach. W ocenie organu odwoławczego oświadczenia świadków powołanych w sprawie oraz funkcjonariuszy Komisariatu Policji przeprowadzających kontrolę meldunkową (pismo z dnia 30 stycznia 2010r.) wskazują, że M. Ł. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, przy czym nie skorzystała z przysługującego jej prawa złożenia w sądzie rejonowym wniosku o przywrócenie posiadania lokalu. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji nie odniósł się do wniosku o wymeldowanie A. Ł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję wniosła M. Ł., domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że co prawda faktycznie nie zamieszkuje obecnie w domu w S., ale została zmuszona do opuszczenia domu w skutek wyjątkowo nieprzyjemnego zachowania byłego męża S. Ł., co jest także przyczyną tego, że nie może wrócić do tego domu, jednak taki zamiar wyraziła w przypadku zmiany postawy byłego męża. To świadczy, zdaniem skarżącej, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nie było ani dobrowolne, ani trwałe. Ponadto skarżąca wskazała, że podjęła szereg kroków przewidzianych przepisami prawa, które miały na celu umożliwienie jej powrotu do miejsca stałego zameldowania. Pomiędzy byłymi małżonkami toczy się wiele spraw sądowych z powództwa skarżącej, które w przyszłości mają doprowadzić do umożliwienia jej ponownego zamieszkania w domu położonym w S. 27. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ustawy). Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji należało przede wszystkim odnieść się do zasadności zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 kpa, który jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ wyższego stopnia. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Nie ulega wątpliwości, że uchybienia proceduralne w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, na jakie zwrócił uwagę organ odwoławczy nie mogły zostać sanowane w postępowaniu odwoławczym, albowiem pozostawałoby to w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 kpa. W szczególności, uwaga ta dotyczy ustalenia, czy skarżąca pozostawiła swoje rzeczy osobiste w przedmiotowym lokalu, stanowiącym jej współwłasność, które mogłyby świadczyć o koncentracji jej życia w tym mieszkaniu, a także konieczność przesłuchania obu stron na okoliczność zamieszkiwania w lokalu. Organ odwoławczy słusznie podniósł, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w niniejszej sprawie także podziela utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter stały i jest dobrowolne. W sprawie niniejszej okoliczność ta jest sporna, dlatego należało ją wyjaśnić dokładnie. Ewidencja ludności bowiem służy głównie rejestracji o pobycie ludności, a więc odzwierciedlać powinna stan faktyczny. Należy mieć oczywiście na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Należy ustalić i ocenić wskazaną przez skarżącą okoliczność pozostawienia przez nią rzeczy osobistych w przedmiotowym lokalu. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że okoliczności opuszczenia lokalu położonego w domu, będącym przedmiotem współwłasności stron w S. 27 przez M. Ł. i jej niepełnoletniego jeszcze syna N. Ł. nie zostały przez organ I instancji należycie wyjaśnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. Organ musi mieć na uwadze, że przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa i nie zamierza mieszkać. Ewidencja ludności polega bowiem na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, czyli oznacza rejestrację stanu faktycznego w zakresie pobytu osób. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Niezależnie od powyższych rozważań jeszcze raz wskazać należy, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jedynie dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu mieszkalnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r., II OSK 561/05, LEX nr 194344). Natomiast dokonanie wymeldowania nie może być traktowane jako podstawa do ustania jakichkolwiek praw majątkowych, zwłaszcza prawa własności domu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 627/05), czego obawia się skarżąca w skardze kasacyjnej. Na obecnym etapie postępowania, kontrola sądowoadministracyjna ograniczyć się musiała do oceny zgodności z prawem decyzji kasacyjnej Wojewody i prawidłowości zastosowania przez niego przepisu art. 138 § 2 kpa. Skoro zatem kontrola ta nie wykazała niezgodności z prawem w rozumieniu przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy.