II SA/Ke 535/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2015r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: SKO.[...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z [...] , znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania M. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia 28 stycznia 2015 r. odmawiającą przyznania ww. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dziecko – F. P. W uzasadnieniu SKO wskazało, że po rozpoznaniu wniosku M. P. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku z uwagi na fakt, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe wynoszące 574,00 o kwotę 303,79 zł. W złożonym odwołaniu skarżący wyjaśnił, że w październiku 2014 r. utracił prawo do renty strukturalnej i w listopadzie 2014 r. złożył dokumenty celem przyznania emerytury rolniczej, co nastąpiło od listopada 2014 r. w kwocie 899,15 zł miesięcznie. W tym samym miesiącu poinformował GOPS, że nie pobiera już renty strukturalnej, a emerytury rolniczej jeszcze nie ma przyznanej. W ośrodku uzyskał informację, żeby dokumenty o przyznanie zasiłku rodzinnego złożyć, gdy otrzyma decyzję z KRUS, co nastąpiło w grudniu 2014 r. Przekonany był, że w sytuacji, gdy nie pobiera już renty strukturalnej otrzyma zasiłek rodzinny. Wyjaśnił również, że w 2013 r. nie myślał nawet o emeryturze rolniczej, nie składał dokumentów o jej przyznanie i nie pobierał jej. W 2013 r. pobierał wyłącznie rentę strukturalną i miesięczny dochód na osobę wyniósł 578,08 zł., natomiast organ przyjął, że świadczenie, które zostało przyznane od listopada 2014 r. pobierał już w 2013 r. wraz z rentą. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że dochodem, na podstawie którego należy ocenić prawo skarżącego do świadczenia jest ten z 2013 r. Z akt sprawy wynika, że umową dzierżawy zawartą 4 listopada 2004 r. skarżący wydzierżawił nieruchomość rolną o pow. 3,0935 ha na okres 10 lat. Powyższa umowa dzierżawy zawarta została w celu nabycia prawa do renty strukturalnej. Następnie decyzją z 7 marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał skarżącemu rentę strukturalną na okres 10 lat tj. od 4 listopada 2004 r. do 4 października 2014 r. SKO podniosło, że z oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 29 grudnia 2014 r. wynika, że w 2013 r. uzyskał dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 20.810,76 zł z tytułu renty strukturalnej, a zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych należy go wliczyć do dochodu rodziny. Ponieważ dochód ten nie widnieje w katalogu dochodów utraconych, nie można go za taki uznać. Wobec powyższego dochód trzyosobowej rodziny skarżącego w 2013 r. wyniósł 20.810,76 zł tj. miesięcznie 1734,23 zł. Organ wskazał, że decyzją Prezesa KRUS z 8 grudnia 2014 r. przyznano skarżącemu prawo do emerytury rolniczej od 1 listopada 2014 r. Z zaświadczenia z 20 stycznia 2015 r. wynika, że za grudzień 2014 r. M. P. pobrał świadczenie w kwocie 1056,15 zł brutto tj. 635,11 zł netto. Z emerytury dokonywane są potrącenia w kwocie 264,04 na zaległe składki. Zdaniem organu, do miesięcznego dochodu rodziny skarżącego za 2013 r. należy doliczyć dochód uzyskany przez niego w grudniu 2014 r. z tytułu emerytury rolniczej w wysokości 899,15 zł. W konsekwencji miesięczny dochód rodziny wyniósł 2.633,38 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie (3 osoby) – 877,93 zł. Doszło zatem do przekroczenia kryterium dochodowego o 303,79 zł, co uniemożliwia przyznanie świadczeń rodzinnych. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze M. P. zakwestionował doliczenie do dochodu kwot, których "nigdy na oczy nie widział i nigdy nie otrzymał". Wyjaśnił, że w 2013 r. pobierał tylko i wyłącznie rentę strukturalną, a nie emeryturę rolniczą. Niezrozumiałym jest dla skarżącego, dlaczego w jego przypadku używa się określenia "uzyskanie dochodu", skoro właśnie dochód utracił i to w 50%. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 t.j.), zwanej dalej ustawą. Do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny, który zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się (art. 4 ust. 2). Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 574 zł. Definicję pojęcia dochodu zawiera przepis art. 3 pkt 1a ustawy stanowiący, iż przez dochód należy rozumieć przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dochodem dla celów świadczeń rodzinnych są również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1c). Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b (art. 3 pkt 2a ustawy). Definicję okresu zasiłkowego zawiera art. 3 pkt 10 ustawy stanowiący, że jest nim okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Ponieważ skarżący ubiega się o świadczenie rodzinne na okres zasiłkowy 2014/2015, dochodem na podstawie którego należy ocenić jego prawo do świadczeń jest dochód z 2013 r. Stosownie do art. 3 pkt 1c tiret 25, dochodem są renty określone w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Jak prawidłowo ustalił organ, umową dzierżawy zawartą w dniu 3 listopada 2014 r. M. P. wydzierżawił nieruchomość rolną o pow. 3,0935 ha na okres 10 lat celem nabycia prawa do renty strukturalnej. Decyzją z 7 marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Busku Zdroju przyznał skarżącemu rentę strukturalną na okres 10 lat od dnia 4 listopada 2004 r. do 4 października 2014 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia M.a P.a z 29 grudnia 2014 r. wynika, że w 2013 r. uzyskał z tego tytułu dochód w wysokości 20.810,76 zł. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze oraz oceniając w tym zakresie legalność zaskarżonej decyzji wyjaśnić należy, że pojęcia "utraty" i "uzyskania" dochodu zostały w ustawie szczegółowo zdefiniowane, co oznacza, że nie można im nadawać odmiennego znaczenia, aniżeli to, które przypisał im ustawodawca. Podkreślenia także wymaga, że pojęcia te – o ile zostały ustawowo zdefiniowane – mogą odbiegać od ich potocznego rozumienia, tak jak w niniejszym przypadku. Wprawdzie stosownie do treści art. 5 ust. 4 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Jednakże definicję utraty dochodu zawiera art. 3 pkt 23 ustawy i oznacza to utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego (pkt d). Tym samym ustawodawca wyraźnie wykluczył tego typu rentę z zamkniętego katalogu dochodu, który może zostać uznany za utracony w rozumieniu art. 5 ust. 4, a co za tym idzie, nie ma podstaw do pominięcia tej renty przy obliczaniu dochodu, nawet jeśli osoba uprawniona do zasiłku lub członek rodziny nie pobiera jej już w dacie ustalania prawa do zasiłku rodzinnego. Zasadnym było również zastosowanie przez Kolegium art. 5 ust. 4b ustawy, co bezpośrednio przełożyło się na wysokość ustalonego przez organ dochodu rodziny skarżącego. Przepis ten stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego. Z akt sprawy wynika, że decyzją Prezesa KRUS z 8 grudnia 2014 r. skarżącemu przyznano prawo do emerytury rolniczej bezterminowo od dnia 1 listopada 2014 r., a więc pobierał ją również w dniu ustalania prawa do zasiłku rodzinnego. Z zaświadczenia KRUS Oddział Regionalny w Kielcach z 20 stycznia 2015 r. wynika, że za grudzień 2014 r. skarżący pobrał świadczenie w kwocie brutto 1056,15 zł tj. 635,11 zł netto. Z emerytury tej dokonywane są potrącenia w kwocie 264,04 z tytułu zaległych składek. Stosownie do cytowanego art. 5 ust. 4b ustawy, do miesięcznego dochodu rodziny skarżącego w wysokości 1.734,23 zł należy zatem doliczyć dochód uzyskany przez niego w grudniu 2014 r. tj. 899,15 zł (wypłacona kwota netto oraz kwota potrąceń z tytułu zaległych składek). Z tych powodów podzielić należy stanowisko organu, że miesięczny dochód trzyosobowej rodziny skarżącego wyniósł 2.633,38 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 877,39 zł. Wobec tego, że kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego wynosi 574 zł, a zostało ono przekroczone o 303,79 zł, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, wnioskowane świadczenie skarżącemu nie przysługiwało. Zasadnie także organ stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Dochód rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekraczał jednak kryterium dochodowe o kwotę wyższą, niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego (77 zł – art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy). Zauważyć należy, że przepisy ustawy w cytowanym zakresie nie pozostawiają organom możliwości odmiennego rozstrzygnięcia spraw o stanie faktycznym jak niniejsza. Ich jednoznaczne brzmienie nakazuje wliczenie do dochodu zarówno otrzymanej przez skarżącego w 2013r. renty strukturalnej, jak również uzyskiwanej w grudniu 2014 r. emerytury rolniczej. Sposób sformułowania przepisów prowadzi do wniosku, że w sytuacji odwrotnej, to znaczy takiej, w której skarżący w listopadzie 2014 r. miałby przyznaną rentę strukturalną, a nie emeryturę, renta ta nie zostałaby wliczona jako dochód uzyskany, gdyż ustawodawca wyraźnie wyłączył ją z katalogu dochodu tak utraconego jak i uzyskanego. Należy przy tym wskazać, że przyznana M. P. renta strukturalna pozostawała w związku z posiadaniem przez niego gospodarstwa rolnego, które wydzierżawił. W art. 5 ust. 8-8c ustawy uregulowano zasady, na jakich ustala się dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego. Przyjęcie dochodów uzyskanych z gospodarstwa rolnego nie jest powiązane z utrzymywaniem się przez rodzinę lub osobę ucząca się z tego gospodarstwa. Przyjęto więc pewnego rodzaju fikcję prawną ustalania dochodowości z gospodarstwa rolnego, jeśli się jest jego właścicielem lub się go posiada, niezależnie od realnie uzyskiwanych z tego tytułu zysków. Przy wyliczaniu dochodu uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego uwzględnia się dochód uzyskany z posiadanego gospodarstwa rolnego, nawet gdy nie jest ono użytkowane. Art. 5 ust. 8a ustawy ustanawia zasadę, że do powierzchni gospodarstwa rolnego na potrzeby ustalania dochodu rodziny wlicza się także obszary rolne oddane w dzierżawę, chyba, że zostały one wydzierżawione w związku z pobieraniem renty strukturalnej (pkt 3a). Zawarta przez skarżącego umowa dzierżawy i uzyskanie z tego tytułu renty strukturalnej spowodowało zatem, że określone przez ustawodawcę zyski z gospodarstwa rolnego nie zostały wliczone do dochodu za 2013 r., co nastąpiłoby, gdyby renty tej nie otrzymał (zgodnie z art. 8 ust. 8 przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w kwocie 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.