II SA/Ke 542/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2009r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 4 czerwca 2007r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania M. N. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia 12 kwietnia 2007r. o odmowie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że M. N. w dniu 9.11.2006r. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Do wniosku strona załączyła plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, zaświadczenie z KRUS oraz wypis ze stanu posiadania wydany przez Starostwo Powiatowe. W dniu 5 lutego 2007r. strona złożyła korektę do wniosku i planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z odpisem z księgi wieczystej. W oparciu o przedstawione dokumenty Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że M. N. nie spełnia wymogów do przyznania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych przewidzianych § 3 ust. 1 pkt 3 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, albowiem gospodarstwo, w którym prowadziła działalność rolniczą nie stanowiło przedmiotu jej odrębnej własności. Powyższe ustalenie legło u podstaw decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr [...] z dnia 12 kwietnia 2007r. którą odmówiono M. N. przyznania tej płatności. Od decyzji organu I instancji M. N. wniosła odwołanie podnosząc, że od 1986r. wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo rolne, które w 5/6 stanowi jej własność , a w 1/6 własność po zmarłym bracie przysługuje jego synowi. Nadmieniła, iż osoba ta stale zamieszkuje w USA i na razie nie zamierza regulować spraw spadkowych. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Organ II instancji w całości podzielił ustalenia faktyczne i dokonaną przez organ I instancji ocenę prawną podjętego rozstrzygnięcia. Za bezsporny uznał fakt, iż zadeklarowane w dniu złożenia wniosku gospodarstwo rolne nie stanowiło wyłącznej własności M. N., o czym świadczy odpis z księgi wieczystej Nr 11867 z dnia 6 marca 2006r. Przytaczając treść § 3 ust. 1 pkt 3 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870, ze zm.) stwierdził, że rodzaj współwłasności z osobami innymi niż małżonek wyklucza M. N. z możliwości uzyskania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Za niekwestionowany organ uznał fakt, że M. N. pozostaje faktycznym użytkownikiem gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,27ha i prowadzi w nim działalność od 1986r. Jednakże w ocenie organu brak uregulowania praw spadkowych po zmarłym bracie – współwłaścicielu przedmiotowego gospodarstwa rolnego pozwala na przyjęcie, iż wnioskodawczyni nie dysponuje tytułem prawnym co do samoistnej własności tego gospodarstwa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła M. N., zarzucając organowi błędne ustalenie, że nie jest samoistnym właścicielem gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodzą grunty orne, inwentarz żywy i maszyny rolnicze. Podtrzymała wyjaśnienia odnośnie kwestii własnościowych użytkowanego przez nią gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 25 października 2007r. WSA w Kielcach na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiesił postępowanie w sprawie uznając, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisło postępowanie w sprawie niezgodności § 3 ust. 1 pkt 3 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r., który stanowił podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Postanowieniem WSA w Kielcach z dnia 4 września 2009r. zawieszone postępowanie podjęto z uwagi na ustalenie, że Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie o umorzeniu postępowania ze względu na utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, iż sędziowie sprawując wymiar sprawiedliwości są związani wyłącznie Konstytucją oraz ustawami. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zasada ta została powtórzona w art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oznacza to, że skład orzekający w konkretnej sprawie może odmówić zastosowania przepisu rangi podstawowej jeżeli uzna, że przepis ten jest niezgodny z ustawą i Konstytucją . Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998r. U 2/97 OTK 1998, nr 1, poz. 4 stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpoznający sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. W rozpoznawanej sprawie zachodzi sytuacja, w której Sąd po przeanalizowaniu okoliczności faktycznych i prawnych uznał, iż przepis będący podstawą rozstrzygania organów administracji publicznej nie znajduje w całości zastosowania. Podstawę merytorycznego rozstrzygania stanowił § 3 ust. 1 pkt 3 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870, ze zm.- zwanego dalej rozporządzeniem), zgodnie z którym płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności. Należy zauważyć, że ani przepisy tego rozporządzenia, ani przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229,poz. 2273 ze zm.), zawierającej upoważnienie ustawowe dla wydania wskazanego aktu nie definiowały pojęcia producenta rolnego. W tym zakresie art. 5 ust. 1a powołanej wyżej ustawy określał, że pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Stosownie do art. 3 pkt 3 lit a ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) za producenta rolnego uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą m.in. posiadaczem gospodarstwa rolnego. Z treści przytoczonych przepisów nie wynika więc, że pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych może być przyznana wyłącznie tym producentom rolnym, którzy legitymują się prawem odrębnej własności gospodarstwa rolnego, albo takim prawem legitymuje się ich małżonek, albo gospodarstwo stanowi ich współwłasność. Podmiot uprawniony do otrzymania pomocy finansowej został wskazany wyraźnie. Jest nim producent rolny zgodnie z definicją zawartą w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Tym producentem w świetle ustawy jest posiadacz gospodarstwa rolnego, a nie tylko jego właściciel. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że z delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. nie wynika, aby Rada Ministrów została upoważniona do zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania z pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, skoro w ustawie określono krąg beneficjentów tej pomocy. Stąd też uznać należy, że w części, w której akt wykonawczy – tj. § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia wprowadził ograniczenia podmiotowe do otrzymania płatności wyłącznie do producentów rolnych prowadzących działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności - to w tym zakresie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Oznacza to, że w tym samym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę odmawia zastosowania § 3 ust. 1 pkt 3 lit a rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004r. Podobny pogląd został wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6.12.2007r. sygn akt I SA/Gd 665/07, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9.06.2009r. sygn.akt II SA/Ke 291/09. Przechodząc do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy administracji nie kwestionowały, iż w dniu złożenia wniosku skarżąca była współposiadaczem gospodarstwa rolnego. Z tego więc względu przysługiwało jej uprawnienie do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. W ponownym postępowaniu organy uznając, że skarżąca posiadając gospodarstwo rolne spełnia warunek odnoszący się do własności gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.12.2004r., powinny dokonać merytorycznej oceny wniosku pod kątem spełnienia innych wymogów określonych przepisami i dać temu wyraz w kończącym rozstrzygnięciu. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 4 ustawy z 25.07.2002r.Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 ustawy p.p.s.a. orzeczono , jak w sentencji. .