II SA/Ke 545/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] r., znak: [...] orzekającą o zatrzymaniu T. K. prawa jazdy kat. A, B, B+E, C, C+E, T, nr [...], wydanego w dniu 11 lutego 2005 r. na druku nr [...] przez Starostę O. – ze względu na niedoręczenie orzeczenia psychologicznego. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 19 stycznia 2015 r. Świętokrzyski Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach zwrócił się do Starosty O. o skierowanie T. K. na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem przez kierującego 24 punktów karnych. W uzasadnieniu wniosku wskazano cztery przypadki naruszenia przepisów ruchu drogowego, jakie miały miejsce w okresie od dnia 10 czerwca 2014r. do dnia 31 grudnia 2014r., za co odwołujący uzyskał łącznie 26 punktów, czym przekroczył dozwolony limit punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzją z dnia 10 lutego 2015 r. znak: [...], Starosta O. skierował T. K. na badania psychologiczne przeprowadzone w celu istnienia bądź braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Po rozpatrzeniu odwołania strony SKO w Kielcach utrzymało tę decyzję w mocy, a następnie, na skutek orzeczenia WSA w Kielcach z dnia 18 lutego 2016r. w sprawie II SA/Ke 602/15, stała się ona prawomocna. Pismem z dnia 23 stycznia 2017r. Starosta O. wszczął postępowanie w sprawie zatrzymania T. K. prawa jazdy, a decyzją z dnia 21 marca 2017 r., wskazaną na wstępie, orzekł o zatrzymaniu T. K. prawa jazdy kat. A, B, B+E, C, C+E, T, nr [...]. Do dnia wydania tej decyzji T. K. nie przedłożył wymaganego orzeczenia psychologicznego. W odwołaniu od tej decyzji T. K. wskazał, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego usuwa się po jednym roku od dnia naruszenia. Natomiast decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wydaje się w przypadku nieprzedłożenia w wymaganym terminie wyników badań psychologicznych. Skierowanie na badanie psychologiczne i decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy stały się bezprzedmiotowe ze względu na usunięcie z ewidencji punktów karnych. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie stwierdził, że niepoddanie się badaniu psychologicznemu w terminie wyznaczonym w skierowaniu z dnia 10 lutego 2015r. stanowi, zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 978), podstawę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jednocześnie organ wyjaśnił, że przepisy wykluczają możliwość ponownej oceny zasadności samego skierowania na badania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach T. K. zarzucił naruszenie: - art. 7 kpa w zw. z art. 77 i 80 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez wadliwą i niewszechstronną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, - art. 15 kpa poprzez rozpatrzenie odwołania skarżącego z pominięciem zasady dwuinstancyjności, - art. 107 kpa w zw. z art. 126 kpa poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, - art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II instancji uzasadnienie swojej decyzji sprowadził de facto do stwierdzenia, że podziela wnioski wywiedzione przez organ I instancji oraz, że prawidłowym było wydanie przez organ I instancji decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Nie sposób natomiast doszukać się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bezpośredniego odniesienia się do argumentów i zarzutów podniesionych w odwołaniu. Podobnie jak organ I instancji, organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Już w dacie uprawomocnienia się decyzji o skierowaniu T. K. na badanie psychologiczne z mocy prawa (art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym) punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji zostały usunięte. Zachodzą zatem przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Skarżący podniósł dalej, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika dlaczego organ zastosował konkretne przepisy prawa, a tego rodzaju brak precyzji i ogólnikowość godzą w dyspozycję przepisu art. 126 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu decyzji powinno się znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. W niniejszym przypadku już z samej treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wyprowadzić przypuszczenie, że organ II instancji rozpatrzył sprawę abstrahując od ustaleń faktycznych, na które skarżący zwracał uwagę w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodał, że punkty karne nie zostały w niniejszym przypadku wykreślone z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego z upływem roku kalendarzowego od ich popełnienia albowiem T. K. od dnia 10 czerwca 2014r. do dnia 31 grudnia 2014r. uzyskał łącznie 26 punktów, w związku z czym został decyzją Starosty O. skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 978 ze zm.), dalej jako "ukp", zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że uprawniony psycholog, po przeprowadzeniu badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu, wydaje osobie badanej orzeczenie psychologiczne o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem lub wykonywania odpowiednich czynności, o których mowa w art. 82 ust. 2. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący został skierowany na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami decyzją Starosty O. z dnia 10 lutego 2015 r. znak: [...], wydaną w trybie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ukp. Decyzja ta, po rozpoznaniu odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, stała się ostateczna, a następnie, na skutek wyroku WSA w Kielcach z dnia 18 lutego 2016r. w sprawie II SA/Ke 602/15 oddalającego skargę T. K., również prawomocna. W decyzji z dnia 10 lutego 2015 r. wskazano, że na badania psychologiczne przeprowadzone w celu istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami należy zgłosić się do uprawnionej do badań kierowców poradni psychologicznej, badaniu psychologicznemu należy poddać się w terminie miesiąca od doręczenia decyzji o skierowaniu, a orzeczenie psychologiczne należy przedstawić staroście w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Terminy te zostały określone wprost w ustawie – art. 101 ust. 2 pkt 1 i 2 ukp. W sprawie bezspornym jest, że skarżący nie zgłosił się na powyższe badanie w wyznaczonym terminie i nie przedstawił żądanego orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu (doręczonej w dniu 12 lutego 2015r. – k. 31), ani nawet do czasu orzekania przez organ o zatrzymaniu prawa jazdy. W konsekwencji nie wypełnił obowiązku przewidzianego w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ukp. W związku z powyższym, działając na podstawie ww. przepisu, organ I instancji zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W tym miejscu wyjaśnić należy, że decyzja wydawana w trybie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ukp nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją, którą organ zobowiązany jest wydać w stosunku do kierowcy, który nie zgłosił się na badania psychologiczne, mimo że została wydana ostateczna decyzja nakazująca poddanie się takiemu badaniu. W postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie bada się już prawidłowości i zasadności wcześniejszej decyzji o skierowaniu na badanie. Wprawdzie obie decyzje, wymienione w przepisach art. 99 ust. 1 pkt 3 (skierowanie na badanie psychologiczne) i art. 102 ust. 1 pkt 3 (zatrzymanie prawa jazdy) cyt. ustawy pozostają ze sobą w związku, ponieważ decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana jest w następstwie niepoddania się przez stronę badaniu, to jednak każda z nich podejmowana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 Kpa i kreuje odrębne sprawy administracyjne (sprawy indywidualne, rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej). Od każdej z nich stronie przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. W konsekwencji, w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy z powodu niepoddania się badaniu przez kierowcę nie mogą być ponownie badane te okoliczności i przesłanki, które warunkowały wydanie decyzji nakazującej kierowcy poddanie się badaniu. W świetle powyższego, organ załatwiający sprawę zatrzymania prawa jazdy związany jest decyzją o skierowaniu na badania. Związanie to oznacza, że obowiązkiem organu jest ustalenie, czy strona poddała się badaniu psychologicznemu, a jeżeli tak, to co wynika z wydanego na tej podstawie orzeczenia psychologicznego. W sytuacji braku zgłoszenia się kierowcy na badanie psychologiczne, obligatoryjnie następuje zatrzymanie prawa jazdy (por. m.in. wyrok NSA z dnia lutego 2017 r., sygn. I OSK 778/15). W tej sytuacji – odnosząc się do zarzutów skargi – należy podnieść, że organy orzekające w niniejszym przypadku nie miały obowiązku badania, czy skarżący przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Kwestia ta podlegała badaniu na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b na etapie wydawania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne. W niniejszym przypadku obowiązkiem organów było jedynie zbadanie, czy decyzja ta stała się ostateczna i czy skarżący wykonał wynikający z niej obowiązek. Ubocznie należy jedynie podnieść, że zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1260 ze zm.) punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Aby zatem na podstawie tego przepisu mogło dojść do usunięcia punktów karnych z ewidencji, jak to podnosi skarżący, musi upłynąć rok bez naruszenia przez kierowcę przepisów ruchu drogowego, za które przypisana liczba punktów przekroczyłaby łącznie 24 punkty. Rok ten należy liczyć pomiędzy kolejnymi wykroczeniami. Nie można zatem uznać, aby w niniejszym przypadku zaistniała podstawa do usunięcia punktów skoro wykroczenia, na podstawie których dokonano wpisów (a za które łączna liczba punktów przekroczyła 24), miały zostać popełnione w okresie od 10 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.